Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 1855/23

Wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2024 r., I SA/Wa 1855/23

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
12 stycznia 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr SKO.4000-1633/2023 w przedmiocie nienależnie pobranego dodatku węglowego i zobowiązania do jego zwrotu oddala skargę

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej jako kpa) utrzymało w mocy decyzję Nr GOPS.4443.2923.2023 z dnia 23.06.2023 r. wydaną przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., orzekającą o tym, że dodatek węglowy przyznany J. G. (dalej jako skarżąca) zgodnie z wnioskiem z dnia 19.08.2022 r. (znak GOPS.4443.120.2022) w kwocie 3000,00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązującą do jego zwrotu. W uzasadnieniu organ podał, że J. G. w sierpniu 2022r. złożyła wniosek o przyznanie dodatku węglowego deklarując, że zamieszkuje pod adresem: [...], [...], pod którym prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania, którym jest kocioł na paliwo stałe. W dniu 28.12.2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej jako OPS) wpłynęło pismo o treści: "Ja niżej podpisany G. S. zam. [...], oświadczam, że J. G. nie zamieszkuje pod adresem [...] i oświadczyła nieprawdę we wniosku o wypłatę dodatku węglowego." W dniu 05.01.2023 r. pod adresem: [...], został przeprowadzony wywiad środowiskowy, wg którego na posesji znajduje się murowany budynek mieszkalny na wysokim podpiwniczeniu oraz budynki gospodarcze w dalszej części posesji, przebywał tam S. G., który prowadzi tu gospodarstwo domowe i zamieszkuje w części domu a druga część domu była zamknięta i nikt w niej nie przebywał. Ponadto na podstawie informacji pozyskanych od mieszkańców miejscowości [...] OPS ustalił, że J. G. nie jest mieszkańcem wsi. Ustalono także, że organ I instancji dysponuje tylko jedną deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na ww nieruchomości, i złożył ją S. G. wskazując, że na posesji zamieszkuje na 1 osoba. W odpowiedzi na powyższe skarżąca złożyła do akt stosowne zdjęcia z przyjęcia 6 stycznia 2023r., (które wg OPS nie świadczą o stałym zamieszkiwaniu), a następnie w połowie stycznia 2023r. złożyła deklarację odnośnie do gospodarowania odpadami na ww nieruchomości, w dacie wszczęcia postępowania wyjaśniającego dokonała też meldunku na ww posesji. Postępowanie w tej sprawie było prowadzone dwukrotnie. Na wniosek skarżącej przesłuchano 6 świadków, z czego 5 to osoby bezpośrednio z nią spokrewnione (brat, matka, dziadek) a ponadto pracownika MODR w W., panią sołtys i ponownie zamieszkującego na ww posesji stryja skarżącej S. G. Ustalenia faktyczne organu zostały oparte o działania skarżącej następujące po dacie zgłoszenia przez S. G. a nade wszystko - na zeznaniach sołtysa wsi [...] Z. G. Jak podał organ, pani sołtys zamieszkuje po przeciwnej stronie w odległości około 40 metrów po skosie od posesji [...], ze wskazaniem, że świadek ta pełniąc społeczną rolę jako sołtys tak małej miejscowości ma pełne rozeznanie w sytuacji mieszkańców bowiem dokonuje poboru podatków, doręcza nakazy podatkowe, organizuje zebrania wiejskie, a więc z racji pełnionej funkcji jest najlepiej zorientowaną osobą w sytuacji mieszkańców miejscowości [...]. Wg ww świadka nic jej nie wiadomo by J. G. zamieszkiwała w ww miejscowości pod wskazanym adresem. Po przeprowadzonej analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ za organem I pierwszej instancji stwierdził, że Pani J. G. nie zamieszkiwała w badanym w okresie od 19.08.2022 r. do 30.09.2022 r. pod adresem [...]. Organ podkreślił, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby i tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa, w tym zaspakajanie potrzeb mieszkaniowych. W konsekwencji organ uznał, że skoro J. G. nie zamieszkiwała oraz nie prowadziła gospodarstwa domowego pod adresem [...] (na posesji stanowiącej własność jej matki), to nienależnie pobrała dodatek węglowy w 2022r., a zatem zobowiązana jest do jego zwrotu. Organ podał, że tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego oraz właściwość organów w tych sprawach reguluje ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 z póżn. zm. – dalej jako "ustawa"), która weszła w życie w dniu 12 sierpnia 2022 r. Ustawa ta podlegała nowelizacjom, i tak m.in. na podstawie art. 50 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967), która weszła w życie z dniem 20 września 2022 r., w art. 52 tej ustawy zawarty został przepis przejściowy, w brzmieniu: "Do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą." Organ przytoczył w uzasadnieniu treść art. 2 ustawy (według stanu prawnego do dnia 30.09.2022 r.), zgodnie z którym: 1. Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia. kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 1 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. 2. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). (...) 3a. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. 3b. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. 4. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten przyznawany jest wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy. 15. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. 15a. Dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191). 15b. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. 15c. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. 15d. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. 15e. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. 16) Przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku węglowego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania dodatku węglowego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku węglowego wymagają wydania decyzji. 17) Wójt, burmistrz albo prezydent miasta przesyła wnioskodawcy informację o przyznaniu dodatku węglowego na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej, o ile wnioskodawca wskazał adres poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. W przypadku gdy wnioskodawca nie wskazał adresu poczty elektronicznej we wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, odbierając ten wniosek od wnioskodawcy, informuje go o możliwości osobistego odebrania od tego organu informacji o przyznaniu dodatku węglowego. Organ podał też, że zgodnie z art. 3 ustawy, do postępowania w sprawie wypłaty dodatku węglowego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4, art. 29, art. 30 i art. 30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265) stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy. Stosownie do treści art. 30 ust. 1, 2, 2b, 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym: "1. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. 2. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 1) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia: Zgodnie z powołanymi przepisami, główne źródło ogrzewania wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego powinno być wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576) do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Jak wynika z normatywnych wytycznych – istotne znaczenie ustawodawca przypisał informacjom wynikającym z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wskazując na powyższe SKO podało, że J. G. na dzień złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego a zatem wszczęcia postępowania w sprawie o wypłatę dodatku węglowego tj. na dzień 19.08.2022 r. nie spełniała warunku określonego w art. 2 ust. 1 ustawy w zakresie zgłoszenia i wpisania do CEEB źródła ogrzewania jej jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem: [...], [...] - gdyż jej deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw na budynek jednorodzinny pod adresem: [...], [...], została wypełniona dopiero 22-08-2022. W deklaracji tej jako zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła w części budynku, w którym J. G. podała, że zamieszkuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zgłoszono kocioł na paliwo stałe (węgiel, drewno, pelet lub inny rodzaj biomasy) z ręcznym podawaniem paliwa, co okazało się niezgodne ze stanem faktycznym bowiem źródłem ciepła i spalania paliw w części domu objętej jej wnioskiem była piecokuchnia. SKO uznało te dane jako podane fałszywie. Podobnie, za fałszywe organ uznał zawarte we wniosku dane odnośnie do prowadzenia przez skarżącą pod tym adresem jednoosobowego gospodarstwa domowego, stąd dodatek węglowy wypłacony skarżącej J. G. na podstawie informacji nr GOPS.4443.120.2021 z dnia 02.09.2022 r. został uznany za świadczenie nienależnie pobrane (art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego stosowania odsyła art. 3 ust. 1 ustawy). SKO wyjaśniło, że o miejscu zamieszkania decydują dwa podstawowe czynniki: po pierwsze samo przebywanie danej osoby (czynnik zewnętrzny) i po drugie zamiar tej osoby przebywania w tym miejscu inaczej nazywany zamiarem stałego pobytu (czynnik wewnętrzny). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, przy czym z reguły ustalenie wystąpienia pierwszej z ww. przesłanek najczęściej nie budzi wątpliwości, natomiast, ustalenie drugiej przesłanki (zamiaru danej osoby przebywania w danym miejscu) może nastręczać dodatkowe trudności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby i tam też ześrodkowana jest jej aktywność życiowa, w tym zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Niedopuszczalna jest, bowiem sytuacja, że osoba deklarująca we wniosku o wypłatę dodatku węglowego prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa pod danym adresem faktycznie pod nim nie zamieszkuje. W skardze na ww decyzję skarżąca zarzuciła SKO naruszenie nw. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 75 kpa poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego; - art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, zaniechanie kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, - art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i oparcie swego rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym (zgłoszonym przez skarżącą już w odwołaniach kierowanych do SKO) zamiast oparcie się na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto skarżąca zarzuciła SKO naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 2 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym poprzez bezzasadne różnicowanie zgłoszonego ,,kocioł na paliwa stałe" a "pieckuchnia" - bowiem obydwa urządzenia stanowią piece, za pomocą których ogrzewa się pomieszczenia domowe za pomocą paliwa stałego (węgiel, drzewo). Jak stanowi ww. ustawa - dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków - do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27ą ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy). Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy S. do przekazania oryginału dokumentu "Deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw" który został przez skarżącą złożony w dniu 19.08.2022 r. a następnie przeprowadzenie z niego dowodu na okoliczność złożenia deklaracji w dniu 19.08.2022 r. a także o przeprowadzenie dowodu z kserokopii dokumentu "Deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw", który został przez skarżącą złożony w dniu 19.08.2022 r. a następnie przeprowadzenie z niego dowodu na okoliczność złożenia deklaracji w dniu 19.08.2022 r. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzających; o uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy S., poprzedzającej zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach i o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym świadczenie to przysługuje osobie w gospodarstwie domowym zdefiniowanym w ust. 2 z użyciem określenia "zamieszkiwanie i gospodarowanie". Jak trafnie przyjął organ, ustawa w swej treści nie zawiera legalnej definicji pojęć "zamieszkanie", żaden przepis ustawy nie wymaga też, aby do uzyskania dodatku węglowego konieczne było zameldowanie w miejscu prowadzenia gospodarstwa domowego. Ważne jest tylko faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składany jest wniosek o ww dodatek. Zasadnie więc SKO przywołało w tym kontekście art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wobec tego warunkiem otrzymania dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod adresem wskazanym we wniosku, przy czym aby można było mówić o "zamieszkiwaniu" w danym miejscu (w danej nieruchomości) przez mieszkańca - na dzień złożenia wniosku - nieruchomość ta musi faktycznie stanowić dla osoby wnioskodawcy miejsce jej stałego pobytu (w sposób dostrzegalny na zewnątrz dla innych osób) i być wykorzystywana w celu zaspokojenia jej podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Takie rozumienie zdefiniowanego pojęcia wyklucza możliwość uznania danej nieruchomości jako miejsca życiowego pobytu w sytuacji gdy to przebywanie nie ma charakteru stałego a ma charakter jedynie doraźny, przemijający, okazjonalny, epizodyczny i w konsekwencji głównym celem przebywania w nich nie jest zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych, a np. jest to rekreacja, wypoczynek czy też organizowanie uroczystości okolicznościowych, bądź – jak w sprawie niniejszej – dopiero planowanie przejęcia i zasiedlenia rodzinnej nieruchomości (stanowiącej własność matki). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, zasadnie więc SKO przyjęło, że J. G. w okresie od dnia złożenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego tj. od 19.08.2022 r. do dnia jego wypłaty tj. do 30.09.2022 r. nie zamieszkiwała na stałe ( jak i w okresie późniejszym w całym 2022r.) i nie prowadziła na stałe gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem: [...], [...]. Poczynione przez organy ustalenia oraz zgromadzone dowody, dokumenty i materiały, w tym zeznania obiektywnych świadków, w szczególności pani sołtys – zamieszkującej na sąsiedniej posesji w domu obok, a także zeznania S. G. zam. [...], zamieszkującego tę samą sporną posesję - jednoznacznie dowodzą, że skarżąca nie zamieszkiwała i nie zamieszkuje pod ww. adresem, a jedynie ma taki zamiar - w przyszłości. Zasadnie zdaniem Sądu, szczególne znaczenie organy obu instancji przypisały p Z. G. – (sołtysowi wsi [...]), która zamieszkuje po przeciwnej stronie drogi, w odległości około 40 metrów od spornej posesji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera szczegółową ocenę ww zeznań i argumenty wskazujące na jej zasadność i adekwatność – nie tylko w aspekcie czynności urzędowych ale także i zasad doświadczenia życiowego odnośnie do wiedzy sąsiadów o życiu społecznym małej miejscowości. Z kolei zeznania złożone przez wskazanych przez skarżącą świadków, najbliższych członków jej rodziny (matki, braci, ciotki i dziadka) zostały ocenione przez SKO w sposób prawidłowy - jako stricte subiektywne. Nie sposób w szczególności uznać, że chodzi jedynie o okres wakacji (a więc przełom sierpnia i września 2022r.) lecz o stałe zamieszkiwanie pod danym adresem będące wynikiem usytuowania tam centrum życiowego a nie werbalizowania zamiaru zamieszkania w ww domu na stałe w przyszłości. Zasadnie też organ uznał, że dla wyniku sprawy istotne znaczenie ma ocena skumulowanych działań podejmowanych przez skarżącą od dnia 28 grudnia 2022 r. tj. od złożenia w OPS przez stryja S. G. oświadczenia, że nie zamieszkuje ona pod adresem [...]. Stanowią one (te działania) reakcję na złożenie oświadczenia osoby zajmującej od kilkudziesięciu lat tę posesję, tj. oświadczenia skutkującego wszczęciem postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie kwestii zamieszkiwania skarżącej pod ww adresem: [...]. Nie bez znaczenia jest też wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 05.01.2023 r. i notatka służbowa z dnia 09.01.2023 r., w której wskazano, że z informacji pozyskanych od mieszkańców miejscowości [...] wynika, że pani J. G. nie jest mieszkańcem wsi. Uwzględniając zatem zaistniały w sprawie stan faktyczny (oparty na rzetelnej i logicznej ocenie materiału dowodowego) oraz przywołany w zaskarżonej decyzji stan prawny, Sąd uznał, że SKO prawidłowo dokonało oceny materiału zgromadzonego w aktach sprawy i w konsekwencji zasadnie uznało, że przyznanie skarżącej dodatku węglowego nastąpiło w wyniku wprowadzenia OPS w błąd. Pobrane 3000 zł jest więc świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i ust. 2b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając zatem na uwadze treść art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, który odsyła do art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, SKO zasadnie i prawidłowo dokonało oceny materiału dowodowego i przypisało mu odpowiednie normy prawa materialnego szeroko uzasadniając zaskarżoną decyzję. Niezasadne w ocenie Sądu okazały się więc zarzuty skargi, tak w zakresie prawa procesowego jak i prawa materialnego. Istotą sporu nie jest kwestia określenia w stosownej deklaracji źródła ogrzewania, na czym w znacznej mierze zasadzają się zarzuty skargi, lecz kwestia zamieszkiwania skarżącej w ww miejscowości i prowadzenia w niej jednoosobowego gospodarstwa domowego. Podstawą uznania dodatku węglowego za świadczenie nienależnie pobrane w niniejszej sprawie nie jest kwestia daty złożenia wniosku w dniu 19 sierpnia 2022 r. i jednoczesnego w tym samym dniu 19.08.2022 r. zgłoszenia w wymaganej ustawą ewidencji pieca – (choć znamienne jest to jednoczesne działanie skarżącej), ale kwestia stałego a nie jedynie czasowego przebywania skarżącej w ww domu. Warto też podkreślić, że postępowanie w tej sprawie przed organem I instancji było prowadzone dwukrotnie. A istotą sprawy było ustalenie, czy skarżąca w 2022r. mieszkała pod ww adresem na stałe (a nie przez tydzień czy dwa w okresie letnim, czego i tak nie dowiedziono) a więc i nie to czy kierowano do niej w tym czasie jakąkolwiek korespondencję (co skarżąca usiłowała wykazać w skardze). Okoliczność kierowania korespondencji wakacyjnej do skarżącej w okresie wakacyjnym nie ma żadnego znaczenia, skoro w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie zamieszkiwała w 2022r. w miejscowości [...], a jedynie miała zamiar nabyć od matki ww nieruchomość i skoncentrować tam swoje centrum życiowe, do czego – w świetle zgromadzonych dowodów – w 2022r. nie doszło. Znamienne jest także, że skarżąca jako świadków w kontrolowanej sprawie powołała swoją najbliższą rodzinę zamieszkującą poza sporną miejscowością a nie kogokolwiek z sąsiadów. Jak wskazano, kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy miały zeznania sołtysa wsi, zamieszkującego w bezpośrednim sąsiedztwie spornej posesji – na co zresztą słusznie zwrócił uwagę organ. SKO rzeczowo i logicznie oceniło materiał dowodowy, a upór skarżącej, której działania zdecydowanie acz nieudolnie zmierzają do wywarcia wrażenia stałego zamieszkiwania na ww posesji, podczas gdy w sprawie nie wykazano nawet czasowego na niej zamieszkiwania, a jedynie incydentalny pobyt latem 2022r. – nie mogą podważyć stanowiska organu. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił skargę ( art. 151 ppsa). Zaskarżona decyzja z jej obszernym uzasadnieniem – nie dała podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia prawa w jakiejkolwiek formie.

Informacje o sprawie

Data wpływu
26 września 2023
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj Jolanta Dargas Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny