Sygnatura
I SA/Wa 1995/25
Wyrok WSA w Warszawie z 31 marca 2026 r., I SA/Wa 1995/25 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 31 marca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, Protokolant referent stażysta Zofia Holona, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2026 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 19 września 2025 r., nr 3822/2025 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 19 września 2025 r., nr 3822/2025 Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania H. G. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 31 grudnia 2024 r., nr 1061/SD/2024 o odmowie przyznania odszkodowania za gospodarstwo rolne położone w Warszawie przy ul. [...] (ul. [...], dawniej [...]) pochodzące z dawnej nieruchomości hipotecznej ozn. jako "[...]", rej. hip. [...] w zakresie w jakim dawna nieruchomość hipoteczna stanowi działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] oraz działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], w części nie objętej orzeczeniem administracyjnym Naczelnika Dzielnicy Warszawa Wola z 31 sierpnia 1976 r., nr TV.632/798/76/JR, decyzją Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 31 października 1973 r., nr GKM.VII.632/694/73 oraz decyzją Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 15 czerwca 1973 r., GKM.VII.632/73 oraz działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z kserokopii zaświadczenia hipotecznego "[...]" wystawionego 4 września 1946 r., nr 10311/46 przez Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział Hipoteczny wynika, że tytuł własności zapisany był na rzecz K. G. i M. G. w częściach równych, na mocy wniosku z 3 czerwca 1927 r., nr 6. Byli właściciele używający następnie nazwiska G. złożyli 16 lutego 1949 r. wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej [...]", rej. Hip. [...] o pow. 21 morg 297 prętów kwadratowych. Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z 31 maja 1965 r., nr GT.III-II-6/N/38/65 odmówiło byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do części terenu o powierzchni 3,5 ha, który został przeznaczony pod ogródki działkowe - zgodnie z lokalizacją szczegółową nr 52/60 płn. Pismem z 29 marca 1966 r. M. G. wniosła o przyznanie odszkodowania za grunt o pow. 3,5 ha. Decyzją z 30 maja 1966 r., nr GT-V-1/194/65/66 Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie przyznało M. G. i spadkobiercom K. G. odszkodowanie za część nieruchomości o pow. 3,5 ha. Orzeczeniem administracyjnym z 5 grudnia 1972 r., nr GKM-IV/6210/350/72, Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy odmówiło M. G. i nieustalonym spadkobiercom K. G. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części niezabudowanej ww. gruntu o pow. 2,58 ha. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie decyzją z 15 czerwca 1973 r., nr GKM.VII.632/694/73, przyznało odszkodowanie za grunt o skorygowanej powierzchni wynoszącej 2 ha 8652 m2 na rzecz M. G.1 w 3/4 częściach oraz M. G.2. w 1/4 części. Następnie, decyzją z 31 października 1973 r., nr GKM.VII.632/694/73, Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie przyznało ww. osobom odszkodowanie za płody rolne i grunt o powierzchni 2.266 m2. Orzeczeniem administracyjnym z 31 sierpnia 1976 r., nr TV.632/798/76/JR Naczelnik Dzielnicy Warszawa Wola przyznał odszkodowanie za grunt o powierzchni 17.291 m2 na rzecz M. G.1 w 3/4 częściach oraz M. G.2 w 1/4 części. Decyzją z 3 grudnia 1992 r., nr 192/92 Zastępca Burmistrza Dzielnicy Gminy Warszawa Praga - Północ ustanowił prawo użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 40.203 m2 (obecnie działka nr [...]) na rzecz M. G.1 w 3/4 częściach oraz K. G. w 1/4 części. Decyzja została zrealizowana poprzez zawarcie 8 stycznia 1993 r. aktu notarialnego. Na skutek wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 5 grudnia 1972 r., nr GKM-IV/6210/350/72, o odmowie przyznania prawa własności czasowej do części dawnej nieruchomości hipotecznej o pow. 2,58 ha, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 26 października 1999 r., nr KOB/284/Go/99, stwierdziło nieważność powyższego orzeczenia. Decyzją z 11 lipca 2000 r., nr KOB/664/Go/OO Kolegium utrzymało w mocy swoją decyzję. Decyzją z 16 maja 2000 r., nr 11/2000 Zarząd m. st. Warszawy orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego co do gruntu o pow. 28.406 m2 stanowiącego działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...] rzecz M. G.1 w 3/4 częściach oraz K. G. w 1/4 części. Na skutek złożonego odwołania, Kolegium decyzją z 11 lipca 2000 r., KOB/664/Go/OO, utrzymało w mocy ww. decyzję. Powyższa decyzja została zrealizowana 19 kwietnia 2002 r. poprzez zawarcie aktu notarialnego. Następnie, pismem z 12 grudnia 2002 r., M. G.1 oraz K. G. wystąpili z wnioskiem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego dla pozostałej części nieruchomości oznaczonej jako "[...]". Decyzją z 1 marca 2010 r., nr KOC/4471/Go/07 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 31 maja 1965 r. Wojewoda wskazał, że Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 2 lutego 2012 r., nr 66/GK/DW/2012 odmówił następcy prawnemu dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej przyznania prawa użytkowania wieczystego do: • działki ew. nr [...] - część o pow. 1012 m2 • działki ew. nr [...] - część o pow. 710 m2; obie z obrębu [...]. Decyzją z 23 września 2013 r., nr 333/GK/DW/2013 Prezydent odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do: • działki ew. nr [...] - część z obrębu [...] o pow. 516 m2, • działki ew. nr [...] o pow. 5.776 m2 • działki ew. nr [...] o pow. 34.425 m2; obie ostatnie z obrębu [...]. Decyzją z 17 marca 2014 r., nr 68/GK/DW/2014 Prezydent odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do: • działki ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. 442 m2, • działki ew. nr [...] - część o pow. 14.542 m2, • działki ew. nr nr [...] - część o pow. 5.811 m2, z obrębu [...] - wszystkie stanowiące własność Skarbu Państwa. Decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 5 czerwca 2020 r., nr 91/SD/2020 odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego: • część działki nr [...] - o pow. 1 m2, • część działki nr [...] - o pow. 20 m2, • część działki nr [...] - o pow. 34 m2; wszystkie z obrębu [...]. Decyzją z 5 czerwca 2020 r., nr 92/SD/2020 Prezydent odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego część działki ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. 210 m2. Decyzją z 10 maja 2024 r., nr 345/SD/2024 Prezydent umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w stosunku do części dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]", stanowiącej obecnie część działek ew.: - nr [...] i [...] z obrębu [...], - nr [...], nr [...] i [...] z obrębu [...], w zakresie objętym decyzjami: • Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 30 maja 1966 r., nr GT-V-1/194/65/66 • Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 15 czerwca 1973 r., nr GKM.VII.632/694/73, • Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 31 października 1973 r., nr GKM.VlI.632/694/73, • Naczelnika Dzielnicy Warszawa Wola z 31 sierpnia 1976 r., nr TV.632/798/76/JR. Zgodnie z opinią geodezyjną z 20 czerwca 2017 r., sporządzoną przez geodetę A. K., dawna nieruchomość hipoteczna oznaczona jako "[...]" stanowi obecnie następujące działki ewidencyjne: • nr [...] (po podziale: [...] i [...]) - o pow. 5.776 m2 z obrębu [...], • nr [...] - część o pow. 476 m2 z obrębu [...], • nr [...] - część o pow. 34.425 m2 z obrębu [...], • nr [...] - część o pow. 711 m2 nr z obrębu [...], • nr [...] - o pow. 40.203 m2 z obrębu [...], • nr [...] - o pow. 16.270 m2 z obrębu [...]