I SA/Wa 1728/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze W. decyzją z [...] lipca 2015 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] maja 2015 r. o odmowie przyznania M. S. pomocy finansowej w marcu 2015 r. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało na następujące okoliczności sprawy. Wnioskiem z 11 marca 2015 r. Pan M. S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. o przyznanie pomocy materialnej. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W., działając z upoważnienia Prezydenta W., decyzją z [...] maja 2015 r. odmówił przyznania M. S. pomocy finansowej w marcu 2015 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 26 lutego 2015 r. organ uzyskał informację z Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy W., że wnioskodawcy został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ uzyskał także informację ze Spółdzielni [...], że na dzień 30 kwietnia 2015 r. wnioskodawca ma nadpłatę w wysokości [...] zł oraz że wnoszone są regularnie wpłaty na poczet czynszu w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto 28 lipca 2014 r. organ uzyskał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. Wydział Świadczeń Emerytalno - Rentowych, iż M. S. posiada prawo do renty lecz jej nie pobiera. Wysokość przysługującego świadczenia miesięcznie wynosiłaby [...] zł netto, natomiast łączna kwota zgromadzonego świadczenia wynosi [...] zł. Uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy nabył od dnia 1 października 1998 r. trwałe, jednak świadczenie to jest zawieszone z powodu odmowy jego przyjęcia. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. S. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163) – u.p.s. – stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Ustawa o pomocy społecznej daje także wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przepis art. 4 u.p.s. nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej lub odmowa zawarcia kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 u.p.s.). Podstawą odmowy przyznania pomocy w kontrolowanej sprawie był właśnie art. 11 ust. 2 u.p.s., który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów żywności, łęków i leczenia, opału i odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu". W przypadku zgłoszenia wniosku o takie świadczenie z pomocy społecznej konieczne jest ustalenie sytuacji osoby lub rodziny, która się o nie ubiega. Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, przy czym wywiad środowiskowy, w myśl art. 107 ust. 1 u.p.s., ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. Wymagany przez ustawodawcę rodzinny wywiad środowiskowy stanowi zatem swoiste postępowanie dowodowe, a ponieważ sporządzany jest na urzędowym formularzu stanowi jednocześnie protokół w rozumieniu k.p.a. Obowiązek współdziałania osoby z organem pomocowym dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub aktualizacji i powinien on polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Organ I instancji należycie uargumentował, że skarżący swoim postępowaniem uchybił obowiązkowi współpracy. Z akt sprawy wynika, że skarżący uniemożliwia pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w szczególności na wezwanie organu nie nawiązał kontaktu z pracownikiem socjalnym. Uczynienie przez ustawodawcę wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony podstawowym środkiem dowodowym w sprawach o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej służyć ma zatem sprawiedliwemu ich rozdysponowaniu. Jednocześnie uniemożliwienie jego przeprowadzenia może stanowić podstawę skutecznego zarzutu wobec strony, że nie współdziała w przezwyciężeniu własnej, trudnej sytuacji życiowej (wyrok NSA z 16 marca 2010 r., I OSK 1558/09). W dalszej kolejności może to prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Jeśli bowiem strona nie podaje swego faktycznego adresu zamieszkiwania lub nie wpuszcza pracownika socjalnego do domu, nie sposób przyjąć, że współdziała z organem w celu przezwyciężenia trudności. Każda odmowa przyznania świadczenia na tej podstawie powinna być jednak starannie uzasadniona (wyrok NSA z 27 kwietnia 2010 r., I OSK 84/10). Nie ulega wątpliwości, iż postawa skarżącego świadczy o braku chęci współpracy