I SA/Wa 2781/13

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013 r. znak : [...] w przedmiocie : odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej postanawia : I. przyznać W. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 4 września 2014 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowy z wnioskodawczynią pozostaje mąż oraz syn. Trzyosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury w wysokości [...] złotych brutto miesięcznie oraz wynagrodzenia męża z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że syn nie uzyskuje żadnego dochodu i jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Na potwierdzenie wysokości uzyskiwanego przez siebie oraz męża dochodu oraz faktu, że syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku wnioskodawczyni dołączyła stosowne zaświadczenia. Łączny dochód rodziny wynosi w sumie [...] złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada własnościowe mieszkanie o powierzchni 48,40 m ², garaż o powierzchni 16 m ² stanowiący współwłasność małżeńska oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,88 ha, która stanowi własność męża. Wnioskodawczyni dodała, że nabyła w spadku ¼ część z udziału wynoszącego ½ części lokalu mieszkalnego o powierzchni 56,40 m ². Zaznaczyła, że lokal ten zajmuje obecnie inna osoba. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że zarówno ona, jak i mąż od kilku lat chorują i leczą się w specjalistycznych poradniach zdrowia. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że wnioskodawczyni utrzymująca się wraz z mężem i synem ze stałego dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury oraz wynagrodzenia męża o łącznej wysokości [...] złotych brutto miesięcznie przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem rodziny i mieszkania nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż jest to wydatek przekraczający jej obecne możliwości finansowe. Z tego względu przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Ze względu na fakt, iż wnioskodawczyni wniosła o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, dokonano wyboru i ustanowiono w niniejszej sprawie adwokata. Wyjaśnić należy, że dla zapewnienia stronie należytej reprezentacji przed sądem administracyjnym wystarczające jest bowiem ustanowienie jednego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika obejmują wynagrodzenie i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna by nie była ona w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Stwierdzono, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawczyni będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć jednak należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.