I SA/Wa 1776/10

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania postanawia: odrzucić wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r. oddalił skargę S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 grudnia 2010 r. sygn. I SA/Wa 1776/10 oddalił wniosek S. P. o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Sąd I instancji przyjął, że żądanie to zostało zgłoszone po upływie zakreślonego terminu do jego złożenia. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. II OZ 87/11 oddalił zażalenie S. P. na powyższe postanowienie. We wskazanych okolicznościach wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2010 r. stał się prawomocny w dniu 21 grudnia 2010 r. Rozpoznając kolejny wniosek S. P. z dnia 27 listopada 2013 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 listopada 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014 r. sygn. I SA/Wa 1776/10 oddalił powyższe żądanie, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia. Powyższe stanowisko Sądu I instancji zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r. sygn. I OZ 155/14 oddalił zażalenie S. P. Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2014 r. S. P. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wskazując na swoją sytuację rodzinną i materialną, wnioskodawca stwierdził, że uzasadnienie zgłoszonego żądania stanowią akta sprawy będące w posiadaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. I OZ 155/14). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy do ponoszenia kosztów sądowych lub kosztów ustanowienia pełnomocnika odnosi się nie tyle do abstrakcyjnie ujmowanych wydatków na powyżej wskazane rodzajowo cele, ale do ściśle określonego obciążenia finansowego, które wynika z toku prowadzonego przed sądem administracyjnym konkretnego postępowania. Zasadę tę potwierdza art. 243 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stwierdzenie, że prawo pomocy może służyć podjęciu przez stronę czynności prowadzących do wniesienia skargi na działalnie lub zaniechanie organu administracji lub powinno być związane z czynnościami procesowymi podejmowanymi w toku postępowania jest wynikiem uznania, że strona nie może korzystać ze zwolnienia od kosztów sądowych, których nie jest zobowiązana ponosić ze względu na brak biegu postępowania, jak też nie może się ubiegać o ustanowienie pełnomocnika z urzędu na koszt Skarbu Państwa, skoro działanie lub zaniechanie organu administracji, będące przedmiotem postępowania, zostało poddane kontroli sądowej, a wydana w tej sprawie decyzja procesowa sądu jest prawomocna i korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Rozwiązanie powyższe jest konsekwencją charakteru instytucji prawa pomocy. Konstytucyjna zasada prawa do sądu wymaga nadawaniu art. 243 § 1 p.p.s.a. treści, która umożliwia stronie dochodzenie swoich praw, jak też zapewnia jej realizację zasady czynnego udziału strony w procesie. Wzgląd na powyższe każe wniosek o przyznanie prawa pomocy poddać ocenie zakładającej, że żądanie przyznania prawa pomocy zgłoszone po zakończeniu toku postępowania sądowego nie może być traktowane jako nieuprawnione, jeżeli zostało złożone w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia. Powyższe zastrzeżenie zakłada, że w świetle okoliczności konkretnej sprawy wniosek o przyznanie prawa pomocy został zgłoszony w postępowaniu, które zakończyło bieg, niemniej określone środki prawne, z którymi strona wystąpiła lub ma zamiar wystąpić równocześnie z udzieleniem jej prawa pomocy, mają szanse prowadzić do skutecznego zainicjowania ponownie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2014 r. sygn. II OZ 430/14; postanowienie NSA z dnia 15 maja 2012 r. sygn. II OZ 404/12; postanowienie NSA z dnia 23 września 2010 r. sygn. II OZ 857/10; postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. I OZ 287/10). Zgłoszony w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 czerwca 2014 r. nie mógł zostać uwzględniony, albowiem w świetle powyżej przedstawionych warunków jego dopuszczalności nie zachodziła podstawa do przyjęcia, że został on wniesiony w toku postępowania sądowego albo też służył do ponownego nadania biegu postępowaniu sądowemu wszczętemu skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Należy mieć na uwadze, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r. stał się prawomocny w dniu 21 grudnia 2010 r. Zgłoszony wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy zatem postępowania, które zakończyło swój bieg ponad trzy lata temu. Środkiem prawnym służącym kontroli instancyjnej prawidłowości wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego pozostaje skarga kasacyjna (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna jest wnoszona do sądu, który wydał zaskarżony wyrok w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Powyższa zasada, ujęta w art. 177 § 1 p.p.s.a., uniemożliwia skuteczne zaskarżenie orzeczenia sądu I instancji, jeżeli strona nie wystąpiła o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia lub której wniosek o sporządzenie uzasadnienia został prawomocnie oddalony. Kwestia niedopuszczalności sporządzenia uzasadnienia spornego wyroku Sądu I instancji z dnia 18 listopada 2010 r. była przedmiotem oceny sądów obu instancji w niniejszej sprawie kilkukrotnie. Oznacza to, że skarżący na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego nie może kwestionować rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010 r., albowiem jego ocena wyrażona w prawomocnym wyroku z dnia 18 listopada 2010 r. nie może podlegać wzruszeniu w oparciu o środki prawne przewidziane w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odmiennej oceny nie uzasadnia stanowisko skarżącego, który odwołując się do treści pisma Zespołu do Spraw Korespondencji Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2014 r., którego jest adresatem, przyjmuje, ze może się ubiegać o ustanowienie adwokata celem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 18 listopada 2010 r. Należy mieć bowiem na uwadze, że zawarta w ww. piśmie informacja dotycząca toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sprawy skargi na decyzję organu administracji publicznej polega na przywołaniu treści przepisu, a nie jej odniesieniu do szczegółowej sytuacji procesowej, w której znajduje się skarżący. Ze stwierdzenia, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia w sprawie "przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego" nie wynika zatem, że wskazane uprawnienie procesowe przysługuje skarżącemu w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2010 r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i art. 64 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.