z organami pomocowymi. Powyższe uprawnia również do stwierdzenia, że organ I instancji podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego, dokonał również właściwej oceny postawy skarżącego, tym samym, zdaniem SKO, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. S. Stwierdził, że argumentacja SKO nie zasługuje oczywiście na uwagę, ponieważ zawiera same kłamstwa i oszczerstwa (z wyjątkiem informacji o dodatku mieszkaniowym), a także dlatego że SKO jest gangiem ubeckim (podobnie jak WSA i NSA), którego działalność orzecznicza ogranicza się do odrzucania za każdym razem i w każdych okolicznościach odwołań obywateli zakwalifikowanych do prześladowania przez b. SB (obecnie obsadzającą SKO, WSA i NSA, oraz urzędy, w których załatwiane są jakiekolwiek sprawy obywatelskie). Tak więc każde racjonalne tłumaczenie swojej sytuacji jest w tych warunkach i zbędne i niemożliwe. Skarżący mocno wierzy, że nadejdzie taki dzień, że zaczniemy wieszać uboli i gangsterów z SKO, WSA, NSA oraz z innych sądów i urzędów, bo bez tego nie będzie Polski Niepodległej, Sprawiedliwej i Normalnej. Na razie jednak trzeba czekać i dawać świadectwo niezgody na bezprawie na piśmie, co niniejszym czyni. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sadu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżący w marcu 2015 r. zwrócił się do Prezydenta W. o pomoc materialną. W szablonowym piśmie, gdzie tylko zmieniana jest nazwa miesiąca, na który skarżący żąda pomocy, stwierdził między innymi, że ma zadłużone mieszkanie i brakuje mu pieniędzy na żywność (gdyby nie znajomi umarłby z głodu). Odmawiając skarżącemu pomocy organy obydwu instancji oparły się na dwóch przesłankach. Po pierwsze, skarżący nie współpracuje z organami pomocy społecznej, gdyż uniemożliwia aktualizację wywiadu środowiskowego, a to utrudnia ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej. W aktach są dowody (notatki służbowe i pisma z 2 i 13 kwietnia 2015 r., odebrane przez M. S. odpowiednio 21 kwietnia i 30 kwietnia 2015 r.) na okoliczność braku odzewu skarżącego na wezwania do kontaktu, w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak słusznie stwierdziły organy w oparciu o art. 11 ust. 2 u.p.s., może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W treści skargi M. S. okolicznościom braku współdziałania z organem pomocy nie był w stanie zaprzeczyć, gdyż skupił się wyłącznie na ordynarnym znieważaniu organów i sądów, z którymi zetknął się w przeszłości. Mimo tego braku współdziałania, i to po drugie, organom udało się ustalić, że skarżącemu został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ uzyskał także informację ze Spółdzielni [...], że na dzień 30 kwietnia 2015 r. skarżący ma nadpłatę w wysokości [...] zł oraz że wnoszone są regularnie wpłaty na poczet czynszu w wysokości [...] zł miesięcznie. Nie polega więc na prawdzie twierdzenie skarżącego, że potrzebuje pomocy na spłatę zadłużenia lokalu. Ponadto 28 lipca 2014 r. organ uzyskał informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w W. Wydział Świadczeń Emerytalno - Rentowych, iż M. S. posiada prawo do renty lecz jej nie pobiera. Wysokość przysługującego świadczenia miesięcznie wynosiłaby [...] zł netto, natomiast łączna kwota zgromadzonego świadczenia wynosi [...] zł. Uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy nabył od 1 października 1998 r. trwałe, jednak świadczenie to jest zawieszone z powodu odmowy jego przyjęcia. Skarżący nie przedstawił w skardze dowodów zaprzeczających twierdzeniom organów, potwierdzonych odpowiednimi dokumentami, przywołanymi wyżej. Brak więc powodów do ich zakwestionowania. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów żywności, łęków i leczenia, opału i odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Natomiast z art. 2 ust. 1 u.p.s. wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Na tle przytoczonych wyżej okoliczności (przyznane prawo do renty, lecz nie odbierane świadczenie, przyznany dodatek mieszkaniowy) można zatem stwierdzić, że skarżący jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia, a to może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Mając te dwie, wskazane wyżej, przesłanki na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi.