I SA/Wa 2201/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 lipca 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7280-70/2020/MP w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) na rzecz skarżącej M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

T. K. i M. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 lipca 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7280-70/2020/MP w przedmiocie umorzenia, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w m. [...], [...]. Wniesiona skarga podpisana została przez profesjonalnego pełnomocnika, który powołał się na pełnomocnictwo dołączone do skargi, udzielone mu przez I. K. – syna skarżących T. K. i M. K. Składając skargę profesjonalny pełnomocnik jednak nie dołączył do skargi pełnomocnictwa udzielonego I. K. przez skarżących T. K. i M. K. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 9 grudnia 2021 r. Sąd wezwał profesjonalnego pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego skargi, w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie oryginału bądź poświadczonej kopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego I. K. do działania w imieniu swoich rodziców – skarżących T. K. i M. K. przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, przy piśmie z 17 grudnia 2021 r. profesjonalny pełnomocnik nadesłał kserokopię pełnomocnictwa udzielonego przez M. K. I. K. "do następujących czynności: a) reprezentowania stawającej przy załatwianiu wszelkich formalności w celu uzyskania praw do emerytury po zmarłym mężu T. K.; b) otwarcia na nazwisko stawającej konta bankowego w Polsce z prawem dokonywania wpłat na i wypłat z tego konta; c) prowadzenia wszelkich spraw związanych z wyżej wymienionymi czynnościami prawnymi i składania wszelkich oświadczeń woli i wiedzy w powyższym zakresie.". Skarga T. K. została prawomocnie odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 25 maja 2022 r. z uwagi na brak zdolności sądowej skarżącego. Do rozpoznania pozostała więc skarga M. K. Zarządzeniem z dnia 25 maja 2022 r. Sąd ponownie wezwał profesjonalnego pełnomocnika skarżącej do nadesłania – w terminie 2 miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi – pełnomocnictwa upoważniającego I. K. do działania w imieniu matki M. K. przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że przedłożone pełnomocnictwo nie obejmuje swoim zakresem przedmiotowym występowania przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na pozostawienie powyższego wezwania bez odpowiedzi przez pełnomocnika skarżącej, mimo prawidłowego doręczenia mu wezwania w dniu 1 czerwca 2022 r., Sąd zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2022 r. wezwał M. K. – doręczając jej kopię skargi – do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 2 miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez nadesłanie skargi podpisanej własnoręcznie. Przedmiotowa przesyłka skierowana bezpośrednio do skarżącej, jako nieodebrana, została zwrócona do Sądu. Następnie zarządzeniem z dnia 14 marca 2023 r. Sąd uchylił powyższe zarządzenia z dnia 25 maja 2022 r. i 22 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie do art. 46 § 3 tej ustawy, do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Należy podkreślić, że wystąpienie braków formalnych pisma podlega uzupełnieniu na wezwanie Przewodniczącego Wydziału. Zatem uchybienie takie jest usuwalne. W przypadku gdy pismo w sprawie nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 powołanej ustawy). Odnośnie do skargi skutki nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym do tego terminie określa art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy stwierdzając, że sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Regulacje wskazanych przepisów są bezwzględnie obowiązujące i w przypadku spełnienia zawartych w nich przesłanek Sąd ma obowiązek postąpić tak, jak określono w przepisie, czyli pozostawić pismo bez rozpoznania albo odrzucić skargę. Jednak zanim to uczyni Sąd powinien wezwać stronę lub jej pełnomocnika do uzupełnienia stwierdzonych braków i dopiero po bezskutecznym wezwaniu orzec stosownie do tych przepisów. Nieuzupełnienie przez pełnomocnika strony braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone, obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, nie dając żadnego w tym względzie wyboru. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II OZ 108/19 (dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie słusznie sprzeciwiono się stanowisku, zgodnie z którym "nieuzupełnienie braku formalnego skargi, jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę pełnomocnika, może stać się innego rodzaju brakiem formalnym, tj. np.: brakiem podpisu strony pod skargą. NSA stwierdził, że sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę radcy prawnego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Ustawa przewiduje skutek odrzucenia skargi, której braków formalnych strona nie uzupełniła (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), co oznacza, że w przypadku, gdy wezwanie Sądu do uzupełnienia braku formalnego jest precyzyjnie sformułowane i prawidłowo doręczone, po stwierdzeniu niewykonania wezwania, Sąd obligatoryjnie odrzuca skargę, nie zaś wdraża kolejny etap procedury usuwania braków formalnych skargi. NSA uznał, że w takich okolicznościach wezwanie do podpisania skargi osobiście przez stronę skarżącą prowadziłoby do uprzywilejowania strony korzystającej z usług pełnomocnika względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. Za niewątpliwe NSA uznał, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika, skarga, której brak formalny w postaci braku podpisu nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. bez ponownego wezwania (postanowienia NSA z dnia: 13 lutego 2018 r., I OZ 112/18; z dnia 29 września 2017 r., II OZ 1020/17; z 25 kwietnia 2017r., II GZ 292/17). Zgodnie zaś z zasadą wolnego wyboru działania przed sądem administracyjnym (art. 34 P.p.s.a.), decyzja o sposobie działania przed sądem administracyjnym (osobiście, czy też przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika procesowego) należy do strony.". Mając na uwadze powyższe regulacje stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącej nie uczynił zadość pierwszemu wezwaniu z dnia 9 grudnia 2021 r. i nie uzupełnił braku formalnego skargi polegającego na złożeniu pełnomocnictwa procesowego uprawniającego go do działania w sprawie w imieniu skarżącej, gdyż nie złożył pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie I. K. do działania w imieniu swojej matki M. K., co obliguje Sąd do odrzucenia skargi. Ponowne wzywanie zarządzeniami z dnia 25 maja 2022 r. i 22 sierpnia 2022 r. – wbrew powołanym wyżej przepisom i aktualnemu stanowisku prezentowanemu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – do uzupełnienia braku formalnego skargi, było bezpodstawne. Jednakże Sąd dostrzegł wadę swojego postępowania i zarządzeniem z dnia 14 marca 2023 r. uchylił powyższe zarządzenia z dnia 25 maja 2022 r. i 22 sierpnia 2022 r., bowiem niedopuszczalne było wdrażanie kolejnego etapu procedury usuwania braków formalnych skargi. Nie zachodziły bowiem żadne podstawy do uznania, że braki formalne skargi mogły podlegać dalszym uzupełnieniom z zastosowaniem opisanego wyżej trybu, czy też, że należy ponownie, niejako "do skutku" wzywać pełnomocnika wyjaśniając, że przedłożone pełnomocnictwo nie czyni zadość dotychczasowemu wezwaniu Sądu, bo nie obejmuje występowania przed sądami administracyjnymi (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2801/21, niepubl.). W pierwszym z wezwań prawidłowo wskazano brak, który należy uzupełnić, jak również prawidłowo zakreślono termin na jego uzupełnienie (7 dni) oraz należycie pouczono o skutkach nieusunięcia braków w tym terminie. Wobec powyższego mając na uwadze jednoznaczną i kategoryczną treść art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzucił skargę na podstawie tego przepisu. Z uwagi na odrzucenie skargi, orzeczenie zamieszczone w punkcie 2. postanowienia uzasadnione jest treścią art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.