I SA/Wa 297/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. S., J. J., M. J., A. J. i E. K. na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/14 . 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz D. S., J. J., M. J., A. J. i E. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z 9 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/14, uwzględniającym skargę D. S., J. J., M. J., A. J. i E. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...]do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. [...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 12 stycznia 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Kolejnym wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1800/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł. Po czym orzeczeniem z 15 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1726/16 ponownie nałożył na ten organ grzywnę w wysokości 3.000 zł i stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. skarżący D. S., J. J., M. J., A. J. i E. K. ponownie wezwali organ do wykonania wskazanego wyroku sądu z 9 października 2014 r. W skardze na niewykonanie ww. sądu na bezczynność, opatrzonej datą [...] stycznia 2018 r., skarżący D. S., J. J., M. J., A. J. i E. K. wnieśli o: - wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 5.000 zł, płatnej w terminie 1 miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku; - stwierdzenie, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku ma rażący charakter; - przyznanie skarżącym od Prezydenta [...] sumy pieniężnej, określonej na podstawie art. 156 § 6 ppsa. Strona skarżąca uzasadniła, że Prezydent [...] nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, pomimo wymierzenia grzywien przez Sąd oraz wezwań do wykonania wyroku. W sprawie wszelkie kwestie formalne zostały już wyjaśnione i nic nie stoi na przeszkodzie rozpoznania wniosku o odszkodowanie. Prezydent działa wbrew ogólnym zasadom postępowania - art. 8, art. 12 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wobec podejmowania przez niego czynności, mających na celu merytoryczne załatwienie sprawy. Podniósł ponadto, że pewne opóźnienia są spowodowane dużą ilością korespondencji wpływającej do biura. Waga tych spraw, złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów. Ponadto okoliczność, że akta pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów, na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, utrudnia rozpoznawanie spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 9 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. [...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] i [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 12 stycznia 2015 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 12 kwietnia 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 18 listopada 2015 r. i 15 grudnia 2016 r. ukarał organ grzywnami z tytułu niewykonania ww. wyroku w przedmiocie bezczynności organu, a skarżący po raz kolejny w 2017 r. wezwali Prezydenta do wykonania powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uwzględniającego skargę na bezczynność. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a ww. skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc przede wszystkim pod uwagę kilkuletni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna we wnioskowanej przez skarżacych wysokości 5.000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego dwukrotnego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 495/14, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki wymierzające grzywnę, jak też charakter spraw dekretowych, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, wskazać należy, iż w ocenie Sądu jej przyznanie uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżacej wyrok nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Przy czym Sąd uwzględnił, iż grzywna może być nakładana wielokrotnie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pozostałej części Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 wskazanej ustawy (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).