I SA/Wa 2091/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz B. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu zażalenia B. D. na postanowienie Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że B. D. złożył 7 stycznia 2019 r. wniosek o wydanie zaświadczenia o przekształceniu z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], w udziale związanym z własnością lokalu nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta lokalowa nr [...]. Prezydent [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Prezydent wskazał, że istnieją wątpliwości co do zgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie użytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości i przysługujących im udziałów, wynikające z nieodpisania z w/w księgi wieczystej udziałów związanych z wyodrębnionymi lokalami. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł B. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 916) z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 2 ustawy przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub o których mowa wyżej wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Kolegium wyjaśniło, że podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, wydawane przez odpowiednio: wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarząd powiatu, albo zarząd województwa - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego (art. 4 ust. 1 pkt. 3 ustawy). Wskazany wyżej organ wydaje zaświadczenie na wniosek właściciela lokalu uzasadniony potrzebą dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot lokal, albo właściciela gruntu uzasadniony potrzebą ustanowienia odrębnej własności lokalu - w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 4 ust. 2 pkt. 3 ustawy). Kolegium, po analizie treści wpisów w księdze wieczystej stwierdziło, że od udziału przysługującego "[...]" SA nie zostały odpisane udziały związane z wyodrębnionymi lokalami. Suma udziałów związanych z własnością wszystkich wyodrębnionych lokali w budynku oraz udziałów ujawnionych w księdze wieczystej nie stanowi jedności. Organ podniósł, że zgodnie z przepisami ustawy zaświadczenie nie kreuje nowych praw, a jedynie stwierdza przekształcenie praw istniejących. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Organ podkreślił, że w treści zaświadczenia konieczne jest określenie "kształtu" prawa, które podlega przekształceniu. Konieczne jest więc określenie w treści zaświadczenia udziałów w prawie użytkowania wieczystego związanych z odrębną własnością danego lokalu w sposób bezsporny. Organ wskazał na brzmienie art. 4 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym w zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7 ustawy i zasadach jej wnoszenia. Zdaniem Kolegium nieprawidłowe określenie udziałów będzie miało bezpośrednie przełożenie na błędne określenie wysokości wskazanej wyżej opłaty. Organ dodatkowo wyjaśnił, że po uporządkowaniu rozbieżności związanych z określaniem w treści księgi wieczystej wysokości przedmiotowych udziałów nie będzie przeszkód to wydania zaświadczenia o żądanej treści. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2020 r. skargę złożył B. D. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz zobligowanie Prezydenta do wydania w terminie 30 dni zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu, jako prawa związanego z własnością lokalu nr [...] położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego udział [...] części w działce ewidencyjnej nr [...] w prawo własności. W uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że Prezydent w żaden sposób nie wykazał, że problematyka, której dotyczy żądanie strony rzeczywiście jest sporna. Przeciwnie, stan rzeczy, którego ma dotyczyć zaświadczenie nie budzi, w ocenie skarżącego, jakichkolwiek wątpliwości i nie był dotychczas przez Prezydenta kwestionowany. Skarżący podniósł, że jego udział w działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] części, czego organ nie kwestionował, a co zostało wielokrotnie potwierdzone w różnych dokumentach urzędowych, w tym decyzjach Prezydenta [...]. Przede wszystkim wielkość tego udziału wynika z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]. Skarżący wskazał, że niewykreślenie z księgi wieczystej nieruchomości gruntowej dewelopera - spółki [...] S.A. nie znaczy, że sporna jest wielkość udziału skarżącego w gruncie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną postanowień organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Organ przytoczył treść art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy, wobec czego nie ma potrzeby ponownego ich przytaczania. Przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy). Wydanie zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek, o czym stanowi art. 4 ust. 2 ustawy. Zaświadczenie zawiera oznaczenie nieruchomości gruntowej lub lokalowej, według ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości (art. 4 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy). W zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7 i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4 ustawy). Tryb wydawania zaświadczeń określony jest natomiast w art. 217-220 kpa. Zgodnie z art. 218 § 1 kpa zaświadczenie ma na celu potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Stosowanie zaś do art. 218 § 2 kpa organ administracji publicznej przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Postępowanie to ma jedynie charakter pomocniczy i nie podlega rygorom pełnego postępowania dowodowego. Ma to o tyle istotne znaczenie, że tego rodzaju postępowanie ma charakter uproszczony, a organ wydaje zaświadczenie na podstawie dokumentów, które są w jego posiadaniu, przede wszystkim ewidencji i rejestrów. Zaświadczenie jest aktem wiedzy organu, który potwierdza jedynie istnienie określonego obiektywnego stanu (faktycznego, prawnego) na podstawie posiadanych danych. Pojęcie danych znajdujących się w posiadaniu organu należy interpretować ściśle. Zdaniem Sądu, w realiach przedmiotowej sprawy organy obu instancji nie uwzględniły danych będących w ich posiadaniu wynikających, przede wszystkim, z ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej prowadzonej dla wyodrębnionego lokalu nr [...] przy ul. [...]. W powyższych dokumentach znajduje się bowiem informacja, że udział skarżącego w prawie użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] części. Ponadto wskazać należy, że księga wieczysta lokalowa została wyodrębniona z księgi wieczystej nieruchomości gruntowej (działki ewidencyjnej nr [...]), czyli z księgi wieczystej nr [...]. Organy natomiast nie odniosły się w żaden sposób do powyższych danych. Zdaniem Sądu, w zakresie działki nr [...], organy nie dokonały zatem prawidłowej oceny dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym zapisów ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej nr [...], w której udział skarżącego w prawie użytkowania wieczystego został określony. Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie ewidencja gruntów i budynków ma charakter dokumentu urzędowego i szczególną moc dowodową w rozumieniu art. 76 kpa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Po 435/08). Natomiast zgodnie z poglądami doktryny, przytoczony wyżej przepis wprowadza bezwzględne związanie zapisami ewidencji gruntów i budynków również dla potrzeb stosowania ustawy z 20 lipca 2018 r. (por. Ł. Sanakiewicz, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, Komentarz, Wolters Kluwer 2019). W przedstawionych powyżej okolicznościach faktycznych sprawy, organy orzekające nie dokonały koniecznych ustaleń dotyczących spełnienia przesłanek z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy, a mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Oznacza to, że wydając zaskarżone postanowienia organy naruszyły art. 217 § 1 i § 2 pkt 1) kpa oraz art. 218 kpa w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 2 i art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez brak oceny całości materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.