I SA/Wa 2078/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr 100675891/GSOL w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę.

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 8 października 2023 r. nr 100675891/GSOL, po rozpoznaniu wniosku M. C. z dnia 11 lipca 2023 r. o przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073) – odmówił wnioskodawcy prawa do tego świadczenia. Decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Skarżący M. C. w dniu 11 lipca 2023 r. zwrócił się do Placówki Terenowej KRUS w L. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku załączył oświadczenie o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa oraz zaświadczenie Wójta Gminy [...] potwierdzające, że skarżący pełnił funkcję sołtysa w sołectwie [...] w okresie od 29 stycznia 1999 r. do 20 stycznia 2003 r. i od 21 stycznia 2003 r. do 20 stycznia 2007 r., tj. przez dwie kadencje. Organ w uzasadnieniu decyzji powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełnił funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet-60 lat, b) w przypadku mężczyzn- 65 lat wskazał, że skarżący udowodnił jedynie 7 lat, 11 miesięcy i 22 dni, wobec powyższego nie legitymuje się wymaganym okresem pełnienia funkcji sołtysa tj. przez co najmniej dwie kadencje, stanowiące nie mniej niż osiem lat i w związku z tym brak jest podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. C. wnosząc o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że powołany przez organ przepis art. 2 ustawy o pełnieniu funkcji sołtysa interpretowany jest przez KRUS w ten sposób, iż wymagane jest spełnienie zarówno warunku sprawowania funkcji sołtysa przez okres 2 kadencji jak i upływu 8 lat sprawowania funkcji. Takie rozumienie, zdaniem skarżącego, skutkuje tym, iż tylko część spośród sołtysów sprawujących 2 pełne kadencje może otrzymać świadczenie. Wymagane jest bowiem równoczesne spełnienie wymogu 8 lat trwania okresu sprawowania funkcji. W wielu przypadkach, ze względu na przewidziany ustawą o samorządzie gminnym oraz statutami sołectw sposób i tryb przeprowadzania wyborów na sołtysa, także pomimo dokonania wyboru sołtysa na pierwszym zebraniu sołeckim, nie zostaje zachowany wymagany okres 8 lat. Wielokrotnie do tego okresu brakuje zaledwie kilku dni. Taka sytuacja rodzi powszechne poczucie krzywdy i nosi znamiona nierównego traktowania pomimo tożsamego stanu faktycznego i prawnego w rożnych przypadkach, t.j. sprawowania funkcji sołtysa przez okres 2 pełnych kadencji i zachowania wymaganych przepisami prawa procedur wyboru do pełnienia tej funkcji. Zasady dokonywania wyborów na funkcję sołtysa są ustalane w statucie sołectwa, akcie o randze powszechnego prawa miejscowego, i podlegają nadzorowi wojewody pod względem zgodności z prawem a zatem winny być respektowane przy ustalaniu prawa do świadczenia pieniężnego, co zdaje się być pominięte w przedmiotowym przypadku. Wybory przeprowadzane są po wyborach samorządowych, wymagają określonych przepisami działań i czasu. Nie jest możliwe, chociażby ze względów organizacyjnych gmin, przeprowadzanie wyborów we wszystkich sołectwach jednocześnie, w jednym, najszybszym z możliwych terminie, co zagwarantowałoby spełnienie wymogu 8 lat sprawowania funkcji przy pełnieniu jej przez 2 kadencje, dlatego rozciągnięte są one w czasie i skutkuje to nieosiągnięciem okresu pełnych 8 lat sprawowania funkcji. W związku z powyższym, zakładając racjonalne działanie ustawodawcy, należałoby przyjąć, iż ustawodawca wiedział o istniejącym procesie organizacyjnym wyborów na sołtysa i uwzględnił go przy formułowaniu przedmiotowego zapisu ustawowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z dnia 10 sierpnia 2023 r., odmawiającej skarżącemu M. C. prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 2 ust. 1 u.ś.p., zgodnie z którym świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Z powołanego przepisu art. 2 ust. 1 u.ś.p. wynika zatem, że przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie przede wszystkim następujących przesłanek - pełnienie funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje nie mniej niż 8 lat oraz osiągnięcie odpowiednio wieku, w przypadku skarżącego 65 lat. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był sporny. Nie budziło wątpliwości organu, że skarżący pełnił funkcje sołtysa i pełnił ją przez dwie kadencje. Skarżący nie kwestionował także, że kadencje te trwały krócej niż okres 8 lat, a mianowicie 7 lat, 11 miesięcy i 22 dni. Okoliczności te wynikały także wprost z zaświadczenia Wójta Gminy [...] z 11 lipca 2023 w którym wskazano, ze skarżący pełnił funkcje sołtysa w okresach od 29 stycznia 1999 r. do 20 stycznia 2003 r. i od 21 stycznia 2003 r. do 20 stycznia 2007 r., tj. przez dwie kadencje. Z uwagi zatem na fakt, że skarżący nie spełnił jednego z wymogów ustawowych do przyznania świadczenia tj. sprawował funkcje sołtysa przez okres krótszy niż 8 lat organ prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym Sąd podziela przyjętą w zaskarżonej decyzji interpretację art. 2 ust. 1 u.ś.p. O możliwości przyznania omawianego świadczenia pieniężnego przesądza bowiem fakt, że skarżący pełnił funkcję sołtysa przez okres krótszy niż 8 lat pomimo, że sprawował tę funkcję przez dwie kadencje. Takie rozumienie omawianego przepisu wynika wprost z językowego brzmienia przepisu, gdyż już w pierwszym zdaniu art. 2 ust. 1 u.ś.p. określono, że warunki przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie. Podnoszone przez skarżącego w skardze zarzuty, że pełnienie przez niego funkcji sołtysa przez dwie kadencje nie obejmowało łącznie 8 lat z przyczyn od niego niezależnych bowiem wynikało z ustalonych terminów wyborów sołtysów nie mogą być podstawą przyznania świadczenia. Ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych wyjątków w zakresie ustalenia okresu sprawowania funkcji sołtysa wpisując wprost, że mają to być dwie kadencje w okresie nie krótszym niż 8 lat. Sąd zwraca także uwagę, że w pierwotnym projekcie okres ten wynosił 10 lat. W uzasadnieniu projektu wskazywano, że "projekt ustawy ma na celu przyznanie waloryzowanego świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, zwanego dalej "świadczeniem", w wysokości 300 złotych miesięcznie dla tych sołtysów, którzy, ze względu na okres pełnienia tej funkcji szczególnie zasłużyli się społeczności lokalnej. Za okres ten w projekcie przyjęto wymóg pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej 10 lat". Tym samym celem ustawodawcy nie było przyznanie tego świadczenia wszystkim osobom pełniącym funkcje sołtysa. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu, wydana w niespornym stanie faktycznym, nie narusza prawa. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku