I SA/Wa 2610/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA – Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenia postanowienia 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku N. K., orzekło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1955 r., nr [...] o odmowie przyznania C. K. i A. P. prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonego przy ul. J... nr hip. [...] nr [...] rej. hip. [...], w części odnoszącej się do sprzedanych lokali mieszkalnych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w budynku przy u. J.wydane zostało z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdziło nieważność ww. orzeczenia administracyjnego. Pismem z dnia 8 listopada 2010 r. (data wpływu do organu) G. G. i D. G. wystąpiły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją z dnia [...] października 2008 r., wskazując jako przyczynę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wnioskodawczynie, jako następczynie prawne A. P., byłego współwłaściciela dekretowego nieruchomości położonej przy ul. J., bez swojej winy nie brały bowiem udziału w charakterze stron w postępowaniu zakończonym decyzją nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wznowienia postępowania z uwagi na niezachowanie przez G. G. i D. G. terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z dnia [...] września 2011 r., nr [...]. Na rozstrzygnięcie z dnia [...] września 2011 r. strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2344/11 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]. Od w/w wyroku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. W międzyczasie A. B. z wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2008 r., nr [...]. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2013 r. skarżąca wystąpiła o zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] października 2008 r., do czasu zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2344/11. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Kolegium orzekło o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 października 2008 r., nr [...] do czasu zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jako podstawę prawną wskazano art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Kolegium stwierdziło, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nr [....] jest zagadnieniem wstępnym w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli: adw. R. P. (pełnomocnik N. K., D. K., B. P., E. P., M. S. i A. S.) oraz A. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez A. B. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchyliło postanowienie z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]. Uzasadniając uchylenie Kolegium stwierdziło, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma pierwszeństwo przed postępowaniem wznowieniowym. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] wywiodła A. B., podnosząc m.in. iż Kolegium uczyniło stroną postępowania zmarłego w 2009 r. J. S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W dniu [...] grudnia 2013 r. Kolegium dołączyło do akt sądowych poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] zawieszającego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] października 2008 r. do czasu ustalenia następstwa prawnego po J. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga jest zasadna. W toku prowadzonego postępowania Sąd stwierdził, że stroną postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...], orzekającym jako organ I i II instancji, była osoba nieżyjąca w dacie wydania zaskarżonych rozstrzygnięć – J. S., który zmarł [...] lutego 2009 r. (odpis skrócony aktu zgonu Nr [...], k. 45 akt sądowych). Pomimo, iż nie żył on w dacie wydania postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r., jak i postanowienia z dnia [...] marca 2013 r., był adresatem przedmiotowych aktów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, uczestnikami postępowania i adresatami postanowień winni więc być następcy prawni zmarłego, którego okoliczność śmierci nie była prawdopodobnie znana Kolegium w dacie wydawania rozstrzygnięć. Nie zmienia to jednak faktu, że zaskarżone rozstrzygnięcia organu I i II instancji skierowane zostały do osoby już nieżyjącej. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie postanowienia (decyzji) ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W momencie śmierci bowiem osoba fizyczna traci zdolność prawną, a tym samym kwalifikację do bycia stroną jakiegokolwiek postępowania sądowego, czy administracyjnego i nie można wobec niej wydać aktu administracyjnego. Skoro doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej, to taki akt administracyjny obarczony jest wadą nieważności i powinien być usunięty z obrotu prawnego, aby nie wywoływał skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 IV 1983 r. II SA 261/83, LEX nr 10693; z 14 XI 2001 r. I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 VII 2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX nr 258282; wyrok NSA z 11 III 2008 r. I OSK 1959/06, LEX 505429, wyrok NSA z 6 VI 2012 r. I OSK 829/11, LEX 1216580, Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108). Powyższe oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekające w I i II instancji, rażąco naruszyło przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4 i 5, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 125 § 1 kpa, które to naruszenie prawa daje podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonych postanowień (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 oraz art. 152, w zw. z art. 119 pkt 1 i 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.