I SA/Wa 2752/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 września 2022 r. nr KOX/918/Pc/22 w przedmiocie zwrotu podania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 lipca 2022 r. nr KOX/616/Ob/22; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. z siedzibą w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 12 września 2022 r. nr KOX/918/Pc/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz w związku z art. 10 pkt 5 lit. c) ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1309, powoływanej dalej jako ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r.), utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia 15 lipca 2022 r. nr KOX/616/Ob/22 o zwrocie użytkownikowi wieczystemu, tj. Polskim Sieciom Elektroenergetycznym S.A. z siedzibą w [...], podania dotyczącego niezasadności odmowy obniżenia opłaty rocznej (z 3% do 1 %) za użytkowanie wieczyste gruntu położonego w W. przy ul. [...], [...] - działki nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. w art. 10 pkt 5 wprowadziła nowe brzmienie przepisu art. 73 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., powoływanej dalej jako u.g.n.), tj. ust. 2: jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego, z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego występuje właściwy organ albo użytkownik wieczysty; ust. 2d: właściwy organ przedstawia w formie pisemnego oświadczenia propozycję zmiany celu użytkowania wieczystego oraz wyznacza termin na zajęcie pisemnego stanowiska przez użytkownika wieczystego, nie krótszy niż 2 miesiące od dnia otrzymania propozycji. Jeżeli użytkownik wieczysty nie zgadza się z proponowaną zmianą celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, właściwy organ może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości oraz ust. 2f: stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się stosownie do celu ustalonego na podstawie zgodnego oświadczenia stron albo orzeczenia sądu. Nowa stawka opłaty obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym została ustalona. Organ zauważył, że w ustawie z dnia 13 czerwca 2019 r. brak jest przepisu przejściowego dotyczącego spraw o zmianę stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, wszczętych przed wejściem w życie ustawy lecz niezakończonych do tego dnia. Dlatego w ocenie organu, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 15 sierpnia 2019 r., wszystkie sprawy dotyczące zmiany stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste winny być rozpoznawane na podstawie przepisów nowych. Tymczasem wniosek strony w sprawie o ustalenie niezasadności zmiany stawki procentowej został złożony w dniu 4 kwietnia 2022 r., a zatem już w dacie złożenia wniosku Kolegium utraciło właściwość rzeczową do procedowania w sprawie. Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. wniosły na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 66 § 3 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 oraz w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia z dnia 15 lipca 2022 r., podczas gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co winno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; 2. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób nieodpowiadający wymogom naprowadzonej w tych przepisach regulacji, a mianowicie zaniechanie ustalenia przesłanek pozwalających na zmianę stawki procentowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego w zakresie objętym wnioskiem; 3. art. 73 ust. 2 w zw. z art. 72 ust. 3 pkt 4 oraz w zw. z art. 6 pkt 2 i 4 oraz w zw. z art. 81 oraz w zw. z art. 221 u.g.n., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w zasadzie brak zastosowania, przez przyjęcie braku kompetencji organu do rozstrzygania wniosku. W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podniosła, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła, na podstawie art. 73 ust. 2 w zw. z art. 72 ust. 3 pkt 4 oraz w zw. z art. 6 pkt 2 i 4 oraz w zw. z art. 81 oraz w zw. z art. 221 u.g.n., z wnioskiem o zmianę stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego dotyczącej nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w W. przy ul. [...], [...], i ustalenie stawki opłaty rocznej w odniesieniu do 1% wartości nieruchomości stosownie do art. 72 ust. 3 pkt 4 u.g.n., a zatem zmianę stawki procentowej 3% do 1%. Pismem z dnia 1 marca 2022 r. Prezydent [...] odmówił zmiany stawki procentowej. W związku z powyższym skarżąca zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o stwierdzenie, że odmowa dokonania zmiany stawki procentowej z 3% do 1% jest nieuzasadniona. W ocenie skarżącej, powoływane przez Kolegium przepisy art. 73 ust. 2d i art. 73 ust. 2g u.g.n. nie mają zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Użytkownik wieczysty nie wystąpił bowiem z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego, lecz o zmianę stawki procentowej na podstawie art. 221 u.g.n. W dalszej części uzasadnienia skarżąca przedstawiła argumentację dotyczącą sposobu ustalenia stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego i zasadności zmiany jej wysokości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie utrzymujące w mocy postanowienie tego organu w sprawie zwrotu podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Z tej przyczyny na tym etapie postępowania Sąd nie badał kwestii zasadności wniosku skarżącej spółki dotyczącego zmiany wysokości stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, a w konsekwencji nie oceniał podnoszonych w tym zakresie przez skarżącą zarzutów. Sąd uznał natomiast, że organ nieprawidłowo zastosował w tej sprawie art. 66 § 3 k.p.a. i w związku z tym niezasadnie zwrócił skarżącej podanie z dnia 3 kwietnia 2021 r. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Organ wywiódł, że w rozpoznawanej sprawie w związku z dokonaną mocą art. 10 pkt 5 ustawy z dnia 13 września 2019 r. nowelizacją art. 73 u.g.n. we wszystkich sprawach dotyczących zmiany stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste właściwy stał się sąd powszechny. Stanowisko to nie znajduje potwierdzenia w treści powoływanych przez organ przepisów. Otóż, zgodnie z art. 73 ust. 2 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 września 2019 r., jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego, z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego występuje właściwy organ albo użytkownik wieczysty. Zarówno zatem art. 73 ust. 2, jak i art. 73 ust. 2d i 2f u.g.n. dotyczą sytuacji, w której zmiana stawki procentowej opłaty rocznej następuje w związku z trwałą zmianą sposobu korzystania z nieruchomości, w wyniku której dojdzie do zmiany celu użytkowania wieczystego. Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, skierowany do Prezydenta [...] wniosek Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. z dnia 27 grudnia 2021 r. nie był związany ze zmianą sposobu korzystania z nieruchomości, lecz jako podstawę swojego żądania wnioskodawca wskazywał błędne, jego zdaniem, ustalenie stawki procentowej opłaty rocznej dla objętej wnioskiem nieruchomości. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie można zgodzić się z poglądem o tym, że zmiana treści art. 73 u.g.n. powoduje skutek w postaci niedopuszczalności drogi postępowania administracyjnego do wszystkich spraw związanych z opłatami za użytkowanie wieczyste. Koncepcja, w której każde postępowanie związane z ustalaniem opłat za użytkowanie wieczyste jest postępowaniem przed sądem powszechnym, pozostawałoby w sprzeczności z art. 221 u.g.n. i czyniłaby pustymi regulacje art. 78-81 u.g.n. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1539/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Skoro zatem wniosek złożony przez skarżącą w niniejszej sprawie nie był związany z trwałą zmianą sposobu korzystania z nieruchomości powodującą zmianę celu użytkowania wieczystego, to organ nieprawidłowo uznał, że w sprawie właściwy jest sąd powszechny i wskutek tego niezasadnie zwrócił podanie, czym naruszył art. 66 § 3 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).