I SA/Wa 2293/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 października 2023 r., znak KO C/5658/Sr/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako SKO/organ), uchyliło decyzję z dnia [...].08.2023 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. K. z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką W. K. i przyznało M. K. (dalej jako skarżąca) wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne w wysokości określonej przez art. 17 ust. 3, 3a, 3b, 3c, 3d i 4 i na okres od dnia 01 listopada 2023r. na czas nieokreślony. Organ wskazał w podstawie prawnej art. 24 ust. 2, 2a i 4 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2023.390, dalej jako ustawa). SKO nie miało wątpliwości w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 17 ustawy, stopnia niepełnosprawności matki skarżącej, sprawowania faktycznej stałej opieki nad matką i stopnia pokrewieństwa; odnośnie zaś daty przyznania spornego świadczenia podało, iż była ona determinowana wygaśnięciem decyzji nr [...] z dnia [...] września 2022r. na mocy której przyznano pani M. K. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką W. K. na okres od dnia 01. 11. 2022r. do dnia 31. 10. 2023r. Organ poinformował także, że skarżąca M. K. otrzymywała ww zasiłek do października 2023r., i nie przedstawiła decyzji uchylającej bądź zawieszającej prawo do ww świadczenia, zatem wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne, wg SKO, może być przyznane w okresie następującym po tej dacie a zatem od 1 listopada 2023r. Organ podał, że co do zasady nie jest możliwe jednoczesne pobieranie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego, i wyjaśnił, że wynika to wprost z art. 15 ust. 1 pkt 1b oraz art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyjaśnił ponadto, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wymaga wcześniejszej oficjalnej bezwarunkowej rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w tej sprawie nie nastąpiło przed 1 listopada 2023r. W skardze na ww decyzję w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. 01.11.2023 r. skarżąca zarzuciła SKO: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niezastosowanie dyspozycji tego przepisu, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Skarżąca zarzuciła też SKO naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz 390, dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad określonym członkiem rodziny. W kontrolowanej sprawie nie budzi wątpliwości pokrewieństwo, jak i niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Bezsporna wg organu pozostaje też okoliczność, że skarżąca sprawuje rzeczywistą opiekę nad niepełnosprawną matką, SKO twierdzi jednak, że sporne świadczenie nie przysługuje w czasie pobierania innego świadczenia rodzinnego. Wg organu skarżąca powinna była złożyć jasną deklarację przed organem I instancji, że rezygnuje z wcześniej przyznanego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odniesieniu do kryterium określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, tj. kryterium daty powstania niepełnosprawności, zasadnie SKO przyjęło, że w punkcie 2 sentencji wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/10), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, uznaje się, że brak zmiany przez ustawodawcę treści art. 17 ust. 1b ustawy zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - wobec wynikającego z wymienionego wyroku z 21 października 2014 r. wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części art. 17 ustawy, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2920/16, Lex nr 2324296, 2 czerwca 2017 r., I OSK 108/12, Lex nr 1260038 oraz 26 maja 2017 r., I OSK 128/16, Lex nr 2305184). W realiach rozpoznawanej sprawy nieusprawiedliwione było więc przyjęcie przez organ I instancji, że ustalenie niepełnosprawności u matki skarżącej po ukończeniu 18 roku życia i nie w trakcie nauki w szkole, uzasadnia odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Weryfikacyjne stanowisko Kolegium (odnośnie do negatywnej decyzji organu I instancji) zasługuje w tym zakresie na całkowitą aprobatę. Jednocześnie Sąd uznał, że zasadnie SKO przyjęło, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formalne ustanie dotychczasowego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, czyli: uchylenie, wygaśnięcie lub zmiana uprzednio zapadłej decyzji w tym przedmiocie. Datą początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w takim przypadku jest data ustania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego a nie data złożenia wniosku o świadczenieto. W niniejszej sprawie decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego wygasła w dniu 31. 10. 2023r., aktualnie, jako że decyzja ta została już "skonsumowana" nie ma prawnej możliwości jej uchylenia z datą wsteczną, w konsekwencji nie ma więc podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącej jej warunkowa deklaracja co do wyboru wnioskowanego świadczenia nie jest wystarczająca do przyjęcia, iż spełnione zostały wszelkie wymogi z art. 27 ust. 5 ustawy, gdyż warunkiem koniecznym było przedstawienie organowi decyzji zawieszającej bądź uchylającej prawo do innego świadczenia. Skoro na datę orzekania przez organ II instancji specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługiwał już skarżącej, to zasadnie SKO przyznało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie bezpośrednio następującym po dacie pobierania ww specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sprawie, wbrew zarzutom skargi, nie doszło zatem do naruszenia art. 27 ust. 5 ustawy ani art. 24 ust. 2 ustawy, gdyż jakkolwiek skarżąca złożyła wniosek wcześniej, to jednak przed 1 listopada 2023r. nie przedstawiła organowi wszystkich wymaganych dokumentów – a więc decyzji wyłączającej prawo do pozostającego w zbiegu innego świadczenia. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu i została rzetelnie uzasadniona zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).