I SA/Wa 1980/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.K. i H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej skarżąca T.K. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych związanych z rozpoznaniem skargi. Strona wskazała, że dwie działki, których dotyczyło postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, przekazała synom z przeznaczeniem na powiększenie prowadzonego przez nich gospodarstwa rolnego. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy strona podała, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, zaś łączny miesięczny dochód uzyskiwany w tym gospodarstwie wynosi [...] (renta inwalidzka skarżącej: [...] oraz emerytura jej męża: [...]), z czego [...] przeznaczane jest na wydatki stałe obejmujące: opłaty za media ([...]), leczenie ([...]), rehabilitację ([...]). Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności, oraz że mieszka na zasadzie prawa dożywocia w mieszkaniu o pow. [...]. Uznając, że oświadczenia złożone przez skarżącą we wniosku o prawo pomocy są niewystarczające do przyjęcia prawidłowej oceny odnoszącej się do możliwości i zakresu samodzielnego partycypowania przez wnioskodawczynię w kosztach postępowania sądowego, na mocy zarządzenia referendarza sądowego skarżąca została zobowiązana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a., do przedstawienia dokumentów, z których wynika wysokość aktualnie uzyskiwanych świadczeń oraz sposób wypłacania tych świadczeń; wyciągów z rachunków bankowych i lokat, kopii umowy prowadzącej do przeniesienia własności gospodarstwa rolnego (umowy o dożywocie lub umowy z następcą zawartej na podstawie art. 84 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników), wskazanie osoby lub osób zobowiązanych względem skarżącej z tytułu umowy o której mowa w pkt 3; wskazanie wszystkich źródeł oraz wysokości dochodu (dochodów) osoby lub osób o których mowa w pkt 4; poprzez przedstawienie : a) spisu posiadanych przez te osoby nieruchomości obejmującego podanie powierzchni w ha, szacunkowej wartość oraz sposobu wykorzystania; b) informacji o wysokości oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym (rachunkach bankowych) lub w gotówce, c) wyciągów z wszystkich rachunków bankowych tych osób; kopii dokumentów wskazujących na przeniesienie własności działek o numerach [...] na synów oraz wskazanie wszelkich innych okoliczności wskazujących na brak możliwości uiszczenia wpisu od skargi samodzielnie lub przy pomocy osoby lub osób zobowiązanych względem skarżącej do alimentacji. Wezwanie sądowe w powyżej wskazanym przedmiocie doręczono skarżącej w dniu 19 grudnia 2017 r. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. T. K. nie wykazała, że przesłankę powyższą spełnia. Organ sądowy, do którego skierowano wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w celu jego rozpoznania, zważywszy na szczupłość informacji przedstawionych we wniosku o prawo pomocy, ograniczających się do ujawnienia źródeł i wysokości dochodów skarżącej oraz jej męża, jak również informacji o umowie dożywocia, za zasadne uznał wezwać skarżącą do przedstawienia materiałów źródłowych w oparciu o które możliwe byłoby zweryfikowanie sytuacji majątkowej strony oraz osób zobowiązanych względem niej z tytułu umowy dożywocia w aspekcie ustalenia, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie bądź przy pomocy tych osób. Prawną możliwość takiego działania zapewnia art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o prawo pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Brak odpowiedzi na wezwanie sądowe dotyczące przedstawienia wymaganych dokumentów wydane na podstawie art. 255 p.p.s.a., w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, a w rezultacie nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W takiej sytuacji, mając na uwadze ustawowy warunek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a) przyjąć trzeba, że odmawiając lojalnej współpracy z organem sądowym właściwym do rozstrzygania o zasadności wniosku o prawo pomocy strona uchyliła się w istocie od wykazania, że poniesienie przez nią kosztów sądowych wywoła skutek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a więc uszczerbek w jej utrzymaniu koniecznym. Niezależnie od tej podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych referendarz sądowych uznał, że informacje zawarte we wniosku nie wskazują, że w oparciu o nie można w sposób uprawniony stwierdzić, że strona wykazała, iż uiszczenie wpisu od skargi oraz pozostałych kosztów sądowych łączyć się będzie z niemożnością zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Z informacji tych bowiem wynika, że dwuosobowe emeryckie gospodarstwo domowe skarżącej utrzymywane jest z dochodów pochodzących z renty i emerytury w łącznej wysokości [...], przy czym ze środków tych skarżąca oraz jej małżonek kwotę ok. [...] miesięcznie zabezpieczają na wydatki związane z leczeniem oraz ponoszeniem opłat za media. Dokonane przez skarżącą wyliczenie, jeśliby przyjąć je za miarodajną podstawę ustaleń faktycznych na potrzeby postępowania rozstrzygającego o zasadności przyznania stronie prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, nie pozwala wykluczyć, że wpis od skargi w wysokości 214 zł, a w przyszłości inne opłaty sądowe, których wysokość każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł, nie mogą być uiszczone ze środków finansowych, które pozostają do dyspozycji strony po poniesieniu wskazanych we wniosku o prawo pomocy wydatków koniecznych. W odniesieniu do podanej we wniosku informacji o umowie dożywocia należy bowiem równocześnie przyjąć, że skarżąca jako dożywotnik uzyskuje świadczenie służące zaspokojeniu jej potrzeb w taki sposób, aby nie musiała przyczyniać się do zdobywania środków na zaspokojenie niezbędnych wymagań życiowych. W każdym razie żadna z informacji udzielonych przez stronę nie wskazuje na to, że umowa dożywocia nie jest prawidłowo realizowana. Z istoty prawa pomocy wynika zaś możliwość skorzystania z dobrodziejstw tej instytucji dopiero gdy strona wykaże, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych kosztów swojego i rodziny utrzymania nie dysponuje wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania. Przyjąć takiego wniosku w oparciu o oświadczenia T.K. zaś nie można. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.