Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 2109/23

I SA/Wa 2109/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-22

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
22 maja 2024
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. M., A. B., E. B., J. B. i S. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr DAP-WPK-727-1-315/2022/MSte w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z 7 sierpnia 2023 r., nr DAP-WPK-727-1-315/2022/MSte, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również jako "Minister/organ") umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. (dalej również jako "Wojewoda") z 9 września 1993 r., nr GGG-lll-7224-3/498/93, dotyczącej nabycia przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jak działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w jednostce ewidencyjnej L., obrębie L. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Decyzją z 9 września 1993 r., nr GGG-lll-7224-3/498/93, Wojewoda, działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej również jako "ustawa"), stwierdził nabycie przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w jednostce ewidencyjnej L., obrębie L., uregulowanych w księdze wieczystej nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr 5, stanowiącej integralną część decyzji. Decyzja komunalizacyjna stała się ostateczna 23 września 1993 r. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody K. z 9 września 1993 r., nr GGG-lll-7224-3/498/93, dotyczącej działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], i [...], wystąpili w piśmie z 8 sierpnia 2022 r. J. M., S. B.i, E. B., J.B. i A.B. (następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości – W. B.), reprezentowani przez adwokata P. O. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że przedmiotowe nieruchomości nie podpadały pod działanie dekretu o reformie rolnej, co w ocenie wnioskodawców potwierdza decyzja Wojewody Małopolskiego z 29 kwietnia 2022 r., nr WS-III.7515.1.22.2016.MG. Na tej podstawie wnioskodawcy wyprowadzili wniosek, że wskazane działki gruntu nie mogły w dniu komunalizacji stanowić własności Skarbu Państwa. Decyzją z 7 sierpnia 2023 r., nr DAP-WPK-727-1-315/2022/MSte, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z 9 września 1993 r., nr GGG-lll-7224-3/498/93, dotyczącej nabycia przez Gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jak działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w jednostce ewidencyjnej L., obrębie L.. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał za poglądami orzecznictwa sądowego, że stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, jest - poza daną gminą nabywającą mienie z mocy prawa i Skarbem Państwa przekazującego mienie tej gminie - jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu. Co równie istotne nie jest wystarczające powoływanie się na prawo własności lub inne prawo rzeczowe, ale koniecznym jest dysponowanie wiążącym prawnie dokumentem potwierdzającym istnienie praw rzeczowych według stanu na 27 maja 1990 r. Wobec powyższego Minister podkreślił, że twierdzenia wnioskodawców odnoszące się do kwestii dysponowania tytułem prawnym do spornej nieruchomości, który wywodzą z samego faktu wydania przez Wojewodę Małopolskiego nieostatecznej decyzji z 29 kwietnia 2022 r., nr WS-III.7515.1.22.2016.MG, nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, w szczególności wnioskodawcy nie doprowadzili do odpowiednich zmian zapisów w księdze wieczystej. W tejże natomiast, prowadzonej dla nieruchomości objętych wnioskiem, o ówczesnym numerze [...] (wcześniejszy numer – [...], aktualnie księga wieczysta nr [...], prowadzona przez Sąd Rejonowy w G.), na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej widniał wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Minister wskazał przy tym, że nie jest uprawniony do stwierdzenia zgodności ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, ponieważ stan w nich uwzględniony jest co do zasady wiążący dla organu, do czasu jego ewentualnego podważenia we właściwym postępowaniu. Jak wyjaśnił organ, w realiach niniejszej sprawy takie uzgodnienie miało miejsce, na okoliczność czego organ uzyskał informację (zawiadomienie) z Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w J. z 29 lipca 1993 r., że z księgi wieczystej nr [...] dla nieruchomości stanowiącej własność Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. odłączono część o obszarze 2.64 ha, a dla odłączonego obszaru założono księgę wieczystą nr [...], w której w dziale I wpisano nieruchomość położoną w L. obejmującą działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [.] i nr [...], a prawo własności wpisano na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w J. z 4 marca 1993 r., sygn. akt I C 15/93. Organ przyjął zatem, że na podstawie powyższego wyroku z 4 marca 1993 r. uzgodniono treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w J. z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale II jako właściciela działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w L., ujawniono Skarb Państwa w miejsce Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. Wobec powyższego Minister stwierdził, że wnioskodawcy nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody K. z 9 września 1993 r., nr GGG-lll-7224-3/498/93. Organ uznał bowiem, że skoro wnioskodawcy nie wykazali, że postępowanie to dotyczy ich interesu prawnego, to tym samym, nie posiadają oni legitymacji do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 k.p.a. To z kolei skłoniło Ministra aby stwierdzić, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody K. z 9 września 1993 r., co uzasadnia jego zdaniem, umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W skardze od powyższej decyzji Ministra, którą wnieśli wnioskodawcy zarzucono, że narusza ona przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, czyli art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię a to wobec uznania braku interesu prawnego wnioskodawców w stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej w sytuacji, gdy są oni bezpośrednimi spadkobiercami ujawnionego w księdze wieczystej poprzedniego właściciela nieruchomości wywłaszczonej na mocy przepisów dekretu o reformie rolnej, podczas gdy uzyskali oni decyzję stwierdzającą niepodpadanie przedmiotowych nieruchomości pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Zarzucono również naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że uzyskanie przez stronę (byłego właściciela czy jego spadkobierców) decyzji stwierdzającej niepodpadanie określonych nieruchomości pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej nie wpływa bezpośrednio na nieważność decyzji komunalizacyjnej, stwierdzaną w postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskodawcy są następcami prawnymi dawnego właściciela, który na mocy przepisów dekretu o reformie rolnej, utracił własność nieruchomości, następnie skomunalizowanej na rzecz Gminy L.. W ocenie skarżących, mają oni interes prawny w ujawnieniu w księdze wieczystej rzeczywistych właścicieli. Przed skutecznym ujawnieniem prawa własności w księdze wieczystej, koniecznym jest natomiast stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, bowiem ta ujawnia ostatniego właściciela wpisanego do księgi wieczystej, czyli Skarb Państwa. W ocenie skarżących, nie jest zatem tak, by prawidłowa była ocena organu zebranego materiału dowodowego prowadząca do uznania, iż nie posiadają oni interesu prawnego w tym zakresie. Skarżący podnieśli również argumenty co do meritum ich wniosku wskazując, że rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa materialnego. Uzyskana bowiem przez skarżących decyzja Wojewody Małopolskiego potwierdziła brak podstawy do wydania decyzji komunalizacyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji. W piśmie z 15 maja 2024 r. pełnomocnik skarżących wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt K 2/22, z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Postanowieniem z 17 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2109/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: po analizie akt sprawy Sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra z 7 sierpnia 2023 r., nr DAP-WPK-727-1-315/2022/MSte, umarzająca postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. z 9 września 1993 r., nr GGG-lll-7224-3/498/93. W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia z postępowaniem nadzorczym (nieważnościowym) w stosunku do deklaratoryjnej decyzji komunalizacyjnej z 1993 r. Zagadnieniem spornym w rozpoznawanej sprawie stało się to, czy skarżący J. M., S. B., E. B., J. B. i A.B. (następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości – W. B.), byli uprawnieni (posiadają przymiot strony) do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji właściwego organu, którą stwierdzono nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, na własność Gminy L., nieruchomości położonej w L, oznaczonej jako działki nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], o łącznej powierzchni 2,64 ha. Skarżący wskazali, że w dacie komunalizacji, z racji wydania w 2022 r. nieostatecznej decyzji wojewody potwierdzającej, że część majątku ziemskiego L., stanowiącego byłą własność W. B. nie podpadała pod przepisy dekretu PKWN o reformie rolnej, Skarb Państwa nie był właścicielem ww. nieruchomości, co wykluczało jej komunalizację na podstawie art. 5 ustawy. Minister zaprezentował natomiast stanowisko takie, że skarżący nie dysponują obecnie żadnym tytułem prawnym do spornej nieruchomości, jak też nie dysponowali nim na datę relewantną dla sprawy (27 maja 1990 r.). Minister wyprowadził taki wniosek przede wszystkim z tego, że nieostateczna decyzja Wojewody Małopolskiego z 29 kwietnia 2022 r., nr WS-III.7515.1.22.2016.MG, nie znalazła odzwierciedlenia w zapisach księgi wieczystej spornej nieruchomości. Organ zauważył, że o tym, czy danemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają natomiast przepisy prawa materialnego - w niniejszej sprawie ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Organ wskazał zatem, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania. Wyjaśnienia wymaga, że stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji przepis art. 105 § 1 k.p.a. przewiduje, że organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy postępowanie stało się z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe odpowiednio w całości albo w części. O bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy po zbadaniu dopuszczalności złożenia wniosku przez podmiot, organ stwierdza, że wniosek ten pochodzi od podmiotu nieuprawnionego do jego wniesienia, zatem od podmiotu który nie może zostać uznany za stronę postępowania. Natomiast stroną postępowania, zgodnie z treścią art. 28 k.p.a., jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny winien zatem wynikać z konkretnej normy prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym, w określonym stanie faktycznym, podmiot może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego praw i obowiązków przed naruszeniem, które dokonać może ten akt. Ostatecznie żądanie takiego podmiotu zmierza do doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony posiadają tylko: Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel oraz właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy zatem interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja, której skutkiem jest zmiana podmiotu, któremu przysługuje prawo własności, nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina (por. wyrok NSA z 5 maja 2012 r., I OSK 1117/11). Jak wynika przy tym z akt sprawy, na podstawie uchwały Sądu Grodzkiego w G. Oddział II z 2 sierpnia 1946 r., nr U.H.18/46, stwierdzono, że na podstawie wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Rzeszowie z 19 lipca 1946 r., nr L.VII/935/46, zarządzono złożenie jednego egzemplarza wniosku oraz zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Rzeszowie z 19 lipca 1946 r. L.VII/935/46, stwierdzającego, że nieruchomość ziemska L. podpada pod działanie przepisów art. 2 ust.1 lit b, c, d, e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a to celem przeniesienia prawa własności majętności L. obj. Iwh 14 zaginionej ks. Tab. Sądu Okręgowego w J., w skład której wchodzą m.in. pgr I kat. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w miejsce W. B. na rzecz Państwa. Następnie, zgodnie z zawiadomieniem Państwowego Biura Notarialnego w J. z 19 października 1980 r. w księdze wieczystej KW Nr [...] wpisano w dziale I m.in. działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], a w dziale II - prawo własności tych nieruchomości na rzecz Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. Decyzją z 21 listopada 1983 r., nr 8220b/4/83, Naczelnik Gminy L. stwierdził wygaśnięcie użytkowania nieruchomości rolnych Spółdzielni Kółek Rolniczych L., w tym działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], które w dożywotnie użytkowanie przejęła Gmina L.. Zgodnie natomiast z zawiadomieniem Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w J. z 29 lipca 1993 r. z księgi wieczystej KW Nr [...] dla nieruchomości stanowiącej własność Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. odłączono część o obszarze 2.64 ha, a dla odłączonego obszaru założono księgę wieczystą Nr [...], w której w dziale I wpisano nieruchomość położoną w L. obejmującą działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], a prawo własności wpisano na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w J. z 4 marca 1993 r., sygn. akt I C 15/93. Na podstawie powyższego wyroku z 4 marca 1993 r. uzgodniono treść księgi wieczystej KW Nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w J. z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale II jako właściciela działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w L. ujawniono Skarb Państwa w miejsce Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. Aktualnie ww. nieruchomości ujawnione są w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. W świetle orzecznictwa NSA nie można organowi administracji zarzucić rażącego naruszenia prawa w sytuacji gdy orzekał będąc związany treścią wpisu w księdze wieczystej. Naruszenie prawa mające charakter rażący musi być oczywiste w dacie orzekania przez organ, a nie wygenerowane kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt lat później (por. wyrok NSA z 2019-04-29, I OSK 3703/18, Lex nr 2677671). Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości; księgi wieczyste są jawne, nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej. Zaś zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, domniemywa się że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przepis ten wyraża zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencją tej zasady jest domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, które polega na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Natomiast dla organów administracji publicznej, które zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa - wpis w księdze wieczystej jest wiążący i muszą one rozstrzygać z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej, nie mogą go oceniać i samodzielnie dokonywać innych ustaleń. Stanowisko to zostało powszechnie zaakceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skoro domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, to z tej przyczyny organ administracji publicznej nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie się przed nim toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Podkreślić należy, że wpis do księgi wieczystej, zgodnie z treścią art. 6268 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, dalej jako "k.p.c."), jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść, zgodnie z art. 365 k.p.c. wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Przywołać wypada również w tym miejscu stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 474/22, że (cyt.): "jak przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie (vide np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt SK 1/06 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1999 r. sygn. akt III RN 165/98) decyzja wydawana na podstawie § 5 cyt. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. ma charakter deklaratoryjny. Wynika z tego, że decyzja ta jedynie potwierdza stan istniejący w dniu wejścia w życie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Innymi słowy, okoliczność, że dana nieruchomość nie była nigdy własnością Skarbu Państwa, istniała zarówno w dacie komunalizacji, która następowała z mocy prawa (w dniu 27 maja 1990 r.) oraz w dacie wydawania w tej sprawie decyzji komunalizacyjnej (w dniu 29 maja 1992 r.), chociaż z racji wydania wspomnianej decyzji deklaratoryjnej dopiero (...) i z racji istnienia wcześniej w księdze wieczystej, prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, wpisu prawa własności Skarbu Państwa, okoliczność ta nie była znana organowi prowadzącemu postępowanie komunalizacyjne (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.)." Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: "analogiczny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 9 października 2007 r. (sygn. akt III CZP 46/07, OSNC 2008/3/30), zauważając, iż (cyt.): "W przypadku stwierdzenia, że mienie nie stanowiło własności Skarbu Państwa, decyzja komunalizacyjna nie może być wydana, a jeśli została wydana – postępowanie komunalizacyjne powinno zostać wznowione. Podkreśla się, że stronami postępowania komunalizacyjnego (art. 28 k.p.a.) są nie tylko Skarb Państwa i gmina, ale każdy kto wykaże swój interes prawny we wzięciu udziału w postępowaniu komunalizacyjnym względnie we wznowieniu postępowania." Mając na uwadze powyższe poglądy, które Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni aprobuje, należy dojść do wniosku, że w sytuacji, w której dla sprawy komunalizacyjnej zakończonej ostateczną decyzją Wojewody, zapadła wiele lat później decyzja "eliminująca" skutki przepisów dekretu PKWN, to jest to w istocie nowa okoliczność nie znana Wojewodzie w dacie orzekania oraz istniejąca zarówno w dacie komunalizacji, jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej. Przesłanka tego rodzaju stanowi natomiast podstawę do wzruszenia tejże decyzji – w trybie art. 145 i następne k.p.a., a nie do zastosowania względem niej trybu nieważnościowego (art. 156 i następne k.p.a.). Niezależnie jednak od powyższych rozważań, zauważyć wypada, że decyzja Wojewody Małopolskiego z 29 kwietnia 2022 r., nr WS-III.7515.1.22.2016.MG potwierdziła, że majątek należący niegdyś do W. B., w części obejmującej m.in. działki [...], [...], [...], i [...], położone w L., nie podlegał reformie rolnej (vide: punkt I ww. decyzji). Mylą się przy tym skarżący twierdząc, że reformie rolnej nie podlegały również działki nr [...] oraz [...], co jasno wynika z treści punktu II decyzji Wojewody Małopolskiego z 29 kwietnia 2022 r., nr WS-III.7515.1.22.2016.MG, który wymienia ww. parcele jako podpadające działaniu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W zakresie zatem działek nr [...] oraz [...] twierdzenia skarżących stoją w oczywistej sprzeczności z treścią decyzji Wojewody Małopolskiego z 29 kwietnia 2022 r. Ponadto, jak potwierdził to Wojewoda Małopolski w piśmie z 3 lutego 2023 r., decyzja z 29 kwietnia 2022 r., nr WS-III.7515.1.22.2016.MG, w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II (o podpadaniu pod reformę rolną) – jest ostateczna. W przeciwieństwie do punktu I decyzji (o nie podpadaniu pod reformę rolną), zaskarżonego odwołaniem przez Gminę L.. A zatem w części punktu I, rozstrzygnięcie decyzji Wojewody Małopolskiego z 29 kwietnia 2022 r. nie posiada waloru ostateczności, a tym bardziej prawomocności. Ma to z kolei ten skutek, że decyzji takiej nie służy tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (np. wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 r., I OSK 1545/15, LEX nr 2289679). Ostateczna decyzja administracyjna jest bowiem wiążąca erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych (wyrok NSA z 10 września 2014 r., I OSK 229/13, LEX nr 1551287). W niniejszej sprawie, zarówno na chwilę wydania zaskarżonej decyzji, jak i wyrokowania przez Sąd, nie mamy do czynienia z taką sytuacją, co legło u podstaw uznania przez Sąd orzekający, że zaskarżona decyzja Ministra, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, kierunkowo swoim rozstrzygnięciem odpowiada prawu. W realiach niniejszej sprawy nie mogła bowiem zostać wydana inna decyzja niż umarzającą postępowanie administracyjne z uwagi na brak przymiotu ostateczności decyzji Wojewody Małopolskiego z 29 kwietnia 2022 r., nr WS-III.7515.1.22.2016.MG, na podstawie której skarżący wywodzili swój interes prawny w niniejszej sprawie nadzorczej. Poza tym, jak wskazano powyżej, działki nr [...] oraz [...] podpadały pod działanie dekretu PKWN o reformie rolnej, o czym ostatecznie i prawomocnie orzekł Wojewoda Małopolski, co całkowicie niweczy legitymację skarżących do żądania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w zakresie tej części dawnego majątku ziemskiego L. Wyjaśnić należy również, że Sąd nie jest związany zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Mając to uwadze oraz z powyższej opisanych względów, Sąd za zbędne uznał odnoszenie się do zarzutów związanych z meritum wniosku skarżących, dotyczących kwestii rażącego naruszenia prawa. Jeżeli już na etapie formalnym, przy badaniu legitymacji do złożenia wniosku, stwierdzone zostały nieprawidłowości skutkujące umorzeniem postępowania administracyjnego, to przedwczesne byłoby rozstrzyganie merytorycznie złożonego wniosku. Sąd wyjaśnia również, że odmówił zawieszenia postępowania sądowego z uwagi na fakt, że w rozpoznawanej sprawie taka potrzeba nie zachodzi. Za koniecznością zawieszenia postępowania sądowego nie przemawiają bowiem względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne, będące przyczyną zawieszenia, musi mieć wpływ na wynik danego postępowania. Wyjaśnić należy, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowił podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji Ministra. Ponadto, Rzecznik Praw Obywatelskich złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niezgodności art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeksu postępowania administracyjnego z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP (sprawa zawisła przez TK pod. sygn. akt K 2/22). Sprawa ta nadal oczekuje na rozpoznanie, a termin jej rozpoznania nie został jeszcze wyznaczony. Kierując się zatem zasadą ekonomiki procesowej oraz koniecznością rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, Sąd orzekający nie uznał za zasadne zawieszenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
30 października 2023
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sędziowie
Bożena Marciniak Justyna Wtulich-Gruszczyńska Łukasz Trochym /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny