I SA/Wa 2997/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A.K., L.W. i U.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi A.K., L.W. i U.T., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. (k. 1124-1128) uczestnik postępowania M.B. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnych źródeł dochodów oraz jakiegokolwiek majątku. Uznając, że oświadczenia złożone przez M.B. we wniosku o prawo pomocy są niewystarczające do przyjęcia prawidłowej oceny odnoszącej się do możliwości i zakresu samodzielnego partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach postępowania kasacyjnego, na mocy zarządzenia referendarza sądowego, wezwaniem sądowym z dnia 11 maja 2017 r. wnioskodawca został zobowiązany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a., do przedstawienia: informacji odnoszących się do źródeł czerpania środków finansowych na utrzymanie, kopii deklaracji podatkowych lub zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku składania deklaracji podatkowych, oświadczenia w przedmiocie prowadzenia działalności gospodarczej oraz zatrudnienia, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych na miesięczne utrzymanie się. Wezwanie sądowe w powyżej wskazanym przedmiocie doręczono stronie w dniu 11 maja 2017 r. (k. 1147). Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, że ustawową przesłankę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie spełnia. Według oświadczeń złożonych w rozpoznawanym wniosku o prawo pomocy wnioskodawca jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, nieposiadającą źródeł dochodu oraz żadnego majątku. Sytuacja majątkowa deklarowana przez M.B. nie została jednakże pozytywnie zweryfikowana na podstawie żądanych przez referendarza sądowego materiałów źródłowych, które potwierdzałaby, że wnioskodawca rzeczywiście nie posiada zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania kasacyjnego. Zrezygnowanie przez wnioskodawcę z prawa do udzielenia odpowiedzi na wezwanie sądowe z dnia 11 maja 2017 r. ocenione zostać musiało jako niewykorzystanie przez stronę ze środka procesowego z art. 255 p.p.s.a. (wezwania strony do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy) w sposób służący realizacji celu, w jakim środki ten został przez ustawodawcę ustanowiony, tj. w celu zagwarantowania stronie postępowania jej praw procesowych. Należy stwierdzić, że nieustosunkowanie się przez M.B. do wezwania w przedmiocie uzupełnienia wniosku o prawo pomocy o materiały źródłowe potwierdzające deklarowany przez stronę stan skrajnego ubóstwa, wynikający z braku jakichkolwiek źródeł czerpania środków na utrzymanie sprawia, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy w sposób pozwalający przyjąć prawidłową ocenę co do zasadności podjęcia rozstrzygnięcia o pokryciu ze środków publicznych kosztów opłat sądowych oraz wydatków pełnomocnika ustanowionego dla strony z urzędu. W judykaturze przyjmuje się, że strona występująca o zwolnienie z opłat sądowych powinna działać z niezbędną starannością, przedstawiając sądom dowody świadczące o swojej kondycji finansowej i ma obowiązek lojalnie współpracować z sądami w tej sprawie. Zaniechanie strony, w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, ma ten skutek, że nie pozwala wniosku o prawo pomocy uwzględnić w oparciu o niebudzące wątpliwości ustalenie, że wniosek ten opiera się na uzasadnionych podstawach. Przyznanie prawa pomocy wiąże się bowiem z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników w związku z czym przyjmie się, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób, które w sposób obiektywny postrzegane mogą być jako ubogie, a więc osób nieposiadających stałego źródła dochodu i majątku, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki tak ograniczone, że wystarczające tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. M.B. nie wykazał zaś, że za beneficjenta instytucji prawa pomocy powinien być uznany. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.