Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 1742/23

Wyrok WSA w Warszawie z 7 grudnia 2023 r., I SA/Wa 1742/23 – opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
7 grudnia 2023
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2023 r. nr KOC/1930/Ac/23 w przedmiocie opłaty adiacenckiej oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z 19 czerwca 2023 r., nr KOC/1930/Ac/23, po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. w W. (dalej jako "[...] ". "Spółka" lub "skarżąca"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z [...] stycznia 2023 r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją nr [...] z [...] października 2018 r., na wniosek właściciela nieruchomości, Prezydent m. st. Warszawy zatwierdził projekt podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] , położonej przy ul. [...] , w dzielnicy [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] na działki ewidencyjne: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu 24 października 2018 r. Pismem z 19 lipca 2021 r. Prezydent m. st. Warszawy zawiadomił, w trybie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. oraz 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek jej podziału zatwierdzonego decyzją ostateczną z [...] października 2018 r. Decyzją z [...] stycznia 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł w pkt 1 o ustaleniu od [...] opłaty adiacenckiej w wysokości [...] złotych z tytułu wzrostu wartości nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...] , położonej w Dzielnicy [...] m. W. przy ul. [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...] , na skutek jej podziału zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z [...] października 2018 r., zaś w pkt 2 o odmowie uwzględnienia wniosku [...] z [...] grudnia 2022 r. o rozłożeniu na raty opłaty adiacenckiej określonej w pkt 1 decyzji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w oparciu o art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawie został sporządzony operat szacunkowy z 1 sierpnia 2022 r. określający wartość rynkową nieruchomości jako podstawy do naliczenia opłaty adiacenckiej. Zgodnie z art. 98a ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami autorzy operatu pomniejszyli powierzchnię wycenianej nieruchomości (zarówno przed podziałem jak i po podziale) o powierzchnię działki wydzielonej pod drogi publiczne (dz. [...] pod poszerzenie ul. [...] oznaczonej symbolem [...] i dz. [...] pod projektowaną ul. Inną oznaczoną symbolem [...]). Zdaniem organu, analiza przedmiotowej wyceny prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie wzrost wartości nieruchomości został właściwie udowodniony. Prezydent wskazał również, że pismem z [...] grudnia 2022 r. [...] wniosła o nieobciążanie jej opłatą adiacencką, a w przypadku wydania decyzji w przedmiocie jej naliczenia, o umorzenie tej opłaty. Ponadto, w razie braku pozytywnego rozpatrzenia powyższego wniosku Spółka wystąpiła o rozłożenie opłaty adiacenckiej na 10 rocznych rat płatnych do 31 grudnia każdego roku. Powyższy wniosek uzasadniła trudną sytuacją finansową spowodowaną spadkiem zainteresowania nabywaniem nieruchomości o ponad 80%, oraz posiadaniem szeregu zobowiązań, w tym podatkowych, ubezpieczeniowych, kosztów utrzymania pracowników, które znacznie obciążają jej budżet. Wskazała, że pomimo konieczności przeprowadzenia wewnętrznej reorganizacji nie jest w stanie ponieść dodatkowych opłat, w tym naliczonych opłat adiacenckich. Ponadto, jako formę zabezpieczenia wierzytelności organu z tytułu rozłożenia opłaty adaicenckiej na raty Spółka wskazała przedłożenie stosownego oświadczenia o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. co do zapłaty naliczonej opłaty adiacenckiej. Podniosła również, że ustanowienie stosownej hipoteki na dzielonej nieruchomości nie jest możliwe, gdyż nie jest już jej właścicielem. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ zaznaczył, że wnioskowane przez Spółkę odstąpienie od ustalenia opłaty adiacenckiej nie jest możliwe. Organ przywołał następnie treść art. 147 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podniósł, że rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty podejmowane jest w granicach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie jest ściśle związany określonymi przepisami przy rozpoznawaniu wniosku, ale podejmuje rozstrzygnięcie po kontroli i ocenie okoliczności zaistniałych w sprawie. Podmiot zainteresowany skorzystaniem z tej ulgi powinien zatem złożyć stosowny wniosek, który powinien należycie uzasadnić, a co najmniej wskazać wszelkie okoliczności istotne dla oceny zasadności tego wniosku, w szczególności dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawcy, jego możliwości płatniczych. Organ wskazał, że zawiadomieniem z 19 lipca 2021 r. poinformował stronę o możliwości rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty zgodnie z art. 147 ustawy. Organ poinformował również stronę, że w przypadku skorzystania z tej możliwości konieczne jest złożenie (przed wydaniem decyzji ustalającej opłatę adiacencką) dokumentów: wskazujących czy strona ubiega się o pomoc de minimis, czy też o pomoc inną niż pomoc de minimis, świadczących o sytuacji finansowej strony i jej możliwościach płatniczych, oraz wskazanie i wyrażenie zgody na obciążenie należącej do strony nieruchomości hipoteką stanowiącą zabezpieczenie spłaty rat opłaty adiacenckiej. Zdaniem organu, wniosek z [...] grudnia 2022 r. nie spełnia takich wymogów - strona nie złożyła bowiem żadnych dokumentów świadczących o jej trudnej sytuacji finansowej. Ponadto, nie złożyła oświadczenia o wyrażeniu zgody na obciążenie nieruchomości należącej do strony hipoteką oraz nie wskazała takiej nieruchomości. Postanowieniem nr [...] z 20 lutego 2023 r., po rozpoznaniu wniosku [...] o uzupełnienie decyzji, Prezydent m. st. Warszawy odmówił uzupełnienia decyzji z [...] stycznia 2023 r. co do prawa odwołania poprzez wskazanie, że od powyższej decyzji służy odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie poprzez możliwość zaskarżenia tej decyzji w całości lub w części. Pismem z 13 marca 2023 r. [...] złożyła odwołanie od decyzji z [...] stycznia 2023 r. Podniosła, że przy rozpatrywaniu wniosku z [...] grudnia 2022 r. organ naruszył przepisy postępowania poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a także przepisy prawa materialnego poprzez nałożenie na Spółkę warunku złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody na obciążenie nieruchomości należącej do Spółki hipoteką oraz wskazania nieruchomości, która zostanie nią obciążona jako warunku rozłożenia opłaty na raty. Decyzją z 19 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z [...] stycznia 2023 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w całości zaakceptował ustalenia i ocenę organu pierwszej instancji, że sporządzony w dniu 1 sierpnia 2022 r. operat szacunkowy stanowi dowód wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek jej podziału zatwierdzonego decyzją ostateczną z [...] października 2018 r. w zakresie dającym podstawę do ustalenia opłaty adiacenckiej z tego tytułu w wysokości określonej decyzją organu pierwszej instancji. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, że rozłożenie na raty opłaty adiacenckiej może nastąpić tylko na wniosek właściciela nieruchomości, który jako podmiot zainteresowany skorzystaniem z tej możliwości powinien wniosek należycie uzasadnić wskazując wszelkie okoliczności istotne dla oceny zasadności tego wniosku, w szczególności dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych, ale także formy zabezpieczenia wierzytelności. Wobec zaś tego, że organ nie ma możliwości przymuszenia strony do zastosowania konkretnej formy zabezpieczenia, to wniosek o rozłożenie opłaty adiacenckiej na raty powinien wskazywać jakiego zabezpieczenia zainteresowany zamierza udzielić. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożyła [...] Sp. z o.o. w W.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 147 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo tego, że Prezydent nienależycie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie i doszedł do przekonania, że w świetle art. 147 ww. ustawy brak jest podstaw do rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty podczas gdy w świetle prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego organ powinien dojść do wniosku, że w świetle art. 147 ust. 1 ustawy opłata adiacencka może zostać rozłożona na raty, 2) art. 138 § 1 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu, pomimo zaistnienia podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, tj. naruszenie: a) art. 7, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego oraz niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym w szczególności braku należytego ustalenia okoliczności, czy skarżąca spełnia stawiane przez organ wymogi rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty w związku niepoinformowaniem Spółki o tym, że wniosek z [...] grudnia 2022 r. nie spełnia takich wymogów, co doprowadziło organ pierwszej instancji do niewłaściwej oceny materiału dowodowego, który okazał się niepełny, b) art. 10 § 1 oraz art. 9 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz zaniechanie obowiązków wynikających z zasady informowania w wyniku braku powiadomienia skarżącej o tym, że wniosek z [...] grudnia 2022 r. o rozłożenie opłaty adiacenckiej na raty nie spełnia kryteriów określonych przez organ pierwszej instancji i wyznaczenia skarżącej dodatkowego terminu na uzupełnienie wymaganych informacji, c) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak wystarczającego uzasadnienia podjętych w toku postępowania dowodowego ustaleń, w szczególności dotyczących wyjaśnienia przesłanek odmowy uwzględnienia wniosku o rozłożenia na raty opłaty adiacenckiej oraz braku odniesienia się w treści uzasadnienia do tych okoliczności na tle istniejącego stanu faktycznego i tym samym brak wskazania motywów, którymi organ pierwszej instancji kierował się odmawiając rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty, d) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania jego uczestników do organu administracji publicznej, w związku z tym, że organ pierwszej instancji zaniechał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a także nie zapewnił właściwego udziału w postępowaniu skarżącej poprzez brak powiadomienia spółki o tym, że wniosek z [...] grudnia 2022 r. o rozłożenie opłaty adiacenckiej na raty nie spełnia kryteriów określonych przez organ pierwszej instancji i braku wyznaczenia skarżącej dodatkowego terminu na uzupełnienie wymaganych informacji, tj. w sposób uwzględniający dyrektywy zasady zaufania do organu administracji publicznej. 3) w przypadku, gdyby Sąd nie uwzględnił powyższego zarzutu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 147 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niezastosowanie tego przepisu, podczas gdy istniały podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w części i orzeczenie co do istoty sprawy o rozłożeniu opłaty adiacenckiej Spółce na raty, stosując inną formę zabezpieczenia niż hipoteka, 4) art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 10 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez niezastosowanie, pomimo wystąpienia przesłanek do przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi pierwszej instancji, w zakresie nieustalonych przez ten organ okoliczności dotyczących tego, czy skarżąca spełnia stawiane przez organ pierwszej instancji wymogi rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty, w szczególności w zakresie zabezpieczenia należności finansowej m.st. Warszawy, 5) art. 7, w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego oraz niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym w szczególności brak należytego ustalenia okoliczności czy skarżąca spełnia wymogi rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty, co doprowadziło organ odwoławczy do niewłaściwej oceny materiału dowodowego, który okazał się niepełny, 6) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez przedstawienie lakonicznego oraz niespełniającego wymogów wynikających z ww. przepisów dla prawidłowego i pełnego uzasadnienia, w tym przede wszystkim braku jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, 7) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie drugoinstancyjnego postępowania administracyjnego w sposób, który nie budzi zaufania jego uczestników do organu administracji publicznej, w związku z tym, że organ odwoławczy w jakikolwiek sposób nie odniósł się do zarzutów skarżącej dotyczących rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty, II. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 147 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną jego wykładnię w wyniku uznania i nałożenia na skarżącą warunku złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody na obciążenie nieruchomości należącej do skarżącej hipoteką oraz wskazania nieruchomości, która zostanie nią obciążona, jako czynnika warunkującego rozłożenie na raty opłaty adiacenckiej, podczas gdy z powołanego przepisu wynika, że organ obligatoryjnie ustanawia zabezpieczenie nie zawężając go wyłącznie do hipoteki, a w przypadku, gdy obciążany opłatą jest były właściciel nieruchomości, to organ nie może ustanowić hipoteki i powinien skorzystać z innych form zabezpieczenia roszczenia Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz ewentualnie decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 21 sierpnia 1997 r.". Zgodnie z art. 98a ust. 1 ustawy, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30% różnicy wartości nieruchomości. Wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Stan nieruchomości przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości. Wartość nieruchomości przyjmuje się jako sumę wartości działek możliwych do samodzielnego zagospodarowania wchodzących w skład nieruchomości podlegającej podziałowi Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 98a ust. 1a ustawy stanowi, że ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1. Do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne. Stosownie zatem do powołanej regulacji przesłankami, których łączne spełnienie umożliwia podjęcie działań zmierzających do ustalenia opłaty adiacenckiej są: (i) dokonanie podziału nieruchomości, (ii) podjęcie przez radę danej gminy uchwały w zakresie stawki procentowej opłaty adiacenckiej oraz (iii) wykazanie wzrostu wartości nieruchomości w wyniku dokonanego podziału. W niniejszej sprawie nie budzi sporu spełnienie przesłanek do ustalenia opłaty adicenckiej w postaci podziału nieruchomości położonej w Dzielnicy [...] m. st. [...] przy ul. [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...] oraz podjęcia przez radę gminy uchwały w zakresie stawki procentowej przedmiotowej opłaty. Nie jest również kwestionowany wzrost wartości nieruchomości na skutek jej podziału, a także wiarygodność potwierdzającego powyższe ustalenia operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 1 sierpnia 2022 r. dla potrzeb niniejszej sprawy. Powyższe ustalenia wynikają z zebranych w sprawie dokumentów (decyzja z [...] października 2018 r. w przedmiocie podziału nieruchomości, uchwała nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 10 stycznia 2008 r., operat szacunkowy z 1 sierpnia 2022 r.) i nie budzą również wątpliwości Sądu. Spór w sprawie koncentruje się wyłącznie na tym czy organy obu instancji - w sposób zgodny z wymogami postępowania administracyjnego oraz art. 147 ust. 1 ustawy 21 sierpnia 1997 r. - rozpoznały wniosek skarżącej z [...] grudnia 2022 r. o rozłożenie opłaty adiacenckiej na raty i czy wystarczająco umotywowały odmowę uwzględnienia wskazanego wniosku. Stosownie bowiem do art. 147 ust. 1 ustawy, opłata adiacencka może być, na wniosek właściciela nieruchomości, rozłożona na raty roczne płatne w okresie do 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o ustaleniu opłaty. Należność gminy z tego tytułu podlega zabezpieczeniu, w tym przez ustanowienie hipoteki. Decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Odnosząc się do powyższego podnieść trzeba, że w art. 147 ust. 1 ustawy ustawodawca posłużył się zwrotem "może być". Powołana norma przewiduje zatem możliwość rozłożenia nałożonej opłaty adiacenckiej na raty, ale ewentualne uwzględnienie wniosku w tym przedmiocie pozostawiono uznaniu właściwego organu. Rozłożenie na raty, bądź tego odmowa, uzależnione są od oceny całokształtu okoliczności sprawy przez organ, a rozstrzygnięcie zapadłe w tym przedmiocie podejmowane jest w granicach tzw. uznania administracyjnego. Powyższe w istocie oznacza, że organ nie jest związany ściśle określonymi przepisami przy rozpoznawaniu wniosku o rozłożenie opłaty na raty, ale podejmuje to rozstrzygnięcie po kontroli i ocenie okoliczności zaistniałych w sprawie. Podmiot zainteresowany skorzystaniem z tej ulgi powinien zatem złożyć stosowny wniosek, który powinien należycie uzasadnić, a co najmniej wskazać wszelkie okoliczności istotne dla oceny zasadności tego wniosku, w szczególności dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 15 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 235/15, Lex nr 1792730). Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że wbrew stanowisku skarżącej jego wydanie poprzedziło prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i właściwa ocena materiału dowodowego, a tym samym podniesione w tym zakresie zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte przez Prezydenta m. st. Warszawy z urzędu pismem z dnia 19 lipca 2021 r., którym poinformowano skarżącą, w trybie art. 9 k.p.a., o treści art. 147 ust. 1 ustawy, a także że w przypadku ubiegania się o określoną w tym przepisie ulgę konieczne jest złożenie (przed wydaniem decyzji ustalającej opłatę adiacencką) dokumentów: wskazujących czy skarżąca ubiega się o pomoc de minimis, czy też o pomoc inną niż pomoc de minimis, świadczących o sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwościach płatniczych. W ww. piśmie organ zaznaczył również, że wniosek o zastosowanie wskazanej ulgi powinien wskazywać zabezpieczenie, to jest nieruchomość należącą do strony, która miałaby być obciążona hipoteką. Akta sprawy potwierdzają również, że w związku z wszczęciem przedmiotowego postępowania pismem z [...] grudnia 2022 r. skarżąca wniosła o nieobciążanie jej opłatą adiacencką, a w przypadku wydania już decyzji w przedmiocie jej naliczenia, o umorzenie tej opłaty. W powyższym wniosku wskazała również, że w przypadku braku jego pozytywnego rozpatrzenia wnosi o rozłożenie opłaty adiacenckiej na 10 rocznych rat płatnych do 31 grudnia każdego roku. Uzasadniając wniosek skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową spowodowaną spadkiem zainteresowania nabywaniem nieruchomości o ponad 80% oraz posiadaniem szeregu zobowiązań, w tym podatkowych, ubezpieczeniowych, kosztów utrzymania pracowników, które znacznie obciążają budżet skarżącej i pomimo konieczności przeprowadzenia wewnętrznej reorganizacji nie jest ona w stanie ponieść dodatkowych opłat, w tym naliczonych opłat adiacenckich. Ponadto, jako formę zabezpieczenia wierzytelności Prezydenta m. st. Warszawy z tytułu rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty skarżąca wskazała przedłożenie stosownego oświadczenia o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. co do zapłaty naliczonej opłaty. Podniosła również, że ustanowienie stosownej hipoteki na dzielonej nieruchomości nie jest możliwe, gdyż skarżąca nie jest już jej właścicielem. Z powyższego wynika, że przy pierwszej czynności w sprawie Prezydent m. st. Warszawy pouczył skarżącą, w trybie art. 9 k.p.a., o możliwości złożenia wniosku o rozłożenie opłaty na raty oraz wymogach koniecznych do rozpatrzenia tego wniosku, to jest konieczności złożenia dokumentów świadczących o sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwościach płatniczych, a także wskazania zabezpieczenia spłaty rat opłaty adiacenckiej w postaci nieruchomości należącej do strony, która miałaby być obciążona hipoteką. Pomimo tego pouczenia skarżąca nie dołączyła do wniosku wymaganych dokumentów, w tym dokumentów źródłowych świadczących o stanie majątkowym i finansowym skarżącej oraz jej możliwościach płatniczych. Wobec powyższego, nie można podzielić podniesionych w skardze zarzutów o niedopełnieniu przez organy obowiązków wynikających z przepisów postępowania administracyjnego, w tym braku należytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, a także właściwej oceny zebranego materiału dowodowego. Jak już wskazano wyżej, podmiot zainteresowany skorzystaniem z ulgi w postaci rozłożenia opłaty adiacenckiej na raty powinien wniosek należycie uzasadnić wskazując wszelkie okoliczności istotne dla oceny jego zasadności, w szczególności dotyczące sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych, a także formy zabezpieczenia wierzytelności. W niniejszej sprawie takiego uzasadnienia wniosek skarżącej nie zawiera pomimo prawidłowego pouczenia przez organ, w trybie art. 9 k.p.a., o wymogach niezbędnych do jego rozpatrzenia, w tym koniecznej dokumentacji jaką powinien przedłożyć wnioskodawca. W konsekwencji podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły zostać uwzględnione. Zdaniem Sądu, w sprawie nie można mówić również o naruszeniu prawa materialnego, to jest art. 147 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. Skoro bowiem skarżąca nie dopełniła obowiązku należytego uzasadnienia złożonego wniosku, pomimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie, to podnoszone w skardze kwestie dotyczące wadliwego niezastosowania innej formy zabezpieczenia spłaty rat opłaty adiacenckiej pozostają bez znaczenia dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd nie podzielił również podniesionego na rozprawie zarzutu naruszenia przez organy art. 79a k.p.a. Powołany przepis stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Zdaniem Sądu, z treści powołanego przepisu w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że ogranicza on określony w nim obowiązek organu administracji publicznej tylko do postępowań wszczynanych na żądanie strony. Tym samym norma ta nie znajdzie zastosowania do postępowań wszczynanych z urzędu, a taki właśnie charakter ma przedmiotowe postępowanie (vide: pismo Prezydenta m. st. Warszawy z 19 lipca 2021 r. o wszczęciu postępowania). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
7 września 2023
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Bożena Marciniak /sprawozdawca/ Jolanta Dargas /przewodniczący/ Nina Beczek

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny