Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 2173/23

Wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2024 r., I SA/Wa 2173/23

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
12 stycznia 2024
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 20 września 2023 r. nr SKO/4111/919/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 18 sierpnia 2023r. nr ŚR.4411.32.2023.MG; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce na rzecz T. A. kwotę 914 (dziewięćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2023 roku nr SKO/4111/919/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce (dalej: SKO/organ) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia 18 sierpnia 2023 roku nr ŚR.4411.32.2023.MG odmawiającą przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką E. A. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako materialnoprawną podstawę decyzji SKO wskazało art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.: dalej u.ś.r.). W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 24 lipca 2023 roku T. A. (dalej: również jako skarżący) wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką E. A. (ur. [...] stycznia 1935 roku), która jest wdową. Skarżący oświadczył, że od maja 2023 roku sprawuje osobistą opiekę nad matką i było to powodem zrezygnowania przez niego z prowadzenia działalności gospodarczej i zamieszkaniem razem z nią. Opieka nad matką polega na codziennej stałej pomocy w przygotowaniu posiłków, utrzymaniu porządku, codziennej toalecie, podawaniu leków, załatwianiu spraw urzędowych. Jak podał organ T. A. posiada dwoje rodzeństwa, brata – G. A., który – według ustaleń organu zamieszkuje z matką i z T. A., oraz siostrę, która mieszka oddzielnie. G. A. jest emerytem, zaś skarżący nie posiada uprawnienia do żadnych świadczeń opiekuńczych i emerytalno-rentowych. Organ ustalił, że niepełnosprawność E. A. została stwierdzona orzeczeniem wydanym 1 lipca 2023 roku przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. Zgodnie z ww. orzeczeniem E. A. jest zaliczana do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, stopień niepełnosprawności datuje się od 23 maja 2023 roku, a orzeczenie wydano na stałe. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia 18 sierpnia 2023 roku, nr ŚR.4411.32.2023.MG odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. dotycząca daty powstania niepełnosprawności. Organ wydając rozstrzygnięcie uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku, sygn. akt K 38/13 niemniej jednak wskazał, że w jego ocenie wyrok ten nie zmienia przepisów ustawy w sprawie opieki nad osobami niepełnosprawnymi, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. i 25. roku życia. Zdaniem organu przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazuje na konieczność podjęcia niezbędnych oraz niezwłocznych działań przez ustawodawcę w sprawie zmiany prawa w tej kwestii i nie oznacza to usunięcia kryterium wieku z ustawy oraz nie kreuje nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli ich niepełnosprawność powstała po okresie dzieciństwa. Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. A., który nie zgodził się zapadłym rozstrzygnięciem. Skarżący w odwołaniu podniósł, że organ I instancji naruszył przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. art. 17 ust. 1b, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na E. A. Decyzją z dnia 20 września 2023 roku nr SKO/4111/919/2023 SKO w Ostrołęce utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia 18 sierpnia 2023 roku nr ŚR.4411.32.2023.MG. W uzasadnieniu skarżonej decyzji SKO odniosło się do argumentacji organu I instancji w zakresie niespełniania przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wskazało, że zaprezentowana przez organ w tej sprawie wykładnia ww. przepisów nie uwzględnia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 roku, sygn. K 38/13, którego wydanie skutkowało stwierdzeniem niekonstytucyjności wskazanego wyżej przepisu w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, począwszy od dnia jego ogłoszenia, tj. od dnia 23 października 2014 roku i ukształtowaniem w tym zakresie nowego stanu prawnego. W świetle przedstawionego wyroku, organ odwoławczy wskazał, że nie sposób podzielić stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji, gdyż fakt powstania niepełnosprawności u E. A. po ukończeniu przez nią wskazanego w ww. przepisie wieku nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. Pomimo dokonania odmiennej oceny w zakresie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., SKO wskazało, że niezależnie od powyższego