. • nr [...] o pow. 12.136 m2 z obrębu [...]; • nr [...] o pow. 1.032 m2 obrębu [...]; • nr [...] (część) o pow. 14.752 m2 z obrębu [...]; • nr nr [...] o pow. 5.811 m2 z obrębu [...]; • nr [...] (część) o pow. 492 z obrębu [...]. Organ wskazał, że wnioskiem z 6 lutego 2012 r. H. G. wystąpił o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] (ul. [...], dawniej [...]), pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako "[...]", rej. hip. [...], w zakresie, w jakim orzeczono decyzjami Prezydenta m.st. Warszawy: nr 66/GK/DW/2012 z 2 lutego 2012 r., nr 333/GK/DW/2013 z 23 września 2013 r., nr 68/GK/DW/2014 z 17 marca 2014 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości. Wniosek został uzupełniony 8 sierpnia 2012 r. oraz 31 marca 2014 r., oraz sprecyzowany pismem z 1 lipca 2022 r. W piśmie tym wskazano, że chodzi o rozpatrzenie ww. wniosków w trybie art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. o ustalenie odszkodowania za gospodarstwo rolne. Wojewoda powołał dokumenty, z których wynika następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości. Decyzją z 31 grudnia 2024 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił H. G. przyznania odszkodowania za gospodarstwo rolne położone w Warszawie przy ul. [...] (ul. [...], dawniej [...]) pochodzące z dawnej nieruchomości hipotecznej "[...]", rej. hip. [...], w zakresie w jakim dawna nieruchomość hipoteczna stanowi obecnie działki nr [...]-cz., nr [...]-cz., [...]-cz. z obrębu [...] oraz działkę nr [...]- cz. z obrębu [...] w części nie objętej orzeczeniem administracyjnym Naczelnika Dzielnicy Warszawa Wola z 31 sierpnia 1976 r., nr TV.632/798/76/JR, decyzją Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 31 października 1973 r. nr GKM.VII.632/694/73 oraz decyzją Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 15 czerwca 1973 r., nr GKM.VII.632/73 oraz działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...]. Odwołanie od decyzji Prezydenta złożył H. G. Rozpoznając sprawę Wojewoda Mazowiecki wskazując na treść przepisu art. 215 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. - dalej ugn) wyjaśnił, że odszkodowanie może być przyznane za gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda wskazał, że za część przedmiotowego gospodarstwa organy administracji publicznej wypłaciły już odszkodowania na podstawie prawomocnych decyzji administracyjnych: • nr GT.V-I/194/65/66 z 30 maja 1966 r. o pow. 3,5 ha; • nr GKM.VlI.632/694/73 z 15 czerwca 1973 r. o pow. 2,8652 ha; • nr GKM.VII.632/694/73 z 31 października 1973 r. o pow. 0,2266 ha; • nr TV.632/798/76/JR z 31 października 1976 r. o pow. 1,7291 ha. Z kolei decyzją z 3 grudnia 1992 r., nr 192/92 wydaną przez Zastępcę Burmistrza Dzielnicy-Gminy Warszawa Praga-Północ ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni 40 203 m2- obecnie działka nr [...] z obrębu [...]. Decyzją z 16 maja 2000 r., nr 11/2000 wydaną przez Zarząd m. st. Warszawy ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni 28 406 m2, obejmującego działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Łączna powierzchnia gruntów objętych obydwiema decyzjami wynosi 6,8609 ha. Organ podkreślił, że w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...] z obrębu [...], orzeczono zarówno o przyznaniu odszkodowania (tj. decyzja nr GKM.Vll.632/694/73 z 31 października 1973 r.), jak i o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego (tj. decyzja nr 11/2000 z 16 maja 2000 r.). Wojewoda podniósł, że istotnym dowodem w przedmiotowej sprawie jest opinia geodety J. W., z której wynika, że nieruchomość miała pow. 12,316 ha. Geodeta dokonała rozliczenia działek ewidencyjnych przedmiotowych nieruchomości: 1) z obrębu [...]: • dz. ew. nr [...] o pow. 0,5776 ha • dz. ew. nr [...] -cz. o pow. 0,0476 ha • dz. ew. nr [...]