I SA/Wa 184/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Przemysław Żmich (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] listopada 2019 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez A. S. odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2019 r. nr [...] odmawiającej przyznania wnioskodawczyni pomocy finansowej. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] września 2019 r. odmówił przyznania A. S. pomocy finansowej na wykupienie szczepionki, opłaty, wyżywienie, dojazd do lekarzy, badania i wizyty kontrolne, opłatę za Internet, leczenie zęba oraz odwiedziny brata. Decyzja ta została doręczona stronie [...] września 2019 r. Na decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2019 r. A. S. [...] października 2019 r. złożyła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] listopada 2019 r., w oparciu o art. 134 kpa, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez A. S. odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2019 r. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że decyzja Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2019 r. została skierowana do A. S. na adres ul. [...][...] m. [...],[...][...]. Została doręczona [...] września 2019 r. Zatem termin na wniesienie odwołania upływał [...] października 2019 r. Natomiast odwołanie od powyższej decyzji A. S. złożyła dopiero [...] października 2019 r., a więc po upływie ustawowego terminu do jego złożenia. Równocześnie organ stwierdził, że zainteresowana nie złożyła prośby o przywrócenie terminu, o której mowa w art. 58 kpa. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2019 r. A. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jego uchylenia oraz przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu opisała trudną sytuację życiową w jakiej się znalazła. Wskazała, że jest osobą samotną, bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jedynym jej dochodem jest dodatek mieszkaniowy, który w sierpniu 2019 r. wyniósł [...] zł, a we wrześniu 2019 r. – [...] zł. Dochody te w żaden sposób nie wystarczają jej na utrzymanie, nie mówiąc już o leczeniu licznych schorzeń, na które się uskarża. Brak środków uniemożliwia również skarżącej skuteczne poszukiwanie pracy m.in., z uwagi na brak środków na Internet, czy też toner i papier xero. Odnosząc się do kwestii uchybienia terminu skarżąca wskazała, że w terminie otwartym do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji, tj. od [...] września 2019 r. musiała być skupiona na chorym bracie, który w okresie tym przebywał m. in. w szpitalu. Ponadto skarżąca wskazała, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji informowała Burmistrza, że [...] października 2019 r. była w Komisji Wyborczej, na co przedłożyła stosowne zaświadczenie. Praca w Komisji Wyborczej i liczenie głosów do późnych godzin nocnych, wywołały u niej problemy neurologiczne. Przez kolejne 48 godzin nie mogła normalnie funkcjonować, miała silne bóle i zawroty głowy. Potwierdzają to wizyty u neurologa i rezonans głowy. Nie mogła zatem złożyć odwołania w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], ustosunkowując się do argumentacji zawartej w skardze, podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy wskazać, że na mocy art. 140 kpa w postępowaniu odwoławczym mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem I instancji. W postępowaniu tym organ wyższego stopnia obowiązany jest więc podejmować wszelkie kroki niezbędne wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie m.in. słuszny interes obywatela (art. 7 kpa). Dodatkowo w postępowaniu w sprawach pomocy społecznej organy administracji publicznej mają szczególny obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu i kierowania się dobrem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Stronami w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej są bowiem często osoby schorowane, z niską świadomością prawną. Wszechstronne wyjaśnienie i rozpatrzenie sprawy przejawia się w obowiązku zbadania przez organ treści wniesionego podania, poprzez "wyłowienie" zawartych w nim zarzutów i wniosków procesowych. Jakiekolwiek wątpliwości dotyczące treści wniesionego pisma winny obligować organ do wezwania strony o wyjaśnienie, czy sprecyzowanie jego treści w zakresie wniesionego żądania. Osiągnięcie tego celu gwarantują instytucje procesowe uregulowanie w art. 50 i art. 64 § 2 kpa. Dopiero wyjaśnienie przez organ rzeczywistej treści żądania strony umożliwia podjęcie dalszych czynności procesowych w postępowaniu odwoławczym. Z treści podania A. S. z [...] października 2019 r. zatytułowanego "ODWOŁANIE ZA POPRZEDNI MIESIĄC" wynika, że skarżąca nie zgadza się z decyzją Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2019 r. uważając, że jej trudna sytuacja osobista uzasadnia przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej. Dodatkowo w treści podania z [...] października 2019 r. A. S. wskazała, że została powołana w skład Komisji Wyborczej nr [...] w [...] i pełniła obowiązki członka tej Komisji w dacie wyborów [...] października 2019 r., a dodatkowo [...]października 2019 r., ponieważ liczenie głosów przeciągnęło się do późnych godzin nocnych. Dalej podała, że [...] i [...] października 2019 r. bardzo źle się czuła, miała zawroty głowy i nie wychodziła z domu. Okoliczności te – zdaniem strony - potwierdzają załączone do odwołania zaświadczenia. Na zakończenie A. S. oświadczyła, że "dlatego dopiero dziś składam to odwołanie i nowe podanie zarazem". Zdaniem Sądu w treści podania z [...] października 2019 r. przewijają się zarówno argumenty merytoryczne przeciwko decyzji z [...] września 2019 r. jak i - zawarte w dopiskach własnoręcznych - okoliczności, które stanowią argumentację wniosku o przywrócenie terminu (opisują bowiem powody wniesienia odwołania z opóźnieniem). Dodatkowo w odwołaniu znalazł się niejasny zapis "dopiero dziś składam (...) odwołanie i nowe podanie zarazem". W ocenie Sądu przedstawiona wyżej sytuacja procesowa świadczy o tym, że zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało wydane przedwcześnie. Zbyt kategoryczne i przedwczesne było stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazanie przez skarżącą w podaniu z [...] października 2019 r. powodów uchybienia terminu do wniesienia odwołania i jej oświadczenie, że składa prócz odwołania "nowe podanie" obligowało organ odwoławczy do wyjaśnienia rzeczywistej intencji strony wnoszącej to podanie. Kolegium winno wyjaśnić z udziałem strony, czy to "nowe podanie" zawarte w odwołaniu należy traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w rozumieniu art. 59 § 2 w zw. z art. 58 kpa. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 61 § 1 kpa, określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości – sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeżeli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (por. wyrok NSA z 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90). Należało zatem uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydając zaskarżone postanowienie, bez wyjaśnienia, czy w odwołaniu zawarty został dodatkowo wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, naruszyło przepisy procedury administracyjnej, tj. art. 7 i art. 8 § 1 w zw. z art. 134 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wezwie A. S. do wyjaśnienia treści podania z [...] października 2019 r. poprzez wskazanie, w terminie 7 dni, pod rygorem potraktowania podania tylko i wyłącznie jako odwołania, czy w podaniu tym zawarty jest dodatkowo wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium będzie miało na uwadze to, że jeżeli skarżąca w odpowiedzi na wezwanie wskaże, że w odwołaniu zawarty jest dodatkowo wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wówczas wniosek ten winien być rozpoznany przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do treści skargi Sąd zwraca uwagę, że zawarty w skardze wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie mógł być rozpoznany przez sąd administracyjny. Zgodnie z art. 59 § 2 kpa organem kompetentnym do załatwienia powyższego wniosku jest organ właściwy do rozpatrzenia odwołania, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Zatem argumenty podane w skardze, mające świadczyć o braku winy A. S. w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, winny być przedstawione Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], jeżeli skarżąca uważa, że w podaniu z [...] października 2019 r. domagała się dodatkowo przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i poinformuje o tym fakcie organ odwoławczy. Do czasu wydania przez organ odwoławczy postanowienia rozstrzygającego wniosek o przywrócenie terminu strona ma możliwość uzupełnienia tego wniosku co do okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.