I SA/Wa 2481/14

Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. i E. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zarządzeniem z dnia [...] lipca 1976 r., nr [...] Naczelnik Gminy H. zmienił zarządzenie z dnia [...] września 1975 r., nr [...], ustalając nowe granice terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi H. i przejmując na własność Skarbu Państwa, m. in. działkę nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność K. L.. Następnie, w dniu [...] października 1976 r. ww. organ wydał akt własności ziemi nr [...] , w którym stwierdził, że właścicielem działki nr [...] w H. byli I. i M. małżonkowie M. Naczelnik Gminy H. decyzją z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...] ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za ww. działkę położoną w H. o pow. [...] m2. Ustaliła ona także sposób wypłaty odszkodowania. Decyzją z dnia [...] lutego 1978 r., nr [...] Naczelnik Gminy H. uchylił decyzję z dnia [...] listopada 1977 r., w części dotyczącej punktu 2 i stwierdził, że uprawnionym do otrzymania ww. odszkodowania jest M. M. Pismem z dnia 18 kwietnia 1978 r., nr [...] Naczelnik Gminy H. zlecił Bankowi [...] w H. dokonanie wypłaty odszkodowania, m.in. dla M. M. w wysokości [...] zł. J. K. i E. M. złożyły wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową dawną działkę nr [...]. Następnie sprecyzowały, że podstawą prawną prowadzonego postępowania są przepisy art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U Nr 27, poz. 216). Starosta [...] decyzją z [...] grudnia 2013 r., nr [...] odmówił ustalenia odszkodowania za dawną działkę nr [...], o pow. [...] ha położoną w H., odpowiadającą obecnie działkom nr [...] oraz częściom działek nr: [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że odszkodowanie na rzecz M. M. zostało ustalone decyzją administracyjną Naczelnika Gminy H. z dnia [...] lutego 1978 r., a jego wypłata została zlecona bankowi do realizacji. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. K. oraz E. M., wskazując na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art 8, art 77, art 80 i art. 104 § 2 kpa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty M. z dnia [...] grudnia 2013 r. i umorzył postępowanie. Wojewoda uzasadnił, że odszkodowanie z tytułu przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa zostało przyznane przez Naczelnika Gminy H. decyzją z dnia [...] listopada 1977 r., zmienioną decyzją z dnia [...] lutego 1978 r. Tym samym byli właściciele nie mogli skutecznie wszcząć postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro jednak Starosta pismem z dnia [...] lipca 2013 r. wszczął przedmiotowe postępowanie, to w tym samym nie mógł od tej daty wydać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Zaś po odnalezieniu decyzji odszkodowawczej przez organ I instancji nie mógł już merytorycznie orzekać w kwestii odszkodowania za przejętą nieruchomość, dlatego powinien ograniczyć się jedynie do umorzenia postępowania jako bezpodmiotowego. Tymczasem Starosta M. wydał merytoryczne orzeczenie w sprawie - odmawiając przyznania odszkodowania, czym naruszył art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Uchybienie to wymaga wydania decyzji eliminującej orzeczenie organu I instancji z obrotu prawnego. Organ II instancji dodał, że Starosta [...] nieprawidłowo ustalił strony postępowania, czym naruszył art. 10 i art. 30 kpa. Kwestia ta ma jednak poboczne znaczenie, w związku z koniecznością umorzenia postępowania odszkodowawczego. Postępowanie to powinno zostać umorzone, gdyż roszczenie odszkodowawcze powstałe w związku z przyjęciem na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości zostało już skonsumowane decyzją Naczelnika Gminy H. z dnia [...] listopada 1977 r., zmienioną decyzją z dnia [...] lutego 1978 r. Organ dodał, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postepowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa. Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących staranności w poszukiwaniu dowodów, Wojewoda uznał, że Starosta [...] uzyskał co najmniej dwa dowody pośrednie, aby udowodnić fakt wypłaty odszkodowania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły J. K. i E. M., zarzucając naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 138 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 kpa, poprzez błędne ustalenie, iż doszło do wypłaty odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] ha, położoną w H. Skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazały, że błędne jest stanowisko organu, iż postępowanie prowadzone przez Starostę dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Poprzednie postępowanie administracyjne prowadzone było w latach 70 ubiegłego wieku w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Ponadto, nie jest prawdą, iż doszło do wypłaty odszkodowania, a zlecenie wypłaty Bankowi [...] jego wypłaty nie jest wystarczające do przyjęcia domniemania faktycznego o wypłaceniu właścicielowi odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Organ podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W myśl art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Stanowiący podstawę tego rozstrzygnięcia przepis art. 105 kpa stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Tak więc przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne ulega obligatoryjnemu umorzeniu, a jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowość tego postępowania. W doktrynie przyjmuje się, iż bezprzedmiotowość występuje gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego - a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Jest to sytuacja, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce, gdy zachodzi brak strony postępowania lub jest brak przedmiotu postępowania - czyli gdy nie ma podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Zatem również wówczas, gdy ta sama sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w H., przejętą na własność Skarbu Państwa zarządzeniem Naczelnika Gminy H. z dnia [...] lipca 1976 r., nr [...], zostało zakończone decyzją Naczelnika Gminy H. z dnia [...] listopada 1977 r., zmienioną następnie orzeczeniem tego ostatniego organu z dnia [...] lutego 1978 r. Na mocy tych orzeczeń ustalone zostało odszkodowanie w wysokości [...] zł za ww. działkę gruntu. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się dokument opatrzony datą z dnia [...] kwietnia 1978 r. zlecający bankowi dokonanie wypłaty odszkodowania, m.in. na rzecz M. M. w wysokości [...] zł w ratach rocznych po [...] zł. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że zarówno Starosta [...] jak i Wojewoda [...] prawidłowo uznali, że sprawa administracyjna w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość położoną w H. została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją. W związku z tym organ II instancji prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed organem II instancji. Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego braku dowodów świadczących o wypłacie odszkodowania stwierdzić należy, że jeśli po blisko 30 latach występują braki w archiwalnym materiale dowodowym, to nie można uznać, że on nie istniał. Zwłaszcza, że w niniejszej sprawie zachowała się decyzja odszkodowawcza, jak też dokument potwierdzający zlecenie wypłaty odszkodowania, skierowany do banku. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że uprawnionemu do odszkodowania została doręczona decyzja o zmianie orzeczenia odszkodowawczego. Wiedział on zatem o przysługującym mu odszkodowaniu. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.