I SA/Wa 2463/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji [...] w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r. nr KOX/805/Pc/22 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Fundacja [...] (dalej, jako: Fundacja lub skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Stan sprawy przedstawia się następująco. Użytkownik wieczysty - Fundacja [...] wystąpiła do Prezydenta [...] z wnioskiem o dokonanie zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako dz. ew. nr [...] i [...] z obrębu [...], z 3% na 0,3 %. Oświadczeniem z dnia 1 lutego 2016 r. nr [...] Prezydent [...]odmówił użytkownikowi wieczystemu dokonania zmiany dotychczasowej stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej. W dniu 26 lutego 2016 r. użytkownik wieczysty złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniosek o ustalenie, że odmowa zmiany stawki procentowej opłaty rocznej ww. nieruchomości jest nieuzasadniona. Ponadto użytkownik wieczysty wniósł o ustalenie, że stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. gruntu wynosi 0,3%, że ww. stawka obowiązywała od momentu jej wprowadzenia w 2000 roku zmianą ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zwolnienie z opłaty za użytkowanie wieczyste działki [...] jako przeznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę ogólnodostępną. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr KOX/1675/Pc/16 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 66 § 3 K.p.a., orzekło zwrócić podanie z dnia 26 lutego 2016 r. użytkownikowi wieczystemu. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wskutek zmiany stanu prawnego dokonanej ustawą z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1309) i braku przepisów przejściowych, samorządowe kolegia odwoławcze nie są już właściwe do rozpatrywania wniosków użytkowników wieczystych o zmianę stawki procentowej złożonych na podstawie art. 78 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2019 r.). Od dnia 15 sierpnia 2019 r. brak zgody właściwego organu na propozycję użytkownika wieczystego dotyczącą zmiany celu użytkowania wieczystego ma ten skutek, że wyłącznie właściwym do rozpoznania sporu w tym zakresie staje się sąd powszechny właściwy ze względu na położenie nieruchomości. W dniu 29 kwietnia 2022 r. Fundacja [...], reprezentowana przez r. pr. J. P., złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2022 r. Postanowieniem z dnia 24 maja 2022 r. nr KOX/631/Pc/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., orzekło utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 13 czerwca 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął wniosek Fundacji [...] z dnia 6 czerwca 2022 r. reprezentowanej przez r. pr. J. P., o zawieszenie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2022 r. w przedmiocie zwrotu podania na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium, działając na podstawie art 105 § 1 w związku z 126 K.p.a. umorzyło w całości postępowanie wszczęte ww. wnioskiem Fundacji o zawieszenie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 98 § 1 K.p.a. oraz art. 105 § 1 K.p.a. i wyjaśniło, że postępowanie w przedmiocie zwrotu użytkownikowi wieczystemu podania (art. 66 § 3 K.p.a.) złożonego do Kolegium w dniu 26 lutego 2016 r. w sprawie o ustalenie, że odmowa zmiany stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona, zostało ostatecznie zakończone postanowieniem Kolegium z dnia 24 maja 2022 r. Postanowienie to zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu w dniu 23 czerwca 2022 r. A zatem postępowanie wszczęte ww. wnioskiem z dnia 6 czerwca 2022 r. o zawieszenie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia 14 kwietnia 2022 r. stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu w całości. Z tym rozstrzygnięciem Fundacja nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze w pierwszej kolejności wskazano, że skarżąca uznaje, że postanowienie Kolegium dotyczyło sprawy "wszczętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem SKO z 14.04.2022 r. nr KOX/1675/Pc/16", a nie sprawy wszczętej wnioskiem Fundacji o zawieszenie postępowania, złożonym w trakcie postępowania. Dlatego też skarżąca wniosła o sprostowanie tej oczywistej pomyłki w sentencji postanowienia. Nadto skarżąca wniosła o: 1. uchylenie postanowienia z dnia 28 lipca 2022 r. dotyczącego sprawy "wszczętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem SKO z 14.04.2022 r. nr KOX/1675/Pc/16" w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez SKO w Warszawie; 2. w orzeczeniu uchylającym postanowienie SKO - zalecenie SKO na podstawie art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej, jako: ugn), zwrócenie się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o dokonanie oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego przez biegłego M. C., która jest podstawą ustalenia wartości nieruchomości dla której ustalono stawkę opłaty za użytkowanie wieczyste; 3. zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa strony według norm przepisanych; 4. skierowania wniosku przez Sąd do Senatu RP o dokonanie wykładni autentycznej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z brzmieniem art. 1 i 5 K.p.a. oraz art. 1 ustawy o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych w kwestii właściwości SKO - w świetle aktualnych przepisów - odnoszących się do rozpatrywania odwołań od decyzji/oświadczeń władz w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, wniesionych przed zmianą przepisów. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. błędną interpretację art. 66 § 3 K.p.a. poprzez uznanie, iż wniosek "wniesiono do organu niewłaściwego" lub że z wniosku "wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny"; 2. zastosowanie art. 105 § 1 w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe; 3. pominięcie dyspozycji art. 21 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, w brzmieniu następującym: "Postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczęte i niezakończone przed dniem przekształcenia, toczą się nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych"; 4. błędne podanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że postanowienie z dnia 24 maja 2022 r. nosiło nr: KOX/631/Pc/22 oraz błędne przyjęcie, iż "Postanowienie SKO z dnia 24 maja 2022 r. nr KOX/631/Pc/22 /.../ zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu w dniu 23 czerwca 2022 r." podczas gdy zostało ono doręczone w dniu 17 sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje: W pierwszej kolejności odnieść należy się do przedmiotu tej sprawy. Wyjaśnić więc należy skarżącej, że zaskarżonym postanowieniem Kolegium umorzyło w całości postępowanie wszczęte wnioskiem Fundacji o zawieszenie postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2022 r. Organ wyraźnie wskazał, że wniosek o zawieszenie postępowania złożony został już po zakończeniu postępowania w drugiej instancji, a więc po wydaniu postanowienia z dnia 24 maja 2022 r. Z tego względu Kolegium uznało, że bezprzedmiotowe jest postępowania w przedmiocie zawieszenia postępowania, które zostało już zakończone. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tej sprawie nie budzi wątpliwości, że postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie w przedmiocie "uznania za niezasadną odmowę zmiany stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. dz. ew. [...] i [...] z obrębu [...]" zostało zakończone w dniu 24 maja 2022 r. wydaniem postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o zwrocie ww. podania w trybie art. 66 § 3 K.p.a. A zatem wniosek Fundacji z dnia 9 czerwca 2022 r. o zawieszenie postępowania odwoławczego w ww. sprawie został złożony już po jej zakończeniu. Choć kwestia ta nie odnosi się do przedmiotu rozpoznawanej sprawy to jednak Sąd zauważa, że ww. decyzja z 24 maja 2022 r. opatrzona została numerem "KOX/631/Pc/22" i doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 23 czerwca 2022 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, osobiście podpisane przez J. P.. Z urzędu też Sądowi jest wiadomo, że na powyższą decyzję Fundacja złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która postanowieniem z dnia 17 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1987/22 została odrzucona. Dalej wskazać trzeba, że zgodnie z art. 98 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli zaś w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 K.p.a.). Zawieszenie postępowania jest aktem procesowym i co należy w kontekście tej sprawy podkreślić, jest to orzeczenie wydawane w ramach toczącego się postępowania administracyjnego i wywołujące określone skutki prawne. Zgłoszenie wniosku o zawieszenie postępowania zobowiązuje organ do jego rozpatrzenia i wydania postanowienia w tym przedmiocie. Skoro w tej sprawie organ wykazał, że postępowanie, w którym skarżąca wniosek o zawieszenie złożyła – zostało zakończone, to zasadne de facto było wydanie postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania. Warunkiem bowiem skutecznego żądania zawieszenia postępowania w trybie art. 98 § 1 K.p.a. jest to aby było ono w toku. Zgodnie natomiast z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2). Wskazany przepis odnosi się do bezprzedmiotowości, czyli do braku przedmiotu postępowania administracyjnego, zaś przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 K.p.a. Wniosek o zawieszenie postępowania nie wszczyna natomiast odrębnego postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 1 K.p.a. Wniosek taki składany jest w toku prowadzonego już postępowania "głównego" i ma charakter wpadkowy. W tym kontekście należy rozróżnić bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a. i bezzasadność żądania strony (por. Jaśkowska M., Wilbrant-Gotowicz M., Wróbl A., Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. LEX/el. 2023, art. 105). W ocenie Sądu, skoro wniosek o zawieszenie postępowania nie wszczyna postępowania w rozumieniu art. 1 K.p.a. to nie można mówić o "bezprzedmiotowości postępowania" w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Wniosek Fundacji o zawieszenie postępowania, złożony już po jego zakończeniu, należało uznać za bezzasadny i odmówić zawieszenia postępowania na podstawie art. 101 § 1 K.p.a. Tym niemniej Sąd uznał, że wykazana wadliwość zaskarżonego postanowienia nie może prowadzić do jego uchylenia albowiem niezależnie od prawnej formy zakończenia postępowania wpadkowego o zawieszenie postępowania, skarżąca na obecnym etapie nie może uzyskać rozstrzygnięcia dla siebie korzystnego tj. o zawieszeniu postępowania, skoro w sposób niewadliwy ustalono, że sprawa, w której wniosek skarżąca złożyła zostało zakończone, a kluczowe dla rozstrzygnięcia kwestie zostały ocenione przez Sąd w niniejszej sprawie. Jednocześnie Sąd nie odniósł się do większości zarzutów skargi albowiem nie odnoszą się one do przedmiotu sprawy, a nakierowane zostały na wykazanie wadliwości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 maja 2022 r., które było przedmiotem odrębnego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2159 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 powołanej ustawy.