I SA/Wa 2649/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 479/19 1. wymierza Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz M. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. P. (dalej: Skarżący) pismem z dnia [...] września 2022 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1. wymierzenie Prezydentowi Miasta [...] grzywny; 2. przyznanie na rzecz Skarżącego od Prezydenta Miasta [...] sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł; 3. zasądzenie na rzecz Skarżącego od Prezydenta Miasta [...] kosztów postępowania; - w związku z niewykonaniem przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 479/19. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Skarżącego na bezczynność zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. hip. [...], stanowiącą aktualnie część dz. ew. [...] z obrębu [...] , w terminie pięciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdził, że Prezydent Miasta [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 479/19 wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 26 sierpnia 2020 r. Termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w tym wyroku upłynął zatem z dniem 26 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że w dniu 12 czerwca 2018 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za sporną nieruchomość warszawską. Pomimo przeszło 4 lat prowadzenia postępowania i skierowanych przeszło 15 ponagleń organ nie wydał decyzji w sprawie, a kierowane pisma pozostawiał bez odpowiedzi. Zakreślony ww. wyrokiem z dnia 23 marca 2020 r. termin zakończenia sprawy, tj. 5 miesięcy, również nie został dotrzymany. Również bez istotnej reakcji organ pozostawił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2022 r., sygn. akt. I SA/Wa 3034/21, którym ukarano organ grzywną w wysokości 2000 zł oraz ponownie stwierdzono, iż bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nadto zasadnym jest również wniosek o przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej, bowiem jest on osobą w podeszłym wieku (80 lat), czuje się lekceważony postawą organu i ma coraz silniejszą obawę, że nie dożyje wydania decyzji w sprawie. Dlatego skarga i zawarte w niej wnioski są konieczne i zasadne. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdził, że 21 września 2022 r. wysłano do stron postępowania zawiadomienie w trybie art. 10 k.p.a. odnośnie możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, w związku z zebraniem niezbędnego materiału dowodowego do zakończenia sprawy. W dniu 29 listopada 2022 r. do Sądu wpłynęła informacja dotycząca wydania przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z [...] listopada 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania w sprawie z wniosku z [...] czerwca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] , przy ulicy [...], ozn. hip. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Rozpoznawana skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niewykonanie wyroku w rozumieniu tego przepisu ma miejsce zarówno wówczas, gdy organ ten w ogóle nie wykonał orzeczenia sądowego, jak również wówczas, gdy wprawdzie orzeczenie to wykonał, ale uczynił to z przekroczeniem wyznaczonego terminu i po wniesieniu skargi - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 479/19 zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] , ozn. hip. [...] , stanowiącą aktualnie część dz. ew. [...] z obrębu [...], w terminie pięciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt. Bezspornie, akta tej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 23 marca 2020 r. wpłynęły do organu w dniu 26 sierpnia 2020 r., zatem pięciomiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 26 stycznia 2021 r. Istotną w sprawie i niekwestionowaną okolicznością jest to, że do dnia wniesienia skargi z dnia 10 września 2022 r. – mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku z dnia 23 marca 2020 r. oraz mimo wymierzenia organowi grzywny wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 3034/21 w wyniku skargi na niewykonanie wyroku z dnia 23 marca 2020 r. – Prezydent Miasta [...] nie rozstrzygnął tej sprawy, to jest nie rozpoznał wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r. Dopiero w dniu [...] listopada 2022 r. do tut. Sądu wpłynęła informacja dotycząca wydania przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z [...] listopada 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania w sprawie z ww. wniosku z [...] czerwca 2018 r. Skoro organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 23 marca 2020 r. sprawy nie załatwił, a rozstrzygnięcie podjął dopiero po wniesieniu rozpoznawanej skargi, to oznacza, że wyroku tego nie wykonał w terminie. Wyrok ten zobowiązywał bowiem organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy (do czego doszło po wniesieniu rozpoznawanej skargi) ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie. Dlatego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. W demokratycznym państwie prawnym nie może być bowiem tolerowane niewykonywanie wyroków sądów. Pogląd ten jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi bowiem do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy też o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z treścią art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach rozpoznawanej sprawy wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 1.000 złotych, która to kwota mieści się w granicach wymiaru określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości [...] przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Miasta Stołecznego Warszawy cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent Miasta [...] prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów oraz to, że organ wydał decyzję w sprawie z wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1792/16). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta Miasta [...] w wykonaniu wyroku z dnia 23 marca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 479/19 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ do wniesienia rozpoznawanej skargi nie zakończył bowiem sprawy z wniosku o odszkodowanie, mimo że upłynęło blisko dwa lata od wyznaczonego terminu. Zgodnie z treścią art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącego o przyznanie od Prezydenta Miasta [...] sumy pieniężnej, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Suma pieniężna, o której stanowi powołany przepis pełni funkcję represyjną i prewencyjną, ale też kompensacyjną, co oznacza, że ma ona na celu zadośćuczynienie za szkodę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Innymi słowy ma kompensować stronie nieuzasadnione oczekiwanie z powodu bezczynności i przewlekłości działania organu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Dlatego we wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący winien uzasadnić szkodę wywołaną bezczynnością organu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 327/20). W rozpoznawanej skardze Skarżący stwierdził jedynie, że jest osobą w podeszłym wieku (80 lat), czuje się lekceważony postawą organu i ma coraz silniejszą obawę, że nie dożyje wydania decyzji w sprawie. Dlatego wniosek złożony w tym zakresie należało uznać za zasadny, a skarga w tej części została oddalona. Sąd zasądził też na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).