I SA/Wa 1957/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.

Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...], decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] , obręb [...] , obejmującego działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, objętego Kw nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z [...] lutego 2020 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] , obręb [...] , obejmującego działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, objętego Kw nr [...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Rozwoju wniosły [...] S.A z siedzibą w [...] podnosząc, że organ l instancji błędne uznał, że przedmiotowa nieruchomość 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Ponadto organ l instancji nie odniósł się do pozostałych przesłanek stwierdzenia ex lege prawa użytkowania wieczystego, a wskazanych przez ustawodawcę w art. 34 ustawy. Minister Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Minister zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy) jest to, że nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...]. Wykładnia, którą proponuje skarżąca [...] jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości, co do tego, że aby [...] mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] stwierdził, na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w [...] , obręb [...] [...] , oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, ujawnionej w Kw nr [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] października 2016 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. Jednocześnie, zgodnie z treścią Kw nr [...] prawo własności działek nr [...] i nr [...] jest wpisane na rzecz Gminy [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. i Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 2016 r. Mając na uwadze powyższe Minister stwierdził, że przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na 5 grudnia 1990 r., jak i na 27 października 2000 r. w związku z czym organ odwoławczy zobowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister podkreślił, że kwestia ewentualnego pozostawania przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] S.A. według stanu na 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro działki nr [...] i nr [...], nie stanowiły własności Skarbu Państwa, zarówno na 5 grudnia 1990 r., jak i na 27 października 2000 r. oraz obecnie. Od decyzji Ministra Rozwoju z [...] czerwca 2020 r. [...] S.A. z siedzibą w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj.: - art. 7 i art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, - art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2) prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że [...] S.A. nie nabyły 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, ze względu na nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości 5 grudnia 1990 r. Mając na uwadze powyższe zarzuty [...] S.A. wniosły o: 1) uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; 2) zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 34 ustawy, w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Nabycie prawa, o którym mowa w ust. 1, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich. Wedle zaś art. 35 ust. 1 nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez [...] lub [...] S.A. Z powyższego stanu prawnego wynika, że podstawową przesłanką nabycia mienia przez [...] w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 października 2000 r. (art. 83 ustawy) jest to, aby grunt był w tej dacie własnością Skarbu Państwa. Tymczasem z odpisu z KW nr [...] wynika, że nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] i [...] z dniem 27 maja 1990 r. stały się z mocy prawa własnością Gminy [...] . Podstawę materialnoprawną wpisu jednostki samorządu terytorialnego do księgi wieczystej stanowiła ostateczna decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymana w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 2016 r. nr [...]. Decyzja komunalizacyjna została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca potraktował priorytetowo proces nabywania mienia skarbowego przez gminy z mocy samego prawa. Zgodnie z art. 228 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa nie ewidencjonuje się już nawet nieruchomości, które na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych stały się, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. własnością gmin, lecz co do których nie zostały jeszcze wydane ostateczne decyzje potwierdzające nabycie własności. Trzeba wskazać, że art. 34a ustawy przewiduje, że grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Jednakże co do znaczenia art. 34a ustawy dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z [...] kwietnia 2005 r. sygn. akt [...] wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 720) zmieniającej ustawę z dniem 25 maja 2003 r. (który wprowadził art. 34a) odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej. Wobec tego, że sporny grunt w dacie wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.) był mieniem komunalnym, a nie skarbowym, brak było podstaw do potwierdzenia, na wniosek [...] S.A. z [...] lutego 2007 r. nabycia przez [...], w trybie art. 34 ustawy, mienia stanowiącego nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] i [...], co prawidłowo uczynił Wojewoda [...] w decyzji z [...] lutego 2020 r. i zasadnie zaakceptował Minister Rozwoju w zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe pod uwagę i uznając zarzuty skargi za nieskuteczne Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.