I SA/Wa 2094/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędziowie: WSA Anita Wielopolska-Fonfara WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi F. O. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę [...] ([...]) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę [...] ([...]) złotych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania F. O., utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] umarzającą w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia decyzji komunalizacyjnej za wygasłą i bezprzedmiotową. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1991 r., nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Miasto S., prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]ha. W dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w zarządzie X w S. F. O. był najemcą lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w S. W latach 1977-1994 był dzierżawcą części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Wnioskiem z dnia [...] września 2012 r., podtrzymanym pismami z dnia [...] października 2012 r. i [...] października 2012 r., F. O. zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia i uznania za bezprzedmiotową w rozumieniu art. 162 § 1 Kpa decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r., nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...]ha. Wojewoda [...] pismem z dnia [...] października 2012 r. zawiadomił F. O. i Prezydenta Miasta S. o wszczęciu na wniosek skarżącego postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] kwietnia 1991 r., z pouczeniem o możliwości zapoznania się z aktami postępowania oraz złożenia ewentualnych wniosków i uwag. Organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] kwietnia 1991 r. za wygasłą i bezprzedmiotową. W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, że F. O. nie wykazał swojego interesu prawnego w sprawie będącej przedmiotem postępowania, stąd nie ma stosownej legitymacji procesowej. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczyło bowiem interesu prawnego osób dzierżawiących, czy korzystających z nieruchomości bez tytułu prawnego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, rozpatrując sprawę po odwołaniu wniesionym przez F. O., decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] utrzymała w mocy w/w decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Komisja podniosła, że F. O. nie jest podmiotem dysponującym stosowną legitymacją procesową, znajdującą oparcie w przysługującym mu interesie prawnym (art. 28 Kpa), co czyni niniejsze postępowanie (prowadzone w trybie art. 162 Kpa) bezprzedmiotowym w rozumieniu przepisów art. 105 § 1 Kpa. Dodała również, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 162 § 1 Kpa warunkująca możliwość stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył F. O. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zarówno w uzasadnieniu skargi, jak i w pismach procesowych składanych w postępowaniu sądowym, F. O. zarzucił, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r., nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, w tym ustawy – Prawo lokalowe. Skarżący podkreślił, że ma przymiot strony w sprawie dotyczącej decyzji komunalizacyjnej. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny kontroluje legalność, czyli zgodność z prawem, działania organów administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrola odbywa się w granicach danej sprawy, bez związania Sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi. Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r., nr [...], którą stwierdzono nabycie z mocy prawa przez Miasto [...] własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Instytucja wygaśnięcia decyzji administracyjnych unormowana jest w art. 162 Kpa, który w § 1 pkt 1 stanowi, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Z powyższego wynika, że przepis art. 162 Kpa dotyczy decyzji, na mocy których strona postępowania nabyła określone prawa lub obowiązki. Na wstępie należy podnieść, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jest "typowym" postępowaniem administracyjnym, w którym stosuje się wszystkie unormowania dotyczące zasad i sposobu prowadzenia postępowania wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61 § 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r., nr [...] zwrócił się F. O. Po wpłynięciu wniosku zawierającego żądanie wygaśnięcia decyzji ostatecznej organ miał w pierwszej kolejności obowiązek ustalenia, czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Trafnie organy obu instancji uznały, że skarżący nie jest uprawniony do skutecznego domagania się wygaśnięcia, w trybie art. 162 § 1 Kpa, decyzji komunalizacyjnej. W niniejszej sprawie stroną postępowania może być bowiem wyłącznie podmiot w rozumieniu art. 28 Kpa w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organy prawidłowo wskazały, że stronami postępowania zarówno zwykłego, jak i prowadzonego na podstawie powyżej wskazanych przepisów art. 162 Kpa, są: Skarb Państwa i właściwa gmina. Inny podmiot może brać udział w tym postępowaniu w charakterze strony, jeżeli wykaże, że to nie Skarbowi Państwa, lecz jemu przysługiwał w dniu 27 maja 1990 r. tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanej nieruchomości. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych oraz w doktrynie. Przy czym dla oceny przesłanek komunalizacji istotny jest stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Skarżącemu w dniu 27 maja 1990 r. nie przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do działki nr [...], który kreował by jego status strony, w rozumieniu art. 28 Kpa, w postępowaniu dotyczącym komunalizacji mienia. Kwestia braku legitymacji skarżącego w sprawie komunalizacji ww. działki przesądzona został już prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 446/09. Zawarta w tym wyroku ocena prawna jest, z mocy art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a., dla organów jak też obecnie rozpoznającego skargę Sądu wiążąca, co oznacza, że nie dopuszczalne jest w tym zakresie formułowanie przez te podmioty odmiennych ocen. Z uwagi jednak na zarzuty skargi, jeszcze raz podkreślenia wymaga, że skarżący był dzierżawcą spornej działki od 1977 r. do 1994 r., a następnie do 1996 r. użytkował działkę bezumownie. Natomiast w dacie miarodajnej dla komunalizacji skarżący był dzierżawcą na podstawie umowy z dnia 11 grudnia 1989 r., nr [...] zawartej z Kierownikiem Wydziału Geodezji, Gospodarki Gruntami i Rolnictwa Urzędu Miejskiego w S. Umowa dzierżawy zawarta była wówczas na okres od 1 września 1989 r. do 31 sierpnia 1990 r. Skoro w dniu 27 maja 1990 r. skarżący był posiadaczem zależnym nieruchomości, a więc nie legitymował się tytułem prawnorzeczowym do działki nr [...], to nie przysługiwał mu przymiot strony postępowania komunalizacyjnego, ani postępowania w trybie art. 162 Kpa. Wobec tego wniosek skarżącego nie mógł skutecznie doprowadzić do wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji komunalizacyjnej w trybie tego przepisu. Mając jednak na uwadze, iż organ I instancji pismem z dnia 31 października 2012 r. zawiadomił D. O. i Prezydenta Miasta S. o wszczęciu na wniosek skarżącego postępowania w sprawie, to po dokonaniu ustaleń, iż wnioskodawcy nie przysługuje legitymacja procesowa, obowiązkiem organu było umorzenie postępowania administracyjnego, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, zgodnie z art. 105 § 1 Kpa. Zgodzić się także należy z organem, że żadna z przesłanek przewidzianych w art. 162 § 1 Kpa, warunkujących możliwość stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w niniejszej sprawie nie zachodzi. Aczkolwiek ta okoliczność ma drugorzędne znaczenie w sprawie. Przesądzającą o kierunku rozstrzygnięcia była bowiem kwestia braku interesu prawnego skarżącego do domagania się stwierdzenia wygaśnięcia decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. Podniesiony natomiast zarzut naruszenie naruszenia przepisów prawa lokalowego (ustawy uchylonej w 1994 r.), jest o tyle chybiony, że przepisy te nie miały i nie mogły mieć zastosowania w niniejszej sprawie, w konsekwencji organ rozstrzygający nie mógł ich naruszyć. Sąd oddalił ponadto wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej skargą F. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia [...] października 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 446/09. Powyższe nie ma bowiem wpływu na ocenę legalności decyzji wydanej w trybie art. 162 Kpa. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.