I SA/Wa 2318/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. J., J. J., G. M., E. R. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 745/15 1. wymierza Prezydentowi [...] w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...]solidarnie na rzecz A. J., J. J., G. M., E. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A. J., J. J., G. M. i E. R. (dalej jako skarżący) pismem z [...] listopada 2018 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie stosownej do okoliczności grzywny Prezydentowi [...] (Prezydent/organ) w związku z niewykonaniem przez ten organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 745/15. Wnieśli także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz przyznanie od Prezydenta [...] każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 złotych a także o zasądzenie od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania. Skarżący wyjaśnili, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2014 roku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. L., hip. nr [...](dawnej ul. C.) w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wskazali, że wyrokiem z 19 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (Sygn. akt I SA/Wa 1403/17) wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem powyższego wyroku oddalając wniosek skarżących o przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. Skarżący uzasadniając swoje stanowisko podali także, że pomimo stwierdzenia w powołanym wyroku WSA bezczynności w prowadzeniu przez organ postępowania administracyjnego oraz trzech wezwań do wykonania wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postepowania administracyjnego, nie podejmując czynności zmierzających do jego zakończenia. Uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżący wskazali na brak obiektywnych przyczyn uzasadniających zwłokę oraz powtarzającą się od lat argumentację Prezydenta [...], brak poszanowania prawa oraz nadwyrężanie zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Podnieśli także, że stosowane dotychczas środki w postaci zasądzanych grzywien nie stanowią dla Prezydenta [...] wystarczającego bodźca do wykonania wyroku WSA w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że do dnia [...] grudnia 2018 r. pełnomocnik stron nie uzupełnił wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul L. (dawniej C.) hip. [...] poprzez dostarczenie zaświadczenia hipotecznego wystawionego przez Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, dla przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem organu w związku z tym nie jest możliwe ustalenie kto był dawnym właścicielem przedmiotowego gruntu na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., a tym samym nie ma możliwości zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga w zakresie żądania wymierzenia organowi grzywny jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302, dalej: p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia organowi grzywny. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W przedmiotowej sprawie obie wskazane przesłanki zostały spełnione. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 745/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2014 roku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul L., hip. [...] (dawnej ul C.) w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wobec braku podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie wskazanym w przytoczonym wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego skarżący w dniu [...] sierpnia 2016 r. wystąpili do WSA w Warszawie wnosząc o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku WSA w Warszawie z 10 marca 2016 r. Rozpoznając tę skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 stycznia 2018 roku wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł., stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo tego wyroku organ nadal nie rozpoznał wniosku skarżących o odszkodowanie za nieruchomość [...]. Z uwagi na dalszą bezczynność prezydenta pismem z dnia [...] listopada 2018 roku skarżący wezwali organ do wykonania wyroku z dnia 10 marca 2016 roku. Do daty złożenia skargi w przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] nie został rozpoznany. Jedyną czynnością podjętą przez prezydenta w tym terminie było wezwanie skierowane do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotowy grunt, poprzez dostarczenie zaświadczenia hipotecznego wystawionego przez Sąd Rejonowy dla [...] [...] Wydział Ksiag Wieczystych dla przedmiotowej nieruchomości [...] lub poprzez dostarczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii okładki oraz kopii całego działu pierwszego i działu drugiego księgi hipotecznej nr [...]. Zdaniem organu załączona do wniosku poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia strony z dawnej księgi hipotecznej nr [...] nie może stanowić podstawy do określenia, kto był dawnym właścicielem nieruchomości w niej opisanej. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym w/w wyrokiem nie załatwił sprawy, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcje spełni w obecnej sytuacji grzywna w wysokości 2000 (dwóch) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a i jest adekwatna do zaistniałej bezczynności. Jednocześnie rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn.. akt I OSK 1181/13. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, co już zostało stwierdzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 19 stycznia 2018 r. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ po zwrocie akt sprawy wraz z wyrokiem, wydanym w przedmiocie bezczynności i następnie po wyroku w którym nałożono na organ grzywnę przez tak długi okres nadal nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Nie można przy tym podzielić argumentu organu, że przeszkodą tamująca rozpoznanie wniosku jest niewykonanie przez pełnomocnika skarżących wezwania do uzupełnienia wniosku. Już z treści wezwania wynika bowiem, że żądane dokumenty poświadczone za zgodność z oryginałem znajdują się w aktach. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącym sumy pieniężnej. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. W ocenie Sądu środek ten w przedmiotowej sprawie nie powinien być zastosowany gdyż nie mamy do czynienia ze szczególnie drastycznym przypadkiem zwłoki organu oraz uzasadnioną obawą, że bez zastosowania tego środka organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje. Wobec powyższego, na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wydane zostało na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku zapadło na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a.