I SA/Wa 2027/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant referent Aneta Suchecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 lutego 2022 r. nr KO A/4115/Sw/21 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

I Sa/WA 2027/22 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 16 lutego 2022 r. nr KOA/4115/Sw/21, po rozpoznaniu odwołania [...] od decyzji Burmistrza Miasta [...] z 2 wrzenia 2020 r. nr OPS.ŚWod,5500.1839.154.2020 , orzekającej o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1) ustawy z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1981) oraz art. 2 pkt 11) i art. 4 ust. 1 pkt 1) ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) - uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w przedmiocie wydania decyzji. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Burmistrz Miasta [...] decyzją z 2 września 2020 r. nr OPS.ŚWod.5500.1839.154.2020, po rozpatrzeniu wniosku [...] odmówił świadczenia wychowawczego na synów [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 24 marca 2021 r., Nr KOA/3030/Sw/20 utrzymało przedmiotową decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa- [...] z [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], Sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom i ustalił miejsce zamieszkania dzieci przy matce. Jednocześnie Sąd ustalił alimenty od pana [...] na rzecz dzieci. Dnia 23 marca 2020 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., zobowiązujący matkę dzieci do zapłaty alimentów na rzecz dzieci. W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że w okresie zasiłkowym 2017/2018 [...] nie posiadał dokumentu potwierdzającego sprawowanie władzy rodzicielskiej wraz z zobowiązaniem alimentacyjnym na dziećmi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1072/21 uchylił decyzję Kolegium wskazując, że Kolegium ponownie rozpoznając sprawę odniesie się do treści ugody z dnia 21 grudnia 2020 r. zawartej przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie sygn. akt [...] oraz postanowienia tegoż Sądu umarzającego postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 16 lutego 2022 r. nr KOA/4115/Sw/21, po ponownym rozpatrzeniu odwołania [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w przedmiocie wydania decyzji. Organ ustalił, że 27 kwietnia 2018 r. matka dzieci, [...] złożyła oświadczenie, że powierza opiekę nad dziećmi ich ojcu, [...] i miejscem zamieszkania dzieci będzie miejsce zamieszkania ich ojca. Podpis [...] został poświadczony przez notariusza, akt not. Rep. A nr [...]. Stosownie do ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w [...] [...] grudnia 2021 r. w sprawie sygn. akt [...] od 1 kwietnia 2018 r. miejscem zamieszkania dzieci stron jest miejsce zamieszkania ich ojca. Jednocześnie strony ustaliły zobowiązanie [...] do płacenia alimentów na rzecz dzieci do rąk ich ojca. Organ zwrócił uwagę, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Organ wskazał, że [...] wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018 złożył 9 maja 2018 r., zatem już w okresie, gdy dzieci razem z nim zamieszkiwały. Organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji gdy stronie przysługuje świadczenie wychowawcze ma zastosowanie przepis art. 13a ust. 1 ustawy, który stanowi, że przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Wymagają wydania decyzji odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze organ uchylił decyzję Burmistrza Miasta [...] odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na dzieci i zważywszy na art. 13a ust. 1 ustawy umorzył postępowanie w przedmiocie wydania decyzji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 lutego 2022 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucał: 1) rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego(k.p.a.) w związku z art, 7 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a, poprzez błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i wadliwe umorzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji, podczas gdy organ II instancji powinien orzec co do istoty sprawy i przyznać skarżącemu świadczenie wychowawcze na rzecz jego synów, [...], za okres zasiłkowy 2017/2018, począwszy od 1 kwietnia 2018 r.; ewentualnie, w trybie art. 138 § 2 k.p.a., organ II instancji mógł uchylić Decyzję Burmistrza w całości i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jednocześnie, że wobec spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego na jego synów organ I instancji winien przyznać i wypłacić to świadczenie; tym samym naruszono także zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej i pozbawiono skarżącego świadczenia, przy jednoczesnym stwierdzeniu spełnienia przesłanek do jego uzyskania; 2) naruszenie art. 13a ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (u.p.p.w.d.) w związku z art. 10 ust. 1 u.p.p.w.d. w związku z art. 2 pkt 11 u.p.p.w.d. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2022 r. poprzez błędną wykładnię tych przepisów i w konsekwencji ich nieprawidłowe zastosowanie, polegające na założeniu, że skoro przyznanie świadczenia wychowawczego przez Burmistrza jako organ właściwy nie wymaga wydania decyzji, to SKO winno umorzyć postępowanie w tym przedmiocie, co doprowadziło do tego, że - pomimo prawidłowego uznania, iż świadczenie wychowawcze należy się skarżącemu - przedmiotowe świadczenie nie zostało przyznane przez żaden organ (ani organ II instancji, ani Burmistrza); 3) naruszenie 107 § 3 k.p.a w związku z art. 140 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez nieprecyzyjne, niejasne i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak też brak wyraźnych wytycznych dla organu I instancji dotyczących przyznania i wypłaty świadczenia na rzecz Skarżącego, co doprowadziło do tego, że – pomimo prawidłowego uznania, iż świadczenie wychowawcze należy się skarżącemu - przedmiotowe świadczenie nie zostało przyznane przez żaden organ (ani organ II instancji, ani Burmistrza). Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie wydania decyzji oraz o zobowiązanie SKO w Warszawie do przyznania Skarżącemu świadczenia wychowawczego na jego synów [...] za okres zasiłkowy 2017/2018, począwszy od 1 kwietnia 2018 r., w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku zapadłego w niniejszej sprawie; ewentualnie o zobowiązanie SKO w Warszawie do przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania wraz z konkretnymi wytycznymi, iż organ I instancji winien przyznać i wypłacić to świadczenie. Skarżący podkreślił, iż Kolegium trafnie ustaliło, że dzieci mieszkają z nim od 1 kwietnia 2018 r., a matka dzieci jest od tego czasu zobowiązana do płacenia alimentów na ręce ojca, jak również Kolegium trafnie wskazało, że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego wówczas, gdy dzieci z nim zamieszkiwały. Przyznał, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak też samego rozstrzygnięcia dotyczącego uchylenia Decyzji Burmistrza wynika, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu świadczenia wychowawczego na synów, [...], za okres zasiłkowy 2017/2018 (począwszy od 1 kwietnia 2018 r.). Skarżący nie zgadza się z umorzeniem postepowania w przedmiocie wydania decyzji, gdyż organ odwoławczy można przyjąć takie rozstrzygnięcie tylko wówczas, gdy postępowanie w I instancji stało się bezprzedmiotowe, a taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego umorzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji spowodowało, że organ I instancji nie rozstrzyga już wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia. Skarżący został zatem pozbawiony możliwości otrzymania świadczenia wychowawczego, pomimo stwierdzenia przez organ II instancji, iż spełnia przesłanki do jego przyznania. Skarżący podkreślił, ze skoro Kolegium uznało, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu świadczenia wychowawczego, to powinno - obok uchylenia decyzji Burmistrza – przyznać skarżącemu świadczenie wychowawcze na rzecz jego synów, [...], za okres zasiłkowy 2017/2018, począwszy od 1 kwietnia 2018 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie i podtrzymało w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.) - dalej: u.p.p.w.d. Z treści art. 13a ust. 1 zdanie pierwsze u.p.p.w.d. wynika jednoznacznie, że od dnia 1 lipca 2019 r. przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie następuje, jak dotychczas w drodze decyzji administracyjnej, a ma charakter czynności materialno-technicznej. W sytuacji przyznania świadczenia wychowawczego organ zobowiązany jest jedynie do poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie. Z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 3387 z 10 kwietnia 2019 r., LEX/el) wynika, iż zamiarem ustawodawcy było uproszczenie postępowania i przyspieszenie wypłaty przyznanego świadczenia wychowawczego uprawnionym do tego podmiotom. Jednocześnie celem zapewnienia prawa strony do odwołania, ustawodawca pozostawił obowiązek wydawania decyzji administracyjnych w sprawach: odmowy, uchylenia, zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia, co wprost wynika z treści zdania drugiego art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d. W sprawie niniejszej prowadzone było postępowanie w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego i to postępowanie zostało umorzone. Wynika to wprost z brzmienia cytowanego art. 13a u.p.p.w.d. którego ust. 1 stanowi, iż przyznanie przez organ właściwy lub wojewodę świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Decyzji wymaga odmowa przyznania świadczenia wychowawczego. Podkreślić należy, że Kolegium nie umorzyło postępowania w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Organ I instancji prowadził postępowanie zmierzające do wydania decyzji odmownej i w tym przedmiocie tj odmowy przyznania świadczenia wychowawczego Kolegium umorzyło postępowanie. W sytuacji przyznania świadczenia wychowawczego organ zobowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy o tym fakcie, tak więc rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie wymaga wydania decyzji. Oznacza to, że do rozpoznania, przez Burmistrza Miasta [...] pozostaje, wniosek skarżącego w przedmiocie świadczenia wychowawczego na rzecz jego synów, [...], za okres zasiłkowy 2017/2018, począwszy od 1 kwietnia 2018 r. Rozpoznaniu przedmiotowego wniosku nie stoi na przeszkodzie umorzenie przez Kolegium postępowania prowadzonego w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Organ II instancji prawidłowo uchylił decyzję Burmistrza Miasta [...] stojąc na stanowisku, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżącemu za dochodzony okres przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na rzecz synów. Jak również prawidłowo umorzył postępowanie dotyczące odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, mając na względzie, że przyznanie tego świadczenia nie wymaga wydania decyzji. Zarzuty skargi są niezasadne. Przypomnieć należy, że art. 10 ust. 1 ustawy stanowi, że postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi organ właściwy. W myśl art. 2 pkt 11) ustawy organem właściwym jest wójt, burmistrz łub prezydent miasta, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze. Wobec tego Kolegium nie jest uprawnione do przyznania świadczenia. Kolegium wyraźnie wskazało, że w świetle materiału dowodowego Burmistrz Miasta [...] nie ma podstaw do odmowy świadczenia wychowawczego. Kolegium wskazało również, na materialno-techniczny charakter czynności polegającej na przyznaniu świadczenia wychowawczego. Skarżący wbrew swoim obawom, nie został zatem pozbawiony możliwości otrzymania świadczenia wychowawczego, gdyż Burmistrz Miasta [...] ma do rozpoznania wniosek skarżącego za okres zasiłkowy 2017/2018. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.