I SA/Wa 1746/17

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia kserokopii akt sprawy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2017 r. sygn. I SA/Wa 1746/17 oddalił skargę J.P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia kserokopii akt sprawy. Wraz ze złożeniem skargi kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący [...], reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu ustanowionego na mocy postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. I SA/Wa 1746/17, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Oboje są osobami w podeszłym wieku ([...] lat), utrzymującymi się ze świadczeń emerytalnych w wysokości odpowiednio [...] i [...]. W skład stanu majątkowego wnioskodawcy wchodzi, zgodnie z jego oświadczeniem, nieruchomość budynkowa (dom). Wskazane przez wnioskodawcę wydatki odnoszą się do wydatków na ubezpieczenie za dom i podatek ([...] i [...]/rocznie), media ([...]) i leki ([...]). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle powyższego przepisu jednolicie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. I OZ 468/11; postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. II OZ 504/11). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód (por. postanowienie NSA z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. I OZ 637/16). Ocena zdolności wnioskodawcy do poniesienia kosztów sądowych uwzględniać musi to, że skarżący posiada stały i względnie wysoki dochód, jak też to, że w toku prowadzonego postępowania samodzielnie pokrywał dotąd wymagane opłaty sądowe (wpis sądowy od skargi – 100 zł, k. 33; opłata kancelaryjna – 100 zł, k. 69). Wpis sądowy od skargi kasacyjnej z uwagi na swoją konstrukcję (wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł) nie może być traktowany jako ciężar finansowy, którego skarżący nie będzie w stanie udźwignąć. Uwzględnić w tym przypadku bowiem trzeba samą wysokość wymaganego zobowiązania, które jest niewielkie, co powoduje, że tylko wyjątkowe okoliczności, w tym stan znacznego ubóstwa może determinować ocenę wskazującą na całkowitą niemożność ponoszenia przez określoną osobę dodatkowego innego wydatku aniżeli na konieczne utrzymanie, niezależnie od jego wysokości. Mieć na uwadze również trzeba to, że w swoim oświadczeniu skarżący nie uprawdopodobnił, by jego sytuacja materialna uległa zmianie na niekorzyść od dnia wystąpienia z poprzednim wnioskiem (listopad 2017 r.). Taka zaś sytuacja musi powodować, że za niepodważone uznać trzeba domniemanie, iż w ramach oszczędnego gospodarowania środkami pochodzącymi z otrzymywanych świadczeń emerytalnych w deklarowanej wysokości ([...]) wnioskodawca jest w stanie ponieść jednorazowy wydatek w wysokości nie wyższej niż kwota 100 zł. W tych warunkach, na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.