I SA/Wa 2555/13

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane postanawia odmówić przyznania A. N. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W toku postępowania sądowego A. N. nadesłała do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym, i miesięcznie na utrzymanie dostaje od męża [...] euro. Skarżąca wskazała, że pozostaje w nieformalnej separacji, w 2016 r., wraca do kraju, gdyż będzie jej przysługiwało świadczenie emerytalne. Z uwagi na to, że wniosek – mimo, że złożony na urzędowym formularzu – budził wątpliwości referendarza sądowego co do jego treści, zarządzeniem z dnia 16 lipca 2014 r., (k- 165) zwrócono się do wnioskodawczyni o jego uzupełnienie i nadesłanie dodatkowych dokumentów – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania - określających jej sytuację majątkową – to jest wyciągów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych i lokat z okresu ostatnich trzech miesięcy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania wynika, że zostało ono doręczone stronie w dniu 22 lipca 2014 r. (k- 166), a zatem termin do nadesłania przez A. N. dodatkowych dokumentów upłynął z dniem 29 lipca 2014 r. W terminie tym, jak również do dnia wydania niniejszego postanowienia, skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego. Rozpatrując zatem złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez A. N. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić. Jeszcze raz podkreślić należy, że strona chcąc, aby jej wniosek został rozpoznany merytorycznie ma obowiązek jego dokładnego i prawidłowego wypełnienia formularza, gdyż nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącej, stosownie do treści art. 246 p.p.s.a., ciążyło na stronie. Z obowiązku tego A. N. nie wywiązała się. Natomiast dane, które są zawarte w formularzu - bez ich uzupełnienia - nie są wystarczające dla oceny sytuacji majątkowej strony. Wobec zatem niewykonania nałożonego na skarżącą przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę jej sytuacji majątkowej na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.