I SA/Wa 2214/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu 9 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. i M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego A. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Prezydent [...] postanowieniem nr [...] z [...] września 2017r., ustalił, koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie łącznej 1660,50 zł. Postępowanie rozgraniczeniowe rozgraniczeniowego dotyczyło nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] (działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], położona przy ul. [...], o pow. [...] m2) z nieruchomością sąsiednią, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] (działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], położona przy ul. [...], o pow. [...] m2), zlokalizowanych na terenie dzielnicy [...]. Organ ten ustalił, że koszty te ponoszą: -M. i A. małżonkowie M. - solidarnie w wysokości 92, 66 zł. -A. G. - w wysokości 43,17 zł.; -K. G. - w wysokości 82,19 zł.; -A. B. - w wysokości 86,35 zł.; -M. B. - w wysokości 83, 86 zł.; -A. L. - w wysokości 35, 80 zł.; -S. D. - w wysokości 21,48 zł.; -K. P. - w wysokości 486 zł.; -D. Ł. - w wysokości 12,50 zł.; -E. T.- w wysokości 12,50 zł.; -A. T. - w wysokości 12,50 zł.; -R. T. - w wysokości 81,00 zł.; -S. R. - w wysokości 81,00 zł.; -Z. G. - w wysokości 81 zł.; -M. Ł. - w wysokości 60,75 zł.; - M. P. - w wysokości 60,75 zł.; Ponadto zobowiązał ww. strony do uiszczenia wskazanych kwot w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia. Zażalenie złożyli A. G., M. B. i I. R. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2018 r., [...], utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskodawcami rozgraniczenia byli M. i A. małż. M., A. G., K. G., A. B., M. Budny i A. L.(właściciele wyodrębnionych lokali mieszkalnych). Następnie w charakterze stron zostali zgłoszeni K. P., S. R., Z. G., R. T., D. Ł., A. T. i E. T. jako strony decyzji dekretowej z [...] stycznia 2015 r. nr [...] (następcy prawni dawnego właściciela dekretowego – dz. ew. [...]). Prezydent [...] uznał te osoby za strony postępowania rozgraniczeniowego. W sprawie powołano geodetę jednakże strony nie osiągnęły porozumienia co do rozgraniczenia. Koszy z tym związane wyniosły 1 660,50 zł Określając wysokość wynagrodzenia organ I instancji obniżył żądaną kwotę w związku z niedotrzymaniem przez wykonawcę umownego terminu dostarczenia dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości. Kwota ta została rozdzielona na podmioty uznane przez organ za strony postępowania rozgraniczeniowego, przy uwzględnieniu wysokości udziałów przysługujących poszczególnym osobom w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości będących przedmiotem postępowania (k.107). W zażaleniu K. P. podniósł zarzut nie przedstawienia wyliczeń co do wysokości kosztów postępowania. A. G. oraz M. B. w swoich zażaleniach wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości z powodu naruszenia przepisów postępowania, polegającego na uznaniu za strony postępowania rozgraniczeniowego osób wskazanych z decyzji z [...] stycznia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], powołując przepisy ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017r. poz. 2101 ze zm.), dalej "pgik", stwierdziło, że nie zawierają one przepisów co do sposobu rozliczania kosztów postępowania. W związku z tym następuje ono na podstawie reguł określonych w przepisach Działu IX k.p.a. "Opłaty i koszty postępowania" – art. 264, 262 i 263 K.p.a. w zw. z art. 152 k.c. Koszty postępowania rozgraniczeniowego stanowią koszty czynności geodety, które zgodnie z Protokołem Odbioru Obiektu dot. realizacji umowy nr [...]z dnia [...] kwietnia 2016r. - obiekt nr [...] (k.100) wyniosły brutto 1.660,50 zł (po uwzględnieniu kar umownych w kwocie 1.414,50 zł). Powołując orzecznictwo NSA organ II instancji stwierdził, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c., a zatem po połowie. W sprawie niniejszej niesporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek Państwa M. i A. małż. M., Pani A. G., Pana K. G., Pana A. B., Pana M. B. i Pana A. L. tj. właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych w nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...]. Następnie zgłoszono do postępowania podmioty, który uzyskały decyzję dekretową. Protokół graniczny wskazuje, że zaistniał spór co do przebiegu granicy między nieruchomościami, a zatem ustalenie tej granicy leżało w interesie prawnym wszystkich stron uczestniczących w postępowaniu. Z tego względu koszty takiego postępowania winny co do zasady obciążać każdego z uczestników postępowania rozgraniczeniowego, którzy mają interes w ustabilizowaniu granic i tak też organ I instancji prawidłowo uczynił. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, dotyczącego błędnego uznania za stronę postępowania rozgraniczeniowego osób, którym Prezydent [...] ostatecznymi decyzjami zwrotowymi przyznał prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości w., organ II instancji uznał go za niezasadny. Zdaniem organu osoby te mają interes prawny w rozgraniczeniu. Wywodził, że osoby, którym zostało przyznane prawo użytkowania wieczystego do gruntu na mocy decyzji ostatecznej Prezydenta [...] wydanej na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, i którym przysługuje ekspektatywa uzyskania tego prawa, słusznie zostały uznane za stronę w postępowaniu rozgraniczeniowym. Wymienione osoby mają interes prawny w tym postępowaniu, bowiem wynik postępowania rozgraniczeniowego będzie się odnosił do sfery ich uprawnień związanych z prawem do gruntu ww. nieruchomości. Co do zarzutu braku uzasadnienia wyliczenia kosztów postępowania organ wskazał, że znajdują się one na k 107 akt administracyjnych. Z przedstawionych tam wyliczeń wynika, że organ I instancji podzielił kwotę kosztów postępowania po połowie na obie działki podlegające rozgraniczeniu, co dało kwotę 830,25 zł przypadającą na każdą z działek, a następnie dokonał rozdzielenia tej kwoty na każdego z uczestników postępowania według przysługujących im udziałów w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości mając na uwadze zapisy księgi wieczystej oraz decyzji dekretowej. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli A. B. i M. B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisu postępowania — art. 28 k.p.a. oraz 264 k.p.a. poprzez błędne uznanie za strony osoby, które nie są użytkownikami wieczystymi nieruchomości oraz nie nałożenia na stronę, tj. na Miasto [...] części kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wnieśli o uchylenie w całości obu postanowień. W uzasadnieniu skargi wskazali na pominięcie M. [...] jako strony postępowania rozgraniczeniowego i błędne przyjęcie, że stronami takiego postępowania są podmioty wymienione w decyzji dekretowej. Prowadzi to do wniosku, że organy w sposób nieprawidłowy ustaliły krąg stron postępowania rozgraniczeniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skargi są zasadne gdyż organ dopuścił się naruszenia art. 28 i 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Należy zgodzić się z organami że przepisy ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne nie określają sposobu rozliczania kosztów postępowania administracyjnego. Oznacza to, jak trafnie wskazują organy, że w postępowaniu administracyjnym należy w związku z tym sięgnąć do przepisów ogólnych w tym art. 262 § 1 pkt. 2 k.p.a. Co do zasady w postępowaniu administracyjnym stronę obciążają m.in. koszty które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Natomiast zgodnie z art. 152 k.c. który należy stosować odpowiednio z uwagi na brak innego przepisu regulującego kwestię zasad ustalania kosztów postępowania, koszty postępowania rozgraniczeniowego ponoszą właściciele nieruchomości rozgraniczanych po połowie. Organy rozdzieliły te koszty w stosunku do udziałów zarówno na osoby żądające rozgraniczenia (użytkowników wieczystych) i tych którym przysługuje ekspektatywa prawa użytkowania wieczystego. Pominięto natomiast M. [...]. O ile Sąd nie ma zastrzeżeń co do obciążania kosztami postępowania administracyjnego użytkowników nieruchomości którym przysługuje prawo własności poszczególnych lokali i udział w użytkowaniu wieczystym gruntu to takiej samej oceny nie ma jak chodzi o uprawnionych z decyzji dekretowej. Przepis art. 152 Kodeksu cywilnego tyczący się postępowania rozgraniczeniowego jasno wskazuje, że koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają właścicieli nieruchomości po równo. (por. wyrok WSA III SA/Kr 1332/16, czy III Sa/Kr 1966/18 w Lex). Przepis ten ma charakter materialnoprawny. Istotnie postępowanie rozgraniczeniowe przed sądem, jako toczące się w formie nieprocesowej, może teoretycznie dopuścić do udziału w postępowaniu inne podmioty mające interes prawny w tym postępowaniu, to jednak nie ma żadnych podstaw prawnych, w świetle powołanego wyżej przepisu aby koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążały inny podmiot niż właściciela. Stanowiłoby to rażące naruszenia art. 152 K.c. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołując się na kwestię przysługiwania interesu prawnego powinno było zwrócić uwagę, iż osoby objęte decyzją dekretową nie posiadają praw rzeczowych do nieruchomości. Decyzja dekretowa wykreowała wzajemne stosunki obligacyjne. Powstał obowiązek ustanowienia przez Miasto [...] umowy użytkowania wieczystego i zawarcia umowy w formie aktu notarialnego (art. 27 ugn). Poza tym oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej, a wpis ten ma charakter konstytutywny. Do skutecznego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości niezbędny jest wpis w księdze wieczystej a skutek ten następuje od daty złożenia wniosku do księgi wieczystej o wpis tego prawa – art. 27 zd. 2 ugn w zw. z art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nie są więc właścicielami nieruchomości dopóki ich prawa nie zostaną ujawnione w księdze wieczystej. Jak trafnie wskazuje się w ostatnim z powołanych wyroków, [...], taki sposób obciążenia kosztami postępowania wynika z tego, że właściciele nieruchomości sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i w jednakowy sposób powinni być zainteresowani w ustaleniu przebiegu granicy. W niniejszej sprawie w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] – [...], jako właściciel ujawnione jest wyłącznie [...], które nie zostało obciążone żadnymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Co do działki nr ew. [...] ujawnieni byli użytkownicy wieczyści – osoby fizyczne (obecnie prawo to przekształcono na własność – co wynika z [...]). Oznacza to, że organy wadliwie przyjęły, że tylko współużytkownicy wieczyści ponoszą koszty postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji ustali w sposób prawidłowy właścicieli nieruchomości a następnie obciąży ich kosztami postępowania mając na uwadze wysokość ich udziałów. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i 200 i 119 pkt 3 oraz 120 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2016, poz 718 ze zm.) Sąd orzekł jak w wyroku.