Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 1687/24

Wyrok WSA w Warszawie z 6 listopada 2024 r., I SA/Wa 1687/24

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
6 listopada 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zaskarżoną do Sądu decyzją z 26 czerwca 2024 r., nr KOC/3357/Sr/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powoływane dalej jako : "Kolegium", "SKO w [...]" po rozpoznaniu odwołania R.W. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 24 kwietnia 2024 r., nr UD-VII-WSZ/000793/SP/04/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : R.W., wniósł do Prezydenta [...] o ustalenie jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym ojcem E.W. Wnioskodawca przedłożył ponadto m. in.: pismo pełnomocnika z 30 października 2023 r. zawierające w swej treści m. in. wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz argumentację przemawiającą za jego uwzględnieniem, oświadczenie z 30 października 2023 r., pisma: "czynności wykonywane podczas opieki nad E.W.", orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 13 stycznia 2020 r. ustalające, że E.W. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji i przywołanym brakiem możliwości ustalenia daty powstania tej niezdolności. Ponadto, załączone zostało m. in.: świadectwo pracy z 28 maja 2021 r., opinia sądowo - lekarska z 27 sierpnia 2018 r. i opinia w sprawie E.W. z 30 maja 2018 r. W toku postępowania, wnioskodawca przedłożył także świadectwa pracy: z 31 maja 2018 r. i okresem zatrudnienia od 31 maja 2018 do 18 stycznia 2017 r., z 29 czerwca 2020 r. potwierdzające pozostawianie R.W. w zatrudnieniu w okresie od 6 grudnia 2019 r. do 1 marca 2020 r. i 28 maja 2021 r. ze wskazanym okresem zatrudnienia od 15 lutego 2021 r. do maja 2021 r. Organ, wraz ze sprawozdaniem z przeprowadzonego u R.W. w dniu 22 listopada 2023 r. z rodzinnego wywiadu środowiskowego, uzyskał także jego oświadczenie z tego dnia - złożone pod odpowiedzialnością karną z art. 233 § 1 kodeksu karnego - o treści: "Ja obecnie nie pracuję (...)". Organ uzyskał ponadto w dniu 10 kwietnia 2024 r. oświadczenie E.K. z 2 kwietnia 2024 r., złożone w imieniu [...] sp. z o. o. z siedzibą w W., zawierające informację, że R.W. był zatrudniony w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023r. Prezydent [...] decyzją z 24 kwietnia 2024 r., nr UD-VII-WSZ/000793/SP/04/2024 odmawiając prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazał na brak spełnienia przez Wnioskodawcę warunków ustawowych dla przyznania wnioskowanego świadczenia, a w szczególności wskazał na fakt pozostawania w zatrudnieniu do 31 grudnia 2023 r. Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...] wniósł R.W. We wniesionym odwołaniu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię. Wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że warunki nabycia prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określone zostały w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2024 r., poz. 323) powoływanej dalej jako: "ustawa". W dniu 1 stycznia 2024 r. wszedł w życie zapis art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 r. poz.1429), który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nadto, mając na względzie zapis art. 24 ust. 2 ustawy stanowiący, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami - a w omawianym przypadku jest to sierpień 2022 r., w sprawie znajda zastosowanie zapisy ustawy w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. W sprawie znajdą zatem zastosowanie przepisy art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 pkt 1) lit. a) i lit. b) ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, które do 31 grudnia 2023 r. stanowiły: Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1)nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2)w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Kolegium wskazało, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że urodzony w dniu 20 września 1946 r. E.W., będący ojcem (mającego 46 lat) Wnioskodawcy R.W., na podstawie wydanego w dniu 15 grudnia 2014 r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został na stałe zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wskazuje ponadto, że jego niepełnosprawność istnieje od 