I SA/Wa 2152/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2023 r. nr DSZ-V.4321.2.249.2023.BS w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek ustawowych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z 13 lutego 2023 r. nr [...].

Minister Rodziny i Polityki Społecznej (Minister/organ) decyzją z 18 września 2023 r., nr DSZ-V.4321.2,249.2023.85 po rozpatrzeniu odwołania L. P. (skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 13 lutego 2023 r., nr NŚU 66/23, w sprawie odmowy umorzenia kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od dnia 1 maja 2018 r., orzeczonych decyzją Wojewody Kujawsko-Pomorskiego nr NŚ 508/22. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda Kujawsko-Pomorskiego decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r., nr NŚ 508/22, zobowiązał L. P. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w kwocie 1500,00 zł wraz z odsetkami za opóźnienie. W uzasadnieniu wskazał, że ojciec dzieci - M. P. - od 26 lutego 2018 r. był osobą aktywną zawodowo na terytorium [...] oraz był uprawniony do [...] świadczenia rodzinnego w wysokości pomniejszonej o polskie świadczenie wychowawcze w okresie od 1 lutego 2018 r. do 31 maja 2018 r., natomiast skarżąca do 30 kwietnia 2018 r. była osobą aktywną zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a od 4 maja 2018 r. do 31 października 2018 r. była uprawniona do zasiłku chorobowego. Z tych względów wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego został przekazany do właściwej instytucji [...]. Wojewoda wskazał także, że decyzją z 16 listopada 2022 r. nr 2779/SW/22, odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. P. w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r. oraz od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r., ponieważ przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Następnie decyzją z dnia 17 listopada 2022 r., nr 2785/SW/22, Wojewoda Kujawsko Pomorski odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego na dzieci J. i B. P. w okresie od 1 maja 2018 r. do 31 maja 2018 r., gdyż wysokość przewidzianego [...] świadczenia rodzinnego jest wyższa od kwoty świadczenia wychowawczego przewidzianego w Polsce. Wojewoda podkreślił, że informacja dotycząca podjęcia zatrudnienia przez M. P. z dniem 26 lutego 2018 r. na terytorium [...], została przekazana do organu 25 maja 2018 r. Na marginesie wspomniano, że przedmiotowe świadczenie zostało przyznane decyzją Burmistrza [...] z 22 września 2017 r., natomiast ostatnia wypłata świadczenia miała miejsce w dniu 25 maja 2018 r. Od powyższej decyzji skarżąca nie złożyła odwołania. Organ wskazał następnie, że wnioskiem z dnia 27 grudnia 2022 r. skarżąca zwróciła się o umorzenie odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczonych od należności głównej wynikającej z decyzji z dnia 12 grudnia 2022 r. wskazując, że nie zgadza się z naliczeniem i zwrotem odsetek, gdyż nie z jej winy postępowanie było tak długie. Wniosła o udzielenie ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń poprzez umorzenie odsetek ustawowych za opóźnienie. Decyzją z 13 lutego 2023 r. nr NŚU 66/23, Wojewoda Kujawsko-Pomorski odmówił skarżącej umorzenia kwoty stanowiącej odsetki ustawowe za opóźnienie od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego naliczanych w okresie od 1 maja 2018 r. do dnia spłaty. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami w całości lub w części, jednakże nie jest możliwe umorzenie odsetek w przypadku, gdy nie jest umarzana należność główna, tj. 1500 zł. W związku z czym organ I instancji stwierdził brak podstaw prawnych do umorzenia kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła w przewidzianym terminie odwołanie, wskazując, iż nie może się zgodzić z odmową umorzenia odsetek od kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Po przeanalizowaniu dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie oraz treści złożonego w terminie odwołania Minister wskazał, że na podstawie art. 25 ust 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci osoba, która pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze, jest zobowiązana do jego zwrotu. W myśl art. 25 ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Minister podkreślił, że organy obu instancji nie orzekają w niniejszym postępowaniu o zasadności