brak jest związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaną przez niego opieką nad matką. Organ odwoławczy podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samo opiekowanie się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz wyłącznie w sytuacji faktycznego braku możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Podał, że ustawodawca wymaga, by brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z niego pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W związku z powyższym, SKO w Ostrołęce wskazało, odwołując się do informacji z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, że skarżący T. A. nie jest jedyną osobą opiekującą się matką, gdyż w miarę możliwości pomaga mu brat G. A., który jest emerytem i razem z nią mieszka. Nadto powołano się na stan zdrowia E. A. podkreślając, że ww. samodzielnie wykonuje czynności higieniczne, nie jest osobą leżącą ani wymagającą "pampersowania". Wg SKO nie ulega wątpliwości, że przy części czynności E. A. wymaga pomocy najbliższych, jednakże niektóre z nich skarżący wykonuje niezależnie od stanu zdrowia swojej matki, np. sprzątanie, gotowanie, a inne jak np. zakup leków, czy umawianie i uczestniczenie w wizytach lekarskich nie należą do czynności wykonywanych często. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że opieka nad E. A. nie jest na tyle absorbująca i wymagająca podejmowania szeregu czynności opiekuńczych, że strona nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza że pomoc świadczą również inni członkowie rodziny, tj. brat i w niewielkim zakresie siostra skarżącego. Tym samym SKO w Ostrołęce uznało, że nie istnieje związek przyczynowy między opieką nad sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawną matką a brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia, gdyż w ocenie organu opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana musi być wyłącznie z osobą chorego, nie może sprowadzać się do prowadzenia gospodarstwa domowego. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że nie kwestionuje stanu zdrowia E. A., jak również sprawowania opieki nad ww. przez skarżącego, jednakże sama pomoc takiej osobie i wspieranie jej nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które stanowi swego rodzaju rekompensatę za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Tym samym SKO w Ostrołęce uznało, że ustalony w toku postępowania administracyjnego zakres faktycznie sprawowanej przez skarżącego opieki nie stanowi czynności, które powodują konieczność sprawowania stałej opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Skargę na niniejszą decyzję SKO w Ostrołęce w ustawowym terminie złożył T. A. Skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie szeregu przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności błędną wykładnię art. 17 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że opieką nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagająca stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych jest wyłącznie opieka ciągła i całodobowa, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że opieka ta nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, a sposób jej sprawowania jest uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i od wskazań wynikających z orzeczenia o niepełnosprawności. Nadto zarzucił naruszenie art. 6-8 kpa poprzez działanie poza granicami prawa, nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego, uchybienie obowiązkowi stania na straży praworządności i obowiązkowi pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także naruszenie art. 80 kpa w zw. z art. 17 u.ś.r. polegające na dowolności w ocenie zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego prowadzącej do błędnego ustalenia stanu faktycznego, skutkującego przyjęciem m.in., że G. A. mieszka razem ze skarżącym oraz ich matką oraz, że jego stan zdrowia jest nieustalony, a udzielana przez niego pomoc wyklucza spełnienie przez skarżącego przesłanek sprawowania opieki nad matką w sposób stały i długotrwały w rozumieniu art. 17 u.ś.r. Zarzucił też niezasadne ustalenie, że E. A. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a także, że nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaną przez niego opieką. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a oraz ust. 1b u.ś.r., art. 77 k.p.a. oraz art. 136 § 1 k.p.a. sprowadzające się do zaniechania przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie budzących wątpliwości ustaleń poczynionych przez organ I instancji (np. w zakresie miejsca zamieszkania i stanu zdrowia brata skarżącego) i do oparcia wydanej decyzji na niepełnym materiale dowodowym, skutkujące ustaleniem błędnego stan faktycznego i utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Jednocześnie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci Zawiadomienie Urzędu Miasta [...] z dnia 28 listopada 2022 roku, znak: [...] na okoliczność ustalenia, że jego brat G. A. nie mieszka wspólnie z nim oraz ich matką wskazując, że powyższe było wiadome organowi I instancji z urzędu. W uzasadnieniu wniesionej skargi, skarżący podkreślił, że zrezygnował z mieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej w O. i od 1 maja 2023 roku zamieszkuje z matką, by móc w sposób stały i rzetelny się nią opiekować. Wskazał również, że jego rodzeństwo ze względu na wiek i choroby współistniejące ma ograniczone możliwości sprawowania opieki nad E. A. Skarżący zarzucił błędne ustalenie poczynione przez SKO w Ostrołęce w zakresie wspólnego zamieszkiwania skarżącego, G. A. oraz ich matki, gdyż brat wraz z żoną zamieszkują na odrębnej posesji, jednak do dnia 27 listopada 2022 roku posiadały one taki sam adres, zaś od 28 listopada 2022 roku posesji zajmowanej przez E. A. został nadany inny numer porządkowy. T. A. podkreślił, że naturalną rzeczą jest to, że brat mieszkający na sąsiedniej posesji pomaga doraźnie skarżącemu kiedy ten musi załatwić sprawy poza miejscem zamieszkania. Autor skargi wskazał, że jego matka legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności z dodatkowym wskazaniem stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych - z przyczyny niepełnosprawności o symbolu 02-P, co zostało potwierdzone dokumentem w postaci Orzeczenia o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 1 lipca 2023 roku nr [...]. Zdaniem skarżącego, SKO w Ostrołęce wywiodło błędne wnioski o braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tego, że E. A. samodzielnie spożywa posiłki oraz częściowo samodzielnie wykonuje czynności higieniczne, podczas gdy znaczna niepełnosprawność oraz niezdolność do samodzielnego egzystencji wynika z choroby psychicznej i niesprawności psychicznej wynikającej z zespołu otępiennego, nie zaś z niepełnosprawności fizycznej. Wg zarzutów skargi stan chorobowy E. A. wskazuje, że wymaga ona stałej obecności skarżącego, stałego zaangażowania oraz nadzoru nad podejmowanymi przez nią czynnościami celem zapobieżenia podjęcia przez nią nieracjonalnej czynności, mogącej stworzyć zagrożenie dla niej samej i otoczenia. Na potwierdzenie swojej argumentacji przytoczył liczne orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023r., poz. 390). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad określonym członkiem rodziny. W kontrolowanej sprawie nie budzi wątpliwości pokrewieństwo jak i niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Bezsporna według organu pozostaje też okoliczność, że skarżący sprawuje rzeczywistą opiekę nad niepełnosprawną matką. SKO twierdzi jednak, że nie ma bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad matką a sama opieka nie ma charakteru stałego. W odniesieniu do kryterium określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, tj. kryterium daty powstania niepełnosprawności, zasadnie SKO przyjęło, że w punkcie 2 sentencji wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/10), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, uznaje się, że brak zmiany przez ustawodawcę treści art. 17 ust. 1b ustawy zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - wobec wynikającego z ww. wyroku z 21 października 2014 r. wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części art. 17 ustawy, która została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2017 r., I OSK 2920/16, Lex nr 2324296, 2 czerwca 2017 r., I OSK 108/12, Lex nr 1260038 oraz 26 maja 2017 r., I OSK 128/16, Lex nr 2305184). W realiach rozpoznawanej sprawy nieusprawiedliwione było więc przyjęcie przez organ I instancji, że ustalenie niepełnosprawności u matki skarżącego po ukończeniu 18. roku życia i nie w trakcie nauki w szkole, uzasadnia odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Weryfikacyjne stanowisko SKO zasługuje w tym zakresie na całkowitą aprobatę. W zaskarżonej decyzji SKO wskazało jednak na brak związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym rodzicem – przede wszystkim podniosło, że matka skarżącego nie wymaga stałej opieki, gdyż porusza się samodzielnie i nie jest pampersowana – co w ocenie organu odwoławczego - wskazuje, że opieka nie jest na tyle absorbująca i wymagająca podejmowania szeregu czynności opiekuńczych, że skarżący nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. To stanowisko jest chybione. