I SA/Wa 2439/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę

Postanowieniem z [...] lipca 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu zażalenia [...] Sp. z o.o. w [...], utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] czerwca 2020 r., nr [...], o odmowie wydania zaświadczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie złożył [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej [...] lub skarżący). Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z [...] stycznia 2019 r. [...] wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy Al. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...], w odniesieniu do udziałów w gruncie związanych z odrębnymi nieruchomościami lokalowymi nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Prezydent [...] odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...]. Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 1a oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych w prawo własności tych gruntów. Kolegium podniosło, że w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej w W. przy Al. [...], ujawniono, że znajduje się na niej budynek mieszkalny, w którym znajduje się [...] samodzielnych lokali mieszkalnych. W dziale II ww. księgi ujawniono, że łączny udział właścicieli lokali wyodrębnionych w prawie użytkowania wieczystego gruntu wynosi [...] części. Ponadto, w dziale [...] ww. księgi wpisano ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie udziału w wysokości [...] należącego do "[...]" S.A. z siedzibą w [...], wobec braku ujawnienia stosownych odpisów udziałów w powołanej spółce przy wyodrębnianiu [...] lokali zgodnie z treścią działu [...] księgi wieczystej nr [...], które obecnie nie zostały ujawnione w Dziale [...] wskazanej księgi. Organ odwoławczy podniósł, że stan prawny nieruchomości podlegającej przekształceniu powinien być bezsporny, co wynika z konieczności bezspornego ustalenia kręgu adresatów wydawanych zaświadczeń. Kolegium przywołało treść art. 24 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. i podniosło, że z powołanej normy wynika ogólny zakaz wydawania zaświadczeń w oparciu o przepisy ww. ustawy do czasu ujawnienia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości w księdze wieczystej. Zdaniem Kolegium, dotyczy to dokonania stosownych wpisów, wykreśleń jak i sprostowań. Organ podkreślił, że postępowanie dotyczące wydawania zaświadczeń ma ograniczony zakres badania materiałów dowodowych. W postępowaniu tym nie można ustalać stanu prawnego nieruchomości, jeśli ustalenie to wykracza poza zwykłe sprawdzenie stanu wpisów w księgach wieczystych i innych rejestrach. Zatem Prezydent prawidłowo odmówił wydania zaświadczenia bez dokonywania samodzielnie analizy stanu prawnego nieruchomości. Końcowo organ zaznaczył, że zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej wydaje się dla całej nieruchomości, nie zaś dla poszczególnych udziałów w prawie użytkowania wieczystego związanych z własnością wyodrębnionych lokali. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożył [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 217 k.p.a. oraz art. 7-11 zasad ogólnych k.p.a., w tym w szczególności art. 8 k.p.a., 2) prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 2 i nast. ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów przez niewydanie zaświadczenia zgodnie z wnioskiem, a także treścią ksiąg wieczystych dla lokali wnioskowanych przez skarżącą w dniu [...] stycznia 2019 r. oraz wpisów do ewidencji gruntów nieruchomości. Powołując się na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, a także zobowiązanie organu do wydania niezwłocznie wnioskowanego zaświadczenia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaświadczenie o przekształceniu wydawane jest na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. w oparciu o wpisy do ewidencji gruntów i budynków oraz wpisy do ksiąg wieczystych. Nie ma zatem, zdaniem skarżącego, przeszkód aby sięgać również do ksiąg wieczystych lokalowych i porównać wpisy w dziale [...] tych ksiąg z wpisami w księdze wieczystej gruntowej. Skarżący podniósł, że zaświadczenie odnosi się do konkretnego użytkownika wieczystego i jego udziałów w nieruchomości. W jego ocenie, skoro Prezydent badał blisko 1,5 roku dokumenty, to miał wystarczająco czasu aby ustalić, że w stosunku do tych udziałów nie występują żadne wątpliwości. Skarżący wskazał również, że w treści uzasadnienia postanowienia Prezydenta znalazły się błędy. Zamiast wpisać udział skarżącego, który wynosi [...] (co wynika z treści KW [...]) wpisano [...] części. Zdaniem skarżącego, świadczy to o braku staranności przez formułowaniu postanowienia i jego uzasadnienia, czym naruszono podstawowe zasady postępowania wyrażone w Rozdziale 2 Zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, położonej w W. przy Al. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...]. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r. poz. 139 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 20 lipca 2018 r.". W myśl art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, przekształcenie praw przynależnych do tego rodzaju gruntów, następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r. Grunty objęte powyższą regulacją zdefiniowano natomiast w art. 1 ust. 2 ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub zabudowane na cele mieszkaniowe budynkami jedno lub wielorodzinnymi wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Przepisy ustawy stosuje się również jeżeli na gruncie zabudowanym budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy, położone są także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie (art. 1a ustawy). W niniejszej sprawie organy ustaliły, że w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości gruntowej składającej się z działki gruntu nr [...] z obrębu [...], ujawniono, że na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny, w którym znajduje się [...] samodzielnych lokali mieszkalnych. W dziale [...] ww. księgi ujawniono, że łączny udział właścicieli lokali wyodrębnionych w prawie użytkowania wieczystego gruntu wynosi [...] części. Ponadto, w dziale [...] ww. księgi wieczystej wpisano ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie udziału w wysokości [...] należącego do "[...]" S.A. z siedzibą w [...] wobec braku ujawnienia stosownych odpisów udziałów spółce "[...]" S.A. z siedzibą w [...] przy wyodrębnianiu [...] lokali zgodnie z treścią działu [...] księgi wieczystej nr [...], które obecnie nie zostały ujawnione w Dziale [...] przedmiotowej księgi. W ocenie organów, wskazana powyżej niezgodność ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym stanowi przeszkodę do wydania wnioskowanych zaświadczeń. Powyższe kwestionuje skarżący podnosząc, że wydanie zaświadczenia odnosi się do konkretnego użytkownika wieczystego i jego udziałów w nieruchomości. W konsekwencji, obowiązkiem organu było sięgnięcie do ksiąg wieczystych prowadzonych dla wnioskowanych przez skarżącego lokali oraz wpisów do ewidencji gruntów przedmiotowych nieruchomości. Sąd stanowiska skarżącego nie podziela. Przedmiotowe postępowanie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. W myśl art. 4 ust. 1 ustawy, przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków. Ustawa przewiduje również, że wydanie przedmiotowego zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek (art. 4 ust. 2 ustawy). W orzecznictwie sądów administracyjnych zapadłym na tle spraw o wydanie zaświadczenia ugruntował się trafny pogląd, że tego rodzaju postępowanie stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym. Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu, w formie pisemnej, obiektywnie istniejącego stanu rzeczy dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przy tym przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym, w myśl art. 218 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej zwanej "k.p.a., w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w posiadaniu tego zaświadczeniowego. Zakres postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest w konsekwencji takiej konstrukcji ograniczony do analizy posiadanej dokumentacji oraz danych zgromadzonych w powyższych zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Przedmiotowe postępowanie ma zatem na celu wyłącznie usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw. Niedopuszczalne jest natomiast dokonywanie w nim nowych ustaleń faktycznych i prawnych. Nie budzi zatem wątpliwości, że organ wydający zaświadczenie w trybie art. 217 i 218 k.p.a. nie może dokonywać ocen prawnych. Taka bowiem ocena w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, toczącym się na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., jest niedopuszczalna. Organ nie może również dokonywać nowych ustaleń determinujących zakres uprawnień lub obowiązków podmiotów wnioskujących o wydanie zaświadczenia. Nie powinien także rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych, gdy stwierdzony zostanie brak zgodności między treścią żądania a stanem rzeczy wynikającym z ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie to jest ograniczone do minimum niezbędnego do urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego - w zakresie danych pozostających w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie. Słusznie zatem uznały organy, wobec stwierdzonej niezgodności ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym, że wydanie wnioskowanego zaświadczenia nie jest możliwe. Prawidłowo przy tym dostrzegł organ odwoławczy, że zaświadczenie potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej wydaje się dla całej nieruchomości, nie zaś dla poszczególnych udziałów w prawie użytkowania wieczystego związanych z własnością wyodrębnionych lokali. W sprawie zaistniała zatem przeszkoda do wydania wnioskowanego zaświadczenia, co czyni niezasadnym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 i następne ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie zdołały również podważyć podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy podjęły w niniejszej sprawie wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy w sprawie zaistniały przesłanki umożliwiające wydanie wnioskowanego zaświadczenia. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżącego. Organy wyjaśniły również podstawę prawną wydanych postanowień. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.