I SA/Wa 2017/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata P. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 2017/16 o odmowie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony adwokat – P. L.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017 r. oddalił skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał na rzecz adwokata tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji kwotę 295,20 zł. W dniu 16 października 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęła opinia pełnomocnika w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 8 sierpnia 2017 r. Pełnomocnik z urzędu skarżącej wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w zakresie sporządzenia i wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Złożony wniosek nie zawierał oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek wyznaczonego w niniejszej sprawie adwokata o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w zakresie sporządzenia i wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie zawierał oświadczenia o tym, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części i z tego względu wniosku nie można było uwzględnić. Adwokat P. L. wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2017 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszanie § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez nietrafne uznanie, iż wniosek o przyznanie nieopłaconej pomocy prawne udzielonej z urzędu powinien zawierać dodatkowe oświadczenie, że nie zostały one zapłacone w całości lub w części. W związku z powyższym wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w zakresie sporządzenia i wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że powołany § 3 rozporządzenia mówi o tym, że wniosek zawiera oświadczenie, nie zaś, że powinien zawierać. Powołany przepis, ani żaden inny, nie wymaga składania dodatkowych oświadczeń od pełnomocnika działającego z urzędu o nieopłaceniu udzielonej pomocy prawnej, w tym oświadczenia, że pomoc ta nie została opłacona w całości lub w części. Złożenie wniosku o przynanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia, że koszty te nie zostały opłacone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej w dalej jako "p.p.s.a.", rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym od postanowień w przedmiocie przyznania wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a, wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Obecnie obowiązującą regulacją określającą stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.). Stosownie do brzmienia § 3 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W tym miejscu znaczyć wymaga, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 listopada 2017 r. referendarz sądowy błędnie przytoczył treść nieobowiązującego już § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity w Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm) zgodnie, z którym wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Zauważyć należy, że przepis § 3 obecnie obowiązującego rozporządzenia, podobnie jak wcześniej § 20 nieobowiązującego już rozporządzenia, statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem koniecznym ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. Brzmienie § 3 rozporządzenia z 2016 r. nie pozostawia wątpliwości, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku adwokata o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu. Oświadczenie jakie jest wymagane przez przywołany przepis ww. rozporządzenia musi być składane wraz z wnioskiem, na co wyraźnie wskazuje zawarty w przepisie zwrot "zawiera". Złożenie wskazanego oświadczenia stanowi bowiem konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia. Przedmiotowe oświadczenie stanowi podstawę do ustalenia, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pozwala tym samym określić zakres, w jakim wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy powinno zostać pokryte przez Skarb Państwa. Na gruncie powyższego rozporządzenia z 2016 r. aktualność zachowały wcześniejsze poglądy, zgodnie z którymi oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku adwokata o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu (por. postanowienie SN z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, OSNC z 1999 r. nr 3, poz. 63; postanowienie SN z dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 133/11, LEX nr 1215161; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05). Należy przy tym zaznaczyć, iż niezłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika oświadczenia w przedmiocie zapłaty żądanych kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w całości lub w części nie stanowi braku formalnego pisma, lecz jest brakiem w zakresie uzasadnienia wniosku, toteż nie podlega on uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. Zawierać powinno argumenty przemawiające za uwzględnieniem żądania. Oświadczenie, o którym mowa w powołanym przepisie ww. rozporządzenia, stanowi materialny i konstrukcyjny element wniosku (jego uzasadnienia) o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wystąpienie okoliczności w nim przewidzianych: zapłata w całości lub w części należnych kwot, powoduje odmowę ich zasądzenia albo zasądzenie ich w części. (zob. postanowienie NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 613/08). Jak natomiast wskazano wyżej pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ale nie złożył wymaganego na podstawie treści § 3 rozporządzenia oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego pomimo błędu w uzasadnieniu odpowiada prawu, zatem należy utrzymać je w mocy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.