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki, i co do zasady powinna to być okoliczność obiektywna. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z podjęcia zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wbrew twierdzeniom organu, jego zadaniem nie jest wykazanie czy osoba wnioskująca o sporne świadczenie prowadząc dotychczasowy sposób życia może nadal funkcjonować sprawując opiekę nad osobą najbliższą bez osiągania jakichkolwiek dochodów ani też wykazanie, że skoro dotychczas konieczna opieka była sprawowana bez pobierania przysługującego z tego tytułu świadczenia, to oznacza, że świadczenie nie przysługuje. Podobnie, nie jest zadaniem organu dowodzenie, że matka skarżącego pomimo orzeczenia o niepełnosprawności i wymogu stałej opieki – może bez tej opieki funkcjonować, bo – jak twierdzi organ – nie jest "pampersowana". Podkreślić należy, że to treść orzeczenia o niepełnosprawności determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. zob. wyroki NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1334/21 oraz z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca jasno określił podstawy przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak jednoznacznie stanowi art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca (...) rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten nie określa innych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności zadaniem SKO nie jest więc badanie czy wnioskodawca może godzić pełną opiekę nad osobą najbliższą i pracować zawodowo w pełnym bądź częściowym wymiarze bądź sprawować opiekę nad osobą najbliższą bez pobierania stosownego świadczenia z tego tytułu. Rezygnacja z zatrudnienia jest tak samo traktowana przez ustawodawcę jak niepodejmowanie zatrudnienia - w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Istotna jest obiektywnie zaistniała konieczność sprawowania opieki, a w tej sprawie ta jest oczywista i nie budzi wątpliwości – gdyż wynika ze stosownego orzeczenia innego organu, a orzeczeniem tym tak organy administracji jak i Sąd - są związani. W maju 2023 roku skarżący w celu sprawowania stałej opieki nad matką przeprowadził się z O. tj. do miejsca jej zamieszkania oraz zrezygnował z prowadzonej dotychczas działalności gospodarczej. Dopiero w dniu 24 lipca 2023 roku złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - w okresie, w którym jego matka legitymowała się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze wskazaniem na konieczność stałej opieki a przy tym skarżący sprawuje obecnie nad matką opiekę, której zakres w jego ocenie nie daje możliwości podjęcia zatrudnienia. Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że w sprawie została spełniona przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą bliską. W konsekwencji powyższego zasadne są zarzuty skargi co do ustaleń faktycznych organu i niewyjaśnienia istotnych dla wyniku sprawy kwestii. Trzeba podkreślić, że w zaistniałej sytuacji – skoro skarżący twierdzi, że zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie pobiera innych świadczeń – to przy zanegowaniu przez organ ww. stanowiska strona powinna być jednoznacznie pouczona przez organ - jakie czynności powinna przedsięwziąć by zostały spełnione przesłanki z ustawy do otrzymania prawa do wnioskowanego świadczenia. Wynika to z treści art. 79a kpa stanowiącego, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Skoro więc skarżący twierdzi i konsekwentnie podnosi to w skardze, że zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej i zamieszkał z matką – przed wydaniem negatywnej decyzji organ miał obowiązek poinformować skarżącego jakie czynności formalne bądź faktyczne – powinien przeprowadzić i wykazać by przesłanki z ustawy zostały uznane za spełnione. W kontrolowanej sprawie – w ustalonym stanie faktycznym, uznając brak konieczności sprawowania nad matką skarżącego stałej opieki – organ zanegował w istocie orzeczenie o jej niepełnosprawności, do czego nie był legitymowany. Powyższe ustalenia skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w zw. z art. 135 p.p.s.a). Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności – o ile matka skarżącego nadal legitymuje się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności – to wobec związania ww. orzeczeniem organ nie będzie prowadził postępowania dowodowego na okoliczność czy wymaga ona stałej opieki w rozumieniu ustawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
10 listopada 2023
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj Jolanta Dargas Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny