I SA/Wa 2615/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. B. i B. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 156/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących Z. B. i B. B. sumę pieniężną w kwocie po 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących Z. B. i B. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Z. B. i B. B. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") pkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 156/17, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] maja 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w zakresie dotyczącym części gruntu o pow. [...]m2, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już raz organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 2250 zł, określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że przyznana suma będzie stanowić dla nich swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że orzeczeniem administracyjnym z [...] września 1959 r. Prezydium Krajowej Rady Narodowej odmówiło dawnym właścicielom przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu o pow. [...]m2 nieruchomości przy ul. [...]. W związku z tym, że do dnia dzisiejszego nie został rozpatrzony wniosek byłych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej do pozostałej części ww. gruntu, Prezydent postanowieniem z [...] października 2015 r. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania do czasu rozpatrzenia wniosku o ustanowienie własności czasowej. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. uchylił powyższe postanowienie w części dotyczącej części nieruchomości o pow. [...]m2, objętej orzeczeniem administracyjnym z [...] września 1959 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. W konsekwencji Prezydent prowadził postępowanie o ustalenie odszkodowania za grunt o pow. [...]m2, jednak nie jest możliwe podjęcie dalszych czynności, gdyż lokalizacja tego gruntu nie jest ustalona. Orzeczenie administracyjne z [...] września 1959 r. zawierało bowiem jedynie informację, że teren ten jest przeznaczony pod budynek przemysłowy, która nie daje możliwości geodezyjnego wykreślenia przedmiotowego gruntu. Z uwagi na fakt, że nie było w tej sytuacji możliwości dalszego prowadzenia postępowania, Prezydent postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. ponownie zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania do czasu rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do pozostałej części gruntu. Postanowienie to zostało jednak uchylone postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 2020 r. Do dnia przekazania skargi do Sądu, akta administracyjne nie zostały zwrócone do Urzędu [...]. Realizując jednak wytyczne zawarte w ww. postanowieniu Wojewody [...], Prezydent podjął czynności mające na celu zlecenie opracowania geodezyjnego dotyczącego sporządzenia mapy sytuacyjnej z określeniem powierzchni, rozliczeniem w działkach ewidencyjnych ze wskazaniem ich stanu prawnego oraz wkreśleniu i rozliczeniu nieruchomości lub jej części objętych orzeczeniem administracyjnym z [...] września 1959 r. Termin realizacji zlecenia określono na [...] listopada 2021 r. Organ zwrócił jednocześnie uwagę, że z uwagi na wnoszone skargi i zażalenia, akta sprawy są w posiadaniu innych organów lub sądów, co znacząco utrudnia prowadzenie postępowania i w konsekwencji rozpoznanie sprawy. I tak, akta sprawy z poprzednią skargą na niewykonanie wyroku przekazano do Sądu w dniu 20 kwietnia 2018 r., zaś zwrócono je do organu w dniu 16 września 2020 r. Z kolei w dniu 22 września 2020 r. przekazano je już Wojewodzie [...] w celu rozpoznania zażalenia od postanowienia z [...] kwietnia 2018 r. zawieszającego postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 156/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt 1 uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w zakresie dotyczącym części gruntu o pow. [...]m2, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (niewykonania pkt 1 tego wyroku dotyczy skarga wniesiona w niniejszej sprawie). Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 11 kwietnia 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 26 lipca 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 26 października 2017 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do 23 lutego 2022 r., organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] września 2021 r., którym wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 156/17. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 11 kwietnia 2017 r., okoliczność, że jest to już druga skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 15 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 809/18 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 500 zł, zaś wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1142/19, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od ww. wyroku, dodatkowo przyznano skarżącym sumę pieniężną w wysokości po 1000 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w zakresie dotyczącym części gruntu o pow. [...]m2, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na względzie, że od [...] kwietnia 2018 r. do [...] października 2020 r. (kiedy to Wojewoda [...] uchylił postanowienie Prezydenta z [...] kwietnia 2018 r.) niniejsze postępowanie było zawieszone, a zatem bieg terminów załatwienia sprawy był wstrzymany. Dodatkowo organ od 20 kwietnia 2018 r. (kiedy to przekazał akta sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z pierwszą skargą dotyczącą niewykonania ww. wyroku) do 15 grudnia 2021 r. (kiedy to akta te zwrócone zostały do organu przez Wojewodę [...] (po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie z [...] kwietnia 2018 r.), nie był w posiadaniu akt administracyjnych sprawy (lub posiadał je przez kilka dni). Akta te ponadto zostały już w dniu 17 grudnia 2021 r. przekazane tut. Sądowi w celu rozpoznania niniejszej skargi na niewykonanie wyroku. W konsekwencji akta sprawy od niemal czterech lat są w posiadaniu innych organów administracji publicznej i sądów administracyjnych. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ, od otrzymania w dniu 26 lipca 2017 r. odpisu prawomocnego wyroku z 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 156/17 podjął zaledwie dwie czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego, tj. w dniu [...] kwietnia 2018 r. wystąpił do Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości (akta te nadesłano w dniu [...] maja 2018 r.), zaś w dniu [...] lipca 2021 r. zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego dotyczącego sporządzenia mapy sytuacyjnej z określeniem powierzchni, rozliczeniem w działkach ewidencyjnych ze wskazaniem ich stanu prawnego oraz wkreśleniu i rozliczeniu nieruchomości lub jej części objętych orzeczeniem administracyjnym z [...] września 1959 r., w celu określenia, którą część nieruchomości obejmuje to orzeczenie. W tej sytuacji, nawet mając na uwadze, że przedmiotowe postępowanie było zawieszone postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., to po uchyleniu tego postanowienia w dniu [...] października 2020 r. rozpoczęły bieg terminy załatwienia sprawy. Pierwsze natomiast czynności podjęto dopiero w dniu 29 lipca 2021 r. Zdaniem Sądu, nie można tak długiej bezczynności usprawiedliwiać okolicznością, że akta sprawy znajdowały się w posiadaniu innych organów, czy sądów. Organ mógł bowiem wypożyczyć akta sprawy lub wystąpić o wgląd do nich, w celu niezwłocznego podjęcia czynności w sprawie, tym bardziej, że wniosek wszczynający postępowanie nosi datę [...] maja 2015 r. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1500 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji i wymierzenia już raz grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] maja 2015 r., a przede wszystkim nie czynił niemal żadnych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.