-cz. o pow. 3,4425 ha • dz. ew. nr [...] o pow. 0,0711 ha • dz. ew. nr [...] o pow. 4,0203 ha • dz. ew. nr [...] o pow. 1,6270 ha • dz. ew. nr [...] o pow. 1,2136 ha • dz. ew. nr [...] o pow. 0,102 ha 2) z obrębu [...]: • dz. ew. nr [...]-cz. o pow. 1,4752 ha • dz. ew. nr nr [...] o pow. 0,5811 ha • dz. ew. nr [...]-cz. o pow. 0,0492 ha Łączna powierzchnia przedmiotowej nieruchomości wyniosła 13,2084 ha. Ponadto uprawniona geodeta, na podstawie archiwalnych dokumentów, ustaliła że na przedmiotowej nieruchomości realizowano następujące inwestycje: 1) ogródki działkowe - na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej nr 52/60/Płn. 17. listopada 1960 r.; (pow. 3,4901 ha) 2) budowa 10 baraków hotelowych - na podstawie decyzji nr [...] o lokalizacji inwestycji z 10 października 1972 r., decyzja została wydana dla gruntu o pow. ok. 2,58 ha; (pow. 2,2652 ha) 3) [...] - nie znaleziono decyzji lokalizacyjnej (2,0322 ha) 4) ul. [...] - nie znaleziono decyzji lokalizacyjnej (0,2179 ha); 5) poszerzenie ul. [...] - nie znaleziono decyzji lokalizacyjnej (0,1203 ha); 6) ul. [...] - nie znaleziono decyzji lokalizacyjnej (0,1025 ha); 7) Centrum Handlowe [...] - nie znaleziono decyzji lokalizacyjnej (6,8617 ha). Do omawianej opinii geodezyjnej dołączony jest szkic rozliczenia nieruchomości, z którego wynika: 1) ogródki działkowe znajdowały się na dz. ew. [...] oraz [...]-cz.: [0,0476 ha + 3,4425 ha = 3,4901 ha] co, w przybliżeniu, pokrywa się z powierzchnią określoną w decyzji nr GT.V-I/194/65/66 z 30 maja 1966 r. o pow. 3,5 ha; 2) baraki hotelowe znajdowały się na dz. ew. [...] oraz [...] [1,6270 ha + 1,2136 ha = 2,8406 ha] oraz części dz. ew. nr [...], która stanowi różnicę między powierzchnią określoną w decyzji nr GKM.VI 1.632/694/73 z 15 czerwca 1973 r., a sumą powierzchni działek ew.nr [...] i [...], tj. [2,8652 ha-2,8406 = 0,0246 ha]; 3) zajęta została południowa część nieruchomości stanowiąca część dz. ew. [...] o pow. 0,2198 ha, co w przybliżeniu, pokrywa się z decyzją nr GKM.Vll.632/694/73 z 31 października 1973 r. o pow. 0,2266 ha; 4) została zajęta część nieruchomości stanowiąca część dz. ew. nr [...], [...] oraz [...] o pow. 1,7258 ha, co w przybliżeniu pokrywa się z decyzją nr TV.632/798/76/JR z 31 października 1976 r. o pow. 1,7291 ha. Wobec powyższego, uprawniona geodeta uznała, że powierzchnia gruntu przedmiotowej nieruchomości objęta czterema decyzjami odszkodowawczymi wyniosła 8,3209 ha, zaś faktyczna powierzchnia wyniosła 8,3009 ha. W ocenie organu następnym relewantnym dowodem w sprawie jest opracowanie fotogrametryczne z 20 czerwca 2024 r. sporządzone prze geodetę uprawnionego P. F. Podstawą przedmiotowego opracowania były zdjęcia: ortofotomapa Warszawy z 1945 r. oraz zdjęcia lotnicze z lat: 1947, 1951,1953, 1955,1960, 1972, 1977, 1980,1986, 1993, 1997,2001, 2008, 2010, 2012, 2013 i 2017 oraz szkic rozliczenia nieruchomości wykonany przez geodetę uprawnioną J. W. Wskazując na opinię geodezyjną oraz opracowanie fotogrametryczne, a także na decyzje odszkodowawcze zapadłe w niniejszej sprawie Wojewoda wyjaśnił, że działki nieobjęte decyzjami odszkodowawczymi lub ustanawiającymi użytkowanie wieczyste, to: co do obrębu [...]: • dz. ew. nr [...] o pow. 0,5776 ha (w całości); • dz. ew. nr [...] o pow. 0,0711 ha (w całości); • dz. ew. nr [...] o pow. 0,102 ha (w całości), co do obrębu [...]: • dz. ew. nr [...] o pow. 1,4752 ha (w niewielkiej części, południowy pas wzdłuż ul. [...]); • dz. ew. nr [...] o pow. 0,0492 ha (w części, północny pas wzdłuż ul. [...]). Prezydent w swojej decyzji uznał, że odszkodowanie nie należy się wnioskodawcy, bowiem przeddekretowi właściciele i ich następcy otrzymali łącznie odszkodowanie w większym zakresie niż obszar