ustalenia świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane, gdyż postępowanie w tym zakresie zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 12 grudnia 2022 r. Minister podniósł, że w związku z okolicznością, że skarżąca została zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości 1500,00 zł wypłaconych na dziecko J. P. za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 maja 2018 r. oraz na dziecko B. P. za okres od 1 maja 2018 r. do 31 maja 2018 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie Wojewoda Kujawsko-Pomorski jest zobowiązany do dochodzenia zwrotu ww. świadczeń, zgodnie z art. 16 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Stosownie do art. 16 ust. 10 w związku z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wojewoda, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą w treści odwołania argumentu dotyczącego stosowania wykładni art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Minister wskazał, że art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowi jasno i wyraźnie, że umorzyć można wyłącznie kwotę główną nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wraz z odsetkami. Zdaniem Ministra powyższy przepis jest wyjątkiem od zasady w myśl której w państwie praworządnym regułą jest obowiązek zwrotu świadczenia publicznego, które zostało pobrane przez jednostkę mimo braku uprawnienia do pobrania danego świadczenia; rozkładanie płatności na raty, odraczanie jej terminu czy - w szczególności - umarzenie nienależnie pobranego świadczenia powinny być zatem środkami stosowanymi wyjątkowo, niedopuszczalna jest w tym zakresie wykładania rozszerzająca (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt II SA/Go 412/19). Powyższe oznacza, zdaniem Ministra, że nie jest możliwe umorzenie tylko odsetek od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, naliczonych na dany dzień bez późniejszego ich naliczania od pozostałej kwoty głównej w przypadku braku jej spłaty, tj. kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Można natomiast umorzyć określoną kwotę składającą się na nienależnie pobrane świadczenia (czyli kwota główna plus odsetki od kwoty głównej naliczone na dany dzień), ale dalej należy naliczać odsetki od niespłaconej kwoty głównej. Oznacza to, iż w przypadku rozpatrywania wniosku o ulgę w spłacie nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, ocenie wojewody podlegają szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące rodziny. Minister podkreślił, że w omawianej sprawie, ww. okoliczności nie są brane pod rozwagę organu rozpatrującego sprawę, z uwagi na fakt, iż wniosek o udzielenie ulgi w spłacie dotyczył wyłącznie odsetek od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Zdaniem Ministra każda wpłata na poczet nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego powinna być dokonywana w sposób proporcjonalny i zaliczana zarówno jako spłata należności głównej jak i (proporcjonalnie) spłata odsetek, toteż nie powinno dojść do sytuacji, gdy do spłaty pozostają wyłącznie odsetki od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Minister wskazał także, że zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 17 września 2021 r, o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1981), sprawy o nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego za okres do dnia 31 maja 2022 r. są rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych. Biorąc pod uwagę okoliczności ustalone w toku postępowania, Minister uznał za zasadną odmowę umorzenia odsetek od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła L. P. zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenie kwoty odsetek od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy): 1. tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art 80 KPA, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Organ I instancji nie odniósł się do uzasadnienia wniosku o umorzenie odsetek od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Również organ II instancji nie uwzględnił uwag wniesionych w odwołaniu od decyzji. Skarżąca wskazała, że już we wniosku wskazała, że uważa zobowiązanie jej do zapłaty odsetek za okres prawie 5 lat za dalece niesprawiedliwy. Podniosła, że w uzasadnieniu swojej odmownej decyzji organ I instancji podnosił tylko, że jej sytuacja rodzinna nie jest na tyle szczególna, aby umorzyć kwotę odsetek. Nie twierdził, że nie mogą być umorzone same odsetki. Natomiast organ II instancji pomija jej sytuację, pomija również powody powstania zaległości, ale twierdzi, że nie mogą być umorzone same odsetki, bez umarzania należności głównej; 2. tj. naruszenie art. 107 § 2 i 3 KPA poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach. Podniosła, że w odwołaniu do Ministra Rodziny i Polityki Społecznej zarzucała decyzji wydanej przez organ I instancji brak ustosunkowania do jej zarzutów, ale organ II instancji również je przemilczał; 3. tj. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji Minister Rodziny i Polityki Społecznej odnosi się do zupełnie innych przesłanek odmowy umorzenia odsetek niż ma to miejsce w decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. Co w sposób rażący narusza zaufanie uczestników postępowania do organów administracji publicznej. 4. tj. naruszenie art. 9 i 11 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji. 5. tj. naruszenie art. 35 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nałożenie obowiązku spłaty odsetek od wskazanej kwoty, powstałych w wyniku bierności w działaniu Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, Urząd Wojewódzki posiadał wszelkie niezbędne dokumenty i informacje od maja 2018 roku a decyzję o nienależnie pobranych świadczeniach wydał 12 grudnia 2022 roku. Wskazał, że nigdy, przez cały ten okres czasu nie poproszono jej o jakiekolwiek dokumenty lub wyjaśnienia. Podniosła, że długość prowadzenia postępowania odnośnie nienależnie pobranych świadczeń nie była od niej zależna, więc dlaczego ma ponosić negatywne konsekwencje długotrwałej pracy Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, płacąc odsetki. 6. tj. pominięcie treści przepisu art. 81a kpa poprzez nałożenie obowiązku zapłaty odsetek, które powstały bez jej winy. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. tj. art. 30 ust. 9 u.ś.r. przez błędne uznanie, iż nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, skutkujące odmową umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. 2. naruszenie art. 25 ust. 1, ust. 3 i ust 9 u.p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nałożeniu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, bez oceny działania Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, który przez lata był świadomy istnienia okoliczności, które stanowiły podstawę nienależnie pobranych świadczeń, jednocześnie nie podejmował właściwych czynności - co wskazuje, zdaniem skarżącej, na brak jej zawinionego działania oraz złej woli. 3. błędną interpretację przepisów prawa materialnego - art. 25a ust10 w związku z art. 30 ust9 ustawy poprzez uznanie braku możliwości umorzenia samych odsetek od świadczenia głównego. "Skarga zasługiwała na uwzględnienie w części, w której organy obu instancji naliczyły odsetki ustawowe od nienależnie pobranych świadczeń i nałożyły na skarżącą obowiązek ich zwrotu łącznie z tymi świadczeniami" wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 sierpnia 2021 r., sygn. Akt II SA/Gl 439/21. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 25 ust 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym w okresie za który świadczenie zostało uznane za nienależne. Zgodnie z jego treścią organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W niniejszej sprawie organy obu instancji rozpatrując wniosek skarżącej z dnia 27 grudnia 2022 r. o umorzenie odsetek od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego odmówiły umorzenia odsetek od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wskazując wyłącznie, że nie jest możliwe umorzenie wyłącznie odsetek ustawowych. w sytuacji gdy skarżąca nie wnosiła o umorzenie należności głównej odwołując się do treści art. 25 ust. 9 w związku z art. 16 ust. 10 i art. 25 ust. 10 ustawy. Z kolei organ I instancji pobieżnie przeanalizował sytuację materialną rodziny podnosząc, że skarżąca dopiero 25 maja 2018 zawiadomiła o fakcie pobytu i aktywności zawodowej męża w [...] przez co wypłata świadczenia została wstrzymana od czerwca 2018 r. a nie od maja 2018 r.. Nie odniósł się zupełnie do zwłoki organu w zakresie zobowiązania skarżącej do zwrotu świadczenia pomimo, że te okoliczności zostały obszernie opisane przez skarżącą we wniosku. Spór w niniejszej sprawie dotyczył zatem interpretacji przepisu art. 25 ust 10 tj. kwestii, czy umorzeniem przewidzianym w tym przepisie mogą być objęte same odsetki od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, czy też ich umorzenie może nastąpić wyłącznie razem z umorzeniem kwoty nienależnie pobranego świadczenia. A także ustalenie czy w okolicznościach kilkuletniej zwłoki organu w załatwieniu sprawy w zakresie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia koszty w postaci odsetek winna ponosić strona. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w ocenie Sądu stanowisko Ministra, iż wyżej powołane przepisy ustawy stanowią przeszkodę do rozpoznania wniosku o umorzenie kwoty odsetek od należności głównej nienależnego świadczenia wychowawczego, w sytuacji gdy skarżąca nie wnosiła o umorzenie należności głównej jest nieuprawnione. Nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze przez skarżącą jest świadczeniem pieniężnym, które jest podzielne. Kwota należności głównej i kwota odsetek są ustalane odrębnie. W związku z tym skarżąca mogła wystąpić z wnioskiem o umorzenie całości zadłużenia, jak i jego części. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o umorzenie wyłącznie odsetek nie kwestionując swojego zobowiązania co do zwrotu należności głównej. W tej sytuacji odmowy umorzenia częściowej należności pieniężnej organy mogły dokonać po wszechstronnym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie zarówno sytuacji rodzinnej skarżącej jak i przyczyn zwłoki, której organy nie dokonały w sposób prawidłowy. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w sprawie o sygn. I OSK 1833/21, gdzie wskazano, że "W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że celem wszystkich ulg, o których mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r., w tym również umorzenia należności, jest zapobieżenie sytuacji, w której egzekucja nienależnie pobranego świadczenia może spowodować następstwa niedające się pogodzić z zasadą ochrony godności człowieka, w szczególności przez uniemożliwienie rodzinie świadczeniobiorcy funkcjonowania na poziomie minimum egzystencji (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2016 r., I OSK 377/15, wyrok z dnia 16 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 941/19). Postępowanie o przyznanie ulgi z art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. prowadzone jest na wniosek. Skoro można wnioskować o umorzenie całości lub nawet części kwoty wypłaconych świadczeń wraz z odsetkami, to tym bardziej dopuszczalne jest umorzenie samych odsetek osobie, która zwróciła całe nienależnie pobrane świadczenie (wniosek a maiori ad minus). Skoro w kontrolowanym przypadku skarżąca spłaciła kwotę świadczenia nienależnie pobranego, a wnioskuje o udzielenie wsparcia w postaci ulgi w zakresie spłaty odsetek naliczonych od nienależnie pobranego świadczenia, to brak jest uzasadnienia dla odrzucenia a priori możliwości rozpatrzenia tak sformułowanego wniosku. Wykładnia celowościowa pozwala zatem przyjąć, że skoro ustawodawca zezwala na umorzenie całości należności łącznie z odsetkami, to tym bardziej dopuszczalne jest umorzenie samych odsetek ciążących na zobowiązanym po zwrocie przez niego nienależnie pobranego świadczenia. Wniosek taki nie stoi w oczywisty sposób z brzmieniem art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d., nie jest ono bowiem jednoznaczne. Zasadnie w tym kontekście Sąd I instancji podniósł, że ze względu na pieniężny charakter świadczenia, jest ono podzielne i może podlegać zwrotowi w części. Brak jest zatem powodów do stawiania tezy, że sytuacja rodziny nie może uzasadniać udzielenia ulgi jedynie w spłacie odsetek, jeżeli odsetki te są określone i stanowią stałą kwotę, jak w niniejszej sprawie." Tym samym w niniejszej sprawie organy winny rozpoznać wniosek skarżącej w zakresie umorzenia odsetek za opóźnienie, co Wojewoda częściowo uczynił a Minister zakwestionował. Sąd podkreśla przy tym, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest decyzją uznaniową. Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga zatem od organu nie tylko poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zatem obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę. Natomiast na stronie, w sprawach kończących się tego typu decyzjami, tj. decyzjami uznaniowymi, leży obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek uprawniających do zastosowania ulgi. W interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zgromadzenie materiału dowodowego, w oparciu o który organ administracyjny podejmuje decyzję wymaga współdziałania ze strony dłużnika, który będąc zainteresowany pomyślnym rozpoznaniem wniosku powinien przedłożyć wszelkie niezbędne dokumenty oraz te, które w jego ocenie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem jego sprawy. Jak wynika z materiału zgromadzonego w aktach mąż skarżącej od 26 lutego 2018 r. był aktywny zawodowo na terenie [...]. 25 maja 2018 r. skarżąca zawiadomiła organ o tym fakcie i wniosła o wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego na dzieci w związku z czym za maj 2018 r. miała miejsce ostatnia wypłata świadczenia. Pomimo wielokrotnych monitów i zapytań skarżącej (zarówno drogą e-mail jak i telefonicznie – co wynika z akt) organ dopiero 12 grudnia 2022 r. wydał decyzje w której uznał pobrane przez skarżącą świadczenie za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 maja 2018 r. co do córki J. P. i od 1 do 31 maja 2018 r. co do syna B. P., za nienależne i zobowiązał do jego zwrotu wraz z odsetkami za okres od 1 maja 2018 r. Organ oceniając zatem czy zaistniały podstawy do zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczenia odsetek winien ustalić czy, kiedy, ewentualnie w jakim okresie od wydania decyzji zobowiązującej skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia skarżąca to świadczenie spełniła, ponownie rzetelnie przeanalizować sytuację rodzinną skarżącej celem dokonania oceny czy jej sytuacja jest na tyle wyjątkowa, iż zachodzą podstawy do pozytywnego załatwienia jej wniosku co do odsetek za okres od 1 do 25 maja 2018 r. a co do okresu po 25 maja 2018 r. do daty wydania decyzji z 12 grudnia 2022 r. uwzględnić, iż ta zwłoka nie powstała z winy skarżącej lecz na skutek okoliczności od niej niezależnych. Brak prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie stanowi naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., co już uzasadniało uchylenie decyzji organów obu instancji. Ponadto, jak już wskazano, mając na uwadze fakt, iż w niniejszej sprawie organ realizujący zadania w zakresie świadczenia wychowawczego powziął informację dającą asumpt do wszczęcia postępowania administracyjnego w dniu 25 maja 2018 r., a postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego zakończone zostało ostateczną decyzją w dniu 12 grudnia 2022 r. (a więc po ponad czterech latach), trudno uznać, aby w tego rodzaju okolicznościach, co należy podkreślić niezawinionych przez stronę, sprawiedliwym byłoby obciążenie jej obowiązkiem zapłaty odsetek, których wysokość została wygenerowana przez przyczyny od niej niezależne. W tym okresie to organ pozostawał w zwłoce i skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności za opieszałe działanie organu (art. 8 kpa). Generalnie strona winna zwrócić to co pobrała nienależnie wraz z odsetkami, ale w niniejszej sprawie w efekcie obok zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zobligowana zostałaby do spłaty dodatkowego obciążenia, którego rozmiar jest następstwem takiej, a nie innej organizacji pracy organów administracji publicznej. Nieefektywne działanie organów (pomimo wielokrotnych monitów skarżącej) spowodowało znaczące wydłużenie się postępowania, w następstwie czego odsetki również urosły znacząco. Organy nie dostosowały się bowiem do wymogu, jaki w kwestii terminu załatwienia sprawy kreuje art. 35 § 1 i 3 k.p.a., a wobec tego trudno tym samym, aby to strona ponosiła konsekwencje takiego stanu rzeczy. Stąd też Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, iż szczególne okoliczności towarzyszące wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uzasadniają w tym przypadku zwolnienie skarżącej z obowiązku zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie w zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych od dnia 25 maja 2018 r. Natomiast w zakresie okresu 1-25 maja 2018 roku organ jest zobowiązany do oceny czy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, które uzasadniają umorzenie odsetek także za ten okres. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i.c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.