I SA/Wa 1859/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2021 r. sprawy ze skargi H. Z., A. O., T. K., E. T., A. S., J. K., J. C., M. D.(1), M. D.(2) w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 121/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz H. Z., A. O., T. K., E. T., A. S., J. K., J. C., M. D.(1), M. D.(2) solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] lipca 2019 r. H. Ż., A. O., T. K., E. T., A. S. J. K., W. W., J. C., M. G., M. C., M. C. i U. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 121/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) do rozpatrzenia wniosku z [...] stycznia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]" tabela likwidacyjna nr [...] w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wskazali, że pomimo upływu ponad roku od wydania wyroku z 5 czerwca 2018 r. organ nadal nie rozpatrzył sprawy. W skardze wniesiono o wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu na załatwienie sprawy, wymierzenie organowy grzywny, zasądzenie na rzecz skarżących kosztów sądowych oraz ewentualnie o ustalenie prawa do odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej rozpatrzenia w pozostałej części wniosków o odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do części gruntu dawnej nieruchomości. Z tego względu wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargi M. C. i U. C. Pismem z [...] lutego 2021 r. skarżący zmodyfikowali skargę w ten sposób, że wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 10 000 złotych, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwotach po 1000 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 5 czerwca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 121/28 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 29 sierpnia 2018 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 29 października 2018 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Prezydent [...] zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie rozstrzygnął sprawy w terminie wyznaczonym wyrokiem z 5 czerwca 2018 r. a postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało wydane po upływie tego terminu. Tym samym wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy należy wziąć pod uwagę, że jako okres bezczynności organu nie może zostać uznany okres po wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania, albowiem w ramach skargi na niewykonanie wyroku sąd nie kontroluje prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania. W konsekwencji jako okres bezczynności organu po wyroku z 5 czerwca 2018 r. może zostać uznany okres od 29 października 2018 r. do 28 stycznia 2019 r. Mając powyższe na uwadze Sąd ocenił, że wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości dwóch tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, w ocenie Sądu sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej od organu Sąd wskazuje, że instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). W niniejszej sprawie mając na uwadze powyższe okoliczności, w tym przede wszystkim fakt zawieszenia postępowania, relatywnie niewielki okres przekroczenia terminu (3 miesiące) oraz znaczną aktywność organu w prowadzonym postępowaniu Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych w obecnym stanie sprawy byłoby nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. Wobec powyższego art. 154 § 1 i § 2 ppsa orzekł jak w pkt 1 –2 sentencji, a na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w pozostałym zakresie w pkt 3 sentencji. Zwrot kosztów w pkt 4 sentencji nastąpił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).