całego gospodarstwa rolnego. Poza tym w wykazie z 1947 r. pod pozycja nr 1 widnieje K. G. jako właściciel gospodarstwa o pow. 11 ha i 20 a. Natomiast w wykazie z 1955 r. pod pozycją 10 widnieje jako użytkownik gruntu o pow. 10 ha i 70 a, zaś w uwagach wskazano, że posiada on grunt o pow. 11 ha i 20 a. Organ I instancji zwrócił uwagę na różny charakter użytkowania i posiadania. Odszkodowanie za prowadzone gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 215 ust. 1 ugn przysługuje tylko za obszar na którym prowadzona była działalność rolnicza po 5 kwietnia 1958 r. oraz tylko dla osoby lub jej następców prawnych, która będąc posiadaczem gospodarstwa prowadziła w jego ramach stała i osobistą działalność rolniczą. Wojewoda podniósł, że z opinii fotogrametrycznej wynika, że w latach 1945-1960 na przedmiotowej nieruchomości funkcjonowało gospodarstwo rolnicze. Wskazują na to pola uprawne, grządki, drzewa owocowe i krzewy, szklarnie, studnie, budynki gospodarcze. Jednakże, w ocenie organu, nie ma dowodów, które z całą pewnością potwierdzałyby, że gospodarstwo rolne od dnia wejścia dekretu warszawskiego (tj. od 21 listopada 1945 r.) do 5 kwietnia 1958 r. było prowadzone przez K. G. lub M. G. Organ zwrócił uwagę na inną konstrukcję prawną przepisu art. 215 ust. 1 i ust. 2 ugn. O ile w przypadku ust. 2 ustawodawca zdecydował się ustanowić przesłankę możliwości faktycznego władania nieruchomością, choćby potencjalnego, po 5 kwietnia 1958 r., o tyle co do gospodarstwa rolnego uregulowanego w ust. 1, przyjęto, że odszkodowanie może być wypłacone, jeżeli przeddekretowi właściciele prowadzący gospodarstwo utracili możliwość faktycznego władania gospodarstwem rolnym po dniu 5 kwietnia 1958 r. Użycie słów "prowadzący gospodarstwo" wyklucza możliwość interpretacji samego tylko potencjalnego władania. W stosunku do gospodarstwa rolnego relewantne znaczenie ma konieczność aktywnego użytkowania i to tylko poprzez działalność rolniczą w sposób ciągły i nieprzerwany. Ponadto działalność rolniczą muszą prowadzić przeddekretowi właściciele albo ich następcy prawni, a nie osoby trzecie. Wojewoda przytoczył ustalenia organu I instancji dotyczące zagospodarowania poszczególnych działek za które skarżący domaga się odszkodowania. W ocenie Wojewody istotną kwestią obok przesłanki przedmiotowej (tj. użytkowaniem gospodarstwa rolnego od 21 listopada 1945 r. do 5 kwietnia 1958 r.) jest również przesłanką podmiotowa, która na gruncie art. 215 ust. 1 ugn nabiera szczególnego znaczenia. Gospodarstwo rolne, za które służyć ma odszkodowanie na mocy przywołanego przepisu powinno być użytkowane osobiście przez przeddekretowych właścicieli lub ich następców prawnych i to w sposób ciągły i nieprzerwany w latach 1945-1958. Materiał dowodowy pozwala na uznanie, że przeddekretowi właściciele nie prowadzili przedmiotowego gospodarstwa rolnego osobiście, w sposób ciągły i nieprzerwany. Organ I instancji przeprowadził 21 lipca 2022 r. rozprawę administracyjną, na której dopuścił dowód z przesłuchania H. G., następcy prawnego po przeddekretowych właścicielach nieruchomości. Zeznał on, że gospodarstwo rolne funkcjonowało jeszcze przed wojną, od ul. Toruńskiej znajdowały się szklarnie. Po śmierci dziadka H. G. gospodarstwo miało być prowadzone przez babcię i ciotkę. Zaś dokumentami dotyczącymi prowadzenia gospodarstw dysponował jego ojciec. Jednakże, w ocenie Wojewody, nie da się bezsprzecznie wykazać, że przedmiotowe gospodarstwo rolne w latach 1945-1958 było osobiście, w sposób ciągły i nieprzerwany użytkowany rolniczo przez przeddekretowych właścicieli. Brak jest bowiem na to dowodów, w szczególności takich jak wyciąg opłat podatkowych uiszczanych przez przeddekretowego właściciela w latach 1945-1958, dokumentacji urzędowej, np. potwierdzającej korzystanie z maszyn rolniczych, udział w spółdzielniach rolniczych, dostaw obowiązkowych (kontyngenty) z lat 1945-1958 itp. Podsumowując, Wojewoda uznał, że Prezydent m.st. Warszawy słusznie orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 1 ugn, pomimo częściowo błędnej wykładni przytoczonego przepisu. Przede wszystkim, w ocenie Wojewody, nie zasługuje na aprobatę pogląd, że gospodarstwo rolne powinno być prowadzone do czasu utraty możliwości faktycznego władania oraz, że nad częścią nieruchomości można nie utracić faktycznego władania do czasów obecnych. Kluczowe na gruncie art. 215 ust. 1 ugn jest osobiste, ciągłe i nieprzerwane prowadzenie gospodarstwa rolnego od daty wejścia w życie dekretu warszawskiego do dnia określonego w art. 215 ust. 1 ugn, tj. do 5 kwietnia 1958 r., co w świetle rzetelnie i wnikliwie zgromadzonego materiału dowodowego oraz prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w niniejszej sprawie nie zaszło. W ocenie Wojewody zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowe gospodarstwo rolne nie było prowadzone przez przeddekretowych właścicieli osobiście, w sposób ciągły i nieprzerwany w latach 1945-1958. Wobec tego nie można ustalić odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 1 ugn za przedmiotowe gospodarstwo rolne. Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego złożył H. G.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: - błędne określenie stanu faktycznego, nie dające się w żaden sposób wyprowadzić z zebranego materiału dowodowego przy zastosowaniu zasad logiki, - umykającą wszelkim zasadom ocenę dowodów prowadzącą do uznania, że nie została spełniona przesłanka prowadzenia gospodarstwa przez poprzednich właścicieli także po 5 kwietnia 1958 r. mimo, iż z materiału dowodowego (w tym spójnych ze sobą - analizy fotogrametrycznej, zeznań strony, dokumentów, w tym korespondencji poprzednich właścicieli (M. G.) z organami państwowymi z lat 60 i 70) wynika jednoznacznie, że gospodarstwo było prowadzone przez poprzednich właścicieli po 1958 r., - mające charakter demagogiczny, a nie prawny, gołosłowne stwierdzenie jakoby rzekomo poprzedni właściciele i ich następcy prawni uzyskali łącznie odszkodowania (oraz częściowo - zwrot nieruchomości) w większym wymiarze aniżeli obszar całego gospodarstwa rolnego (str. 13 in fine uzasadnienia) - mimo braku jakichkolwiek podstaw takiego stwierdzenia, w szczególności, mimo jednoznacznego ustalenia przez organy administracji, że przedmiotowy wniosek skarżącego obejmuje wyłącznie obszar nigdy nie objęty żadną decyzją zwrotową ani odszkodowawczą, - błędne uznanie (str. 17 uzasadnienia), że "materiał dowodowy w sprawie pozwala na uznanie, że z całą pewnością, przeddekretowi właściciele gospodarstwa rolnego osobiście, w sposób ciągły i nieprzerwany nie prowadzili przedmiotowego gospodarstwa rolnego" w oparciu o (sic!) przesłuchanie strony, z którego wynika wniosek przeciwny - w ramach którego strona w sposób logiczny, spójny (także z dowodami uzyskanymi później przez organ - w tym opinią fotogrametryczną) i wiarygodny wyjaśniła, że gospodarstwo było prowadzone przez jego poprzedników prawnych, posiadających ponadto wymagane wykształcenie rolnicze (co potwierdza także postanowienie spadkowe w aktach); mimo, iż w materiale dowodowym znajdują się także, np. protokoły zdawczo odbiorcze sporządzone w roku 1971 i 1974 podpisane przez M. G. i opisujące płody rolne, czy liczne pisma. korespondencja z lat 60 i 70, spisy użytków rolnych wskazujące z imienia i nazwiska poprzedników prawnych skarżącego jako użytkowników przedmiotowego gospodarstwa rolnego - skutkiem, których to naruszeń Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, co rażąco narusza prawo. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 1 ugn, poprzez błędne przyjęcie, że nie została wypełniona hipoteza tego przepisu w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego przez poprzedników prawnych skarżącego. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz w obydwu przypadkach o zasądzenie kosztów postepowania. Zarzuty rozwinął w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, pomimo częściowego wadliwego uzasadnienia decyzji, co jednakże nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 215 ust. 1 ugn, zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przy czym szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię. W konsekwencji do otrzymania odszkodowania za gospodarstwo rolne, o którym mowa w tym przepisie, konieczne jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: - gospodarstwo rolne położone było na gruncie, który na podstawie dekretu warszawskiego przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie państwa, - poprzedni właściciele tych gruntów lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r., - poprzedni właściciele lub ich następcy prawni prowadzili to gospodarstwo. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że nieruchomość hipoteczna "[...]" rej. Hip. [...] znajdowała się na obszarze objętym działaniem dekretu, jak również stanowiła gospodarstwo rolne. Przeddekretowymi właścicielami nieruchomości byli poprzednicy prawni skarżącego, tj. K. i M. G. (poprzednie nazwisko G.). Jak wynika z opinii geodezyjnych J. W. z 3 marca 2022 r. i z 18 marca 2021 r. oraz opinii A. K. z 20 czerwca 2017 r. powierzchnia przedmiotowej nieruchomości wynosiła 13,2084 ha. Bezsporne jest także, że wobec części nieruchomości stanowiącej byłe gospodarstwo ustanowiono na rzecz następców prawnych byłych właścicieli prawo użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu (decyzje 3 grudnia 1992 r. i z 16 maja 2000 r.). Podkreślić należy, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego determinuje ustalenia, w jakim zakresie nastąpiło definitywne zerwanie więzi prawnej i faktycznej byłego właściciela (lub jego następcy prawnego) z nieruchomością, od czego będzie z kolei zależał przedmiot postępowania prowadzonego na podstawie art. 215 ugn i wydane w nim rozstrzygnięcie. Przepis ten warunkuje przyznanie odszkodowania z nieruchomość (działkę), m.in. od spełnienia przesłanki pozbawienia fatycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Spełnienie jej zaś w sposób oczywisty musiałoby być wyłączone w sytuacji uzyskania praw rzeczowych do gruntu na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że uprawnienie przewidziane w art. 215 ust. 1 ugn ma na celu złagodzenie skutków działania dekretu i rekompensatę za utracone gospodarstwo rolne. Z tych przyczyn jego realizacja możliwa jest wyłącznie w sytuacji, w której były właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni nie uzyskali lub nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego do gruntu - na podstawie art. 7 dekretu. Postępowanie dekretowe wyprzedza postępowanie odszkodowawcze. Jak wyżej zaznaczono w przedmiotowej sprawie, na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu decyzją z 3 grudnia 1992 r. zostało przyznane M. G.1 i K. G. prawo użytkowania wieczystego do gruntu o pow. 4,0203 ha na którym znajduje się także budynek mieszkalny. Następnie decyzją Zarządu Miasta st. Warszawy z 16 maja 2000 r. w trybie wyżej wskazanego przepisu przyznano K. i M. G. prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości o pow. 2,8406 ha. Łącznie ustanowiono prawo użytkowania wieczystego z nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne do gruntu o pow. 6,8609 ha. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że spełniona została przesłanka z art. 215 ust. 1 ugn pozbawienia byłego właściciela lub jego następców prawnych faktycznego władania gospodarstwem rolnym, skoro następcy prawni uzyskali prawo użytkowania wieczystego. Ponadto jak wynika z akt sprawy właściciele, a po śmierci K. G. (zmarł [...] kwietnia 1961 r.) jego żona i córka prowadziły gospodarstwo rolne, co wynika, m.in. z zaświadczenia Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa Praga Północ z 12 maja 1966 r. wydanego M. G., pisma Naczelnika Wydziału Architektury Urzędu m. st. Warszawy z 1 lutego 1978 r. skierowanego do M. G.1 , protokołu przesłuchania M. G.1 z 30 marca 1973 r., pism M. G.1 z 29 grudnia 1972 r. i z 21 maja 1975 r. skierowanych do Naczelnego Architekta m. st. Warszawy. Prowadzenie gospodarstwa, a następnie ustanowienie prawa użytkowania wieczystego co do przedmiotowej nieruchomości nie pozwala na uznanie, że spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 215 ust. 1 ugn, bowiem nie została spełniona przesłanka pozbawienia faktycznego władania gospodarstwem w dacie istotnej w sprawie. Bezsporne jest także, iż poprzednicy prawni skarżącego otrzymali odszkodowanie: - decyzją z 30 maja 1966 r. za grunt o powierzchni 3,5 ha; - decyzją z 15 czerwca 1973 r. za grunt o pow. 2,8652 ha; - decyzją z 31 października 1973 r. za grunt o pow. 0,2266 ha; - decyzją z 31 sierpnia 1976 r. za grunt o pow. 1,7291 ha (decyzje w aktach sprawy, a także opinie geodezyjne A. K. z 20 czerwca 2017 r., J. W. z 18 marca 2012 r. i z 3 marca 2022 r.). Jak wynika z decyzji odszkodowawczych i opinii biegłych łącznie wypłacono odszkodowanie za grunt o pow. 8,3209 ha, z faktycznej pow. 8,3023 ha. Trafnie dostrzegły organy, że powierzchnia gruntu, za który przyznano odszkodowanie i co do którego ustanowiono prawo użytkowania wieczystego wyniosła ponad 15 ha, a więc przekroczyła faktyczną powierzchnię przedekretowego gospodarstwa rolnego. Chybiony jest więc zarzut skargi dotyczący wadliwego ustalenia, że następcy prawni otrzymali odszkodowanie oraz, że ustanowiono prawo użytkowania wieczystego w łącznym rozmiarze większym, niż powierzchnia całego gospodarstwa. Na kwestię zrealizowania roszczeń byłych właścicieli i ich spadkobierców z tytułu przejęcia nieruchomości zwracał uwagę Prezydent m. st. Warszawy w piśmie z 3 lipca 1996 r. skierowanym do K. G. W niniejszej sprawie skarżący domagał się odszkodowania za część działek wchodzących w skład dawnego gospodarstwa rolnego w zakresie, jakim orzeczono decyzjami Prezydenta m.st. Warszawy z 2 lutego 2012 r, 23 września 2013 r., z 17 marca 2014 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości. Wprawdzie rzeczywiście za te działki nie przyznano odszkodowania, jednakże, jak wyżej zaznaczono, roszczenia dekretowe zostały w całości zaspokojone, poprzez ustanowienia prawa użytkowania wieczystego i przyznania odszkodowania. Ze wszystkich wyżej wskazanych przyczyn nie został naruszony przepis art. 215 ust. 1 ugn. Organ wadliwie uznał, że nie została spełniona przesłanka prowadzenia gospodarstwa rolnego, jednakże z powodów wyżej omówionych nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia. Podnieść należy, że zarzut naruszenia przepisów postepowania może być skuteczny wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 9 grudnia 2025
- Symbol z opisem
- 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
- Hasła tematyczne
- Nieruchomości
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 151 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Wa 298/26 · 31 marca 2026
Postanowienie WSA w Warszawie z 31 marca 2026 r., I SA/Wa 298/26 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Sygnatura: I SA/Wa 1607/25 · 31 marca 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 31 marca 2026 r., I SA/Wa 1607/25 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Sygnatura: I SA/Wa 2070/25 · 31 marca 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 31 marca 2026 r., I SA/Wa 2070/25 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny