I SA/Wa 1826/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.

Decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2020 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia A.H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez N.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w [...] przy ul. [...], powiat [...], na terenie byłego województwa [...], obecnie [...]. Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podjęta została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego. Wnioskiem z [...] maja 2006 r. A.H. zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jego poprzednika prawnego N.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście [...], powiat [...], województwo [...] (obecnie [...]). W przedmiotowej sprawie ustalono, że zrealizowano częściowo ekwiwalent za pozostawioną nieruchomość w [...]. Aktem nadania Nr [...] z [...] grudnia 1957 r., wydanym na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340), Powiatowa Komisja [...] w [...] nadała bowiem N.H., stanowiące własność Skarbu Państwa, zabudowane gospodarstwo rolne położone w [...]. Postanowieniem z [...] lipca 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] ocenił, że A.H. spełnia wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska". Z uwagi zaś na częściowe wykorzystanie uprawnień, w celu ustalenia procentowego zrealizowania prawa do rekompensaty i podjęcia właściwej merytorycznie decyzji w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, w treści postanowienia, wezwał wnioskodawcę m.in. do dołączenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości nabytej tytułem rekompensaty. Do akt sprawy w dniu [...] stycznia 2020 r. przedłożony został jedynie operat szacunkowy z [...] grudnia 2019 r. sporządzony przez biegłego A.S., określający wartość nieruchomości w [...] nabytej od Skarbu Państwa za zaliczeniem wartości nieruchomości pozostawionego. Z uwagi na brak drugiego operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej przez N.H., Wojewoda, pismem z [...] stycznia 2020 r., wyznaczył wnioskodawcy nowy termin na przedłożenie do akt sprawy przedmiotowej wyceny do końca lutego 2020 r. Pouczył jednocześnie, że w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art 7 ust. 1 pkt 3 ustawy zabużańskiej, przedmiotowa sprawa zostanie zakończona decyzją o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wezwanie to ponowiono [...] marca 2020 r. Wobec niezłożenia operatu, Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2020 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2020 r. odmówił A.H. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez N.H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w wyznaczonym terminie nie dołączono do przedmiotowego wniosku operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], zatem wnioskodawca nie spełnił wymogu wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej, warunkującego wydanie w sprawie pozytywnej decyzji. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożył A.H.. W jej motywach nawiązał do historii swojej rodziny i trudności, jakich doświadczał jego poprzednik prawny, oczekując jednocześnie potwierdzenia prawa do rekompensaty na zasadzie słuszności. Z treści skargi wynika, że poszukiwania rzeczoznawców sprowadzały się głównie do zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego dot. nieruchomości w [...] ("[...] osób odmówiło mi ocenę majątku w [...] "). Wynika również, że skarżący zwrócił się o wycenę mienia w [...] do biegłej w [...], która odmówiła, z uwagi na pandemię, udzielając wskazówek co do dalszego postępowania. Wskazał także na zlecenie wyceny G.S. oraz że rzeczoznawca ten w 2009 r. miał przekazać wycenę S.M. - starszemu insp. [...]. w Delegaturze [...] w [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy organ był uprawniony od odmowy przyznania prawa do rekompensaty, w związku z brakiem przedłożenia przez wnioskodawcę - mimo stosownego wezwania - operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu powyższej kwestii, po pierwsze stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy zabużańskiej wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia. W postanowieniu wojewoda wzywa wnioskodawcę do: - wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, określonej w art. 13 ust. 1; - wskazania numeru rachunku bankowego, w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu; - dołączenia do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; - w przypadkach, o których mowa w art. 6 ust. 3, dołączenia również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Oznacza to, że ustawodawca obowiązkiem przedłożenia operatów szacunkowych obarczył stronę wnioskującą o rekompensatę. Zatem wykazanie wartości pozostawionych i nabytych nieruchomości należy do skarżącego. Po drugie, obowiązek organu, polegający na uwzględnieniu faktu częściowego zrealizowania prawa do rekompensaty, został uregulowany w art. 6 ust. 3 i art. 13 ust. 2 i 3 ustawy zabużańskiej. Prawo do rekompensaty przysługuje bowiem także osobie, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa. W takim wypadku wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, w wysokości [...]% wartości pozostawionych nieruchomości, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. W niniejszym przypadku organ I instancji zrealizował nałożone na niego ustawą obowiązki i postanowieniem z [...] lipca 2019 r. ocenił spełnienie przez A.H. wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej, umożliwiające uzyskanie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jednocześnie dwukrotnie wezwał go do przedłożenia niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy operatów szacunkowych (pismami z: [...] stycznia 2020 r. i [...] marca 2020 r.) , do czego, jak już stwierdzono, był uprawniony. Poinformował także o skutkach niedopełnienia tej czynności, zanim wydał decyzję odmowną. Z powyższego wynika, że Wojewoda dołożył wszelkich starań, aby sprawę załatwić dla skarżącego w sposób pozytywny i stosował się do zasady wynikającej z art. 8 § 1 Kpa. Ponadto, przedstawione stanowisko, że w postępowaniu o potwierdzanie prawa do rekompensaty należy uwzględnić każdą częściową realizację tego prawa wynika także z orzecznictwa sądów administracyjnych (wyroki NSA z 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 903/10 i z 6 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 683/08 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 2016/07 i z 28 września 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 776/08). Skoro organ, będąc zobowiązany przepisami prawa, ma obowiązek uwzględnić każdą uprzednią realizację prawa do rekompensaty i jednocześnie jest uprawniony do żądania przedłożenia mu stosownych operatów szacunkowych, określających wartość uprzednio zrealizowanej rekompensaty oraz wartość pozostawionej nieruchomości poza obecnymi granicami RP - to w przypadku braku możliwości ustalenia tych okoliczności, mimo odpowiedniego pouczenia wnioskodawcy o konsekwencjach nieuczynienia zadość wezwaniu, uprawniony jest do odmowy przyznania rekompensaty. Zgodnie bowiem z art 7 ust. 2 ustawy zabużańskiej w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 tego aktu, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Nie może bowiem zostać w inny sposób, zgodny z ustawą, wykazane, iż wnioskodawca spełnia wymogi uprawniające do przyznania rekompensaty. Reasumując organ rzetelnie zgromadził materiał dowodowy w sprawie, prawidłowo zbadał jej stan faktyczny, co znalazło wyraz w wydanym orzeczeniu, którego uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 Kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).