I SA/Wa 2092/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2021 r. nr KOC/3150/Fa/21 w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 30 marca 2021 r. nr UD-XII-WSS/8320/FA/013479/2021.

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), uchyliło decyzję Prezydenta m.st. W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] uchylającą decyzję w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w zakresie dotyczącym okresu od 1 marca 2021 r. do 30 marca 2021 r. i w tym zakresie umorzyło postępowania w sprawie, zaś w pozostałym zakresie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. W. z dnia [...] marca 2021 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Prezydent m.st. W. uchylił własną prawomocną decyzję z dnia 28 września 2020 r. nr [...] dotyczącą ustalonego prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na małoletnią M. B. za okres od 1 marca 2021 r. do 30 września 2021 r. W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika alimentacyjnego pozostaje skuteczne od czerwca 2020 r. W odwołaniu od tej decyzji K. B. – przedstawicielka ustawowa małoletniej M. B. podniosła, że wpłaty od komornika są nieregularne, w styczniu i lutym 2021 r. nie było żadnych wpłat, a od marca została pozbawiona świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że z treści art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r., poz. 808 ze zm.), wynika, że organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, m.in. w przypadku, gdy egzekucja alimentów stała się skuteczna. Tymczasem Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla m.st. W. w piśmie z dnia [...] marca 2021 r. poinformował organ, że od czerwca 2020 r. do marca 2021 r. praktycznie w każdym miesiącu (za wyjątkiem stycznia 2021 r.) wyegzekwowano należności od dłużnika alimentacyjnego, przy czym łączna wyegzekwowana kwota to 53.055,36 zł. Zdaniem organu, powyższe zaświadczenie komornika sądowego jest jednoznacznym dowodem na to, że egzekucja alimentów jest skuteczna od czerwca 2020 r. Organ wyjaśnił, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera definicji "bezskuteczności" jako takiej, jednak za bezskuteczność należy uznać sytuację, w której nie ma faktycznych i prawnych możliwości uzyskania środków tytułem alimentów od dłużnika. Jeżeli zaś środki te są uzyskiwane, w szczególności w drodze postępowania prowadzonego przez komornika sądowego nie sposób uznać, że egzekucja taka nie jest skuteczna. Tym bardziej w sytuacji uzyskiwania z takiego postępowania kwot analogicznych do tych w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Organ stwierdził, jednocześnie, że decyzja uchylająca rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczeń, wydana na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, może co do zasady dotyczyć wyłącznie świadczeń, które strona miała otrzymać w przyszłości. Z tej przyczyny organ uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym czasu sprzed jej wydania i w tej części umorzył postępowanie w sprawie. K. B. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości. Podniosła, że wpłaty od komornika na rzecz córki są nieregularne i nie są dokonywane na bieżąco, co powoduje niezaspokojenie potrzeb dziecka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tym przepisem, organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, osoba nienależnie pobrała świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie spełniona została jedna z przesłanek uprawniających organ do zastosowania tego przepisu, bowiem egzekucja alimentów od dłużnika alimentacyjnego stała się skuteczna. W ocenie Sądu, organ nieprawidłowo zbadał i ocenił wystąpienie powyższej przesłanki, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie budzi wątpliwości, że w piśmie z dnia [...] marca 2021 r. (k. 13 akt administracyjnych) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla m.st. W. poinformował organ, iż postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu "pozostaje skuteczne". Z załączonego zaświadczenia o kwotach wyegzekwowanych od dłużnika od czerwca 2020 r. do marca 2021 r. wynika, że w czerwcu 2020 r. wyegzekwowano kwotę 536,18 zł, w sierpniu 2020 r. 992,79 zł, w październiku 2020 r. 1090 zł, w grudniu 2020 r. 49.027,05 zł, a w marcu 2021 r. kwotę 1409,34 zł, zaś łączna wyegzekwowana kwota w tym okresie wyniosła 53.055,36 zł. Powyższe zaświadczenie komornika powinno zostać przez organ poddane ocenie z uwzględnieniem przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wbrew bowiem twierdzeniom organu odwoławczego ustawa ta zawiera definicję bezskuteczności egzekucji, która przesądza o zakresie niezbędnego do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tej sprawie. Otóż, zgodnie z art. 2 pkt 2 zd. pierwsze ustawy, bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, albo postępowanie upadłościowe, w toku którego w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie otrzymano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Z przywołanego przepisu wynika, że organ, prowadząc postępowanie w trybie art. 24 ust. 1 ustawy, w celu ustalenia, czy egzekucja stała się skuteczna, musi zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność, czy w okresie ostatnich dwóch miesięcy wyegzekwowano pełną należność z tytułu zaległych lub bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Sam fakt wyegzekwowania przez komornika w niektórych miesiącach od dłużnika alimentacyjnego pewnych kwot (nawet jeśli łączna suma tych kwot jest znaczna), nie może zatem świadczyć, że egzekucja jest skuteczna w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wypada ponadto zauważyć, że znaczne różnice w wysokości kwot egzekwowanych w poszczególnych miesiącach mogą świadczyć o tym, że egzekucja nie obejmowała pełnej kwoty należności za te miesiące. Organ powinien zatem określić wysokość zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, i dopiero wówczas, w oparciu o dane zawarte w zaświadczeniu komornika, stwierdzić, czy w okresie dwóch poprzedzających miesięcy wyegzekwowano pełną (a więc nie jedynie częściową) należność z omawianego tytułu. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w toku postępowania organy nie dokonały jednak tego rodzaju ustaleń, poprzestając na powieleniu stanowiska komornika sądowego, że egzekucja w tej sprawie pozostaje skuteczna. Z tych przyczyn Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji organ dokonał błędnej wykładni pojęcia bezskuteczności egzekucji uregulowanego w art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a w konsekwencji nieprawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie wystąpienia w sprawie, wymienionej w art. 24 ust. 1 tej ustawy, przesłanki skuteczności egzekucji, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę, organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej rozważania Sądu i zbada, czy w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka skuteczności egzekucji, rozumiana w sposób zgodny z treścią art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 1451 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 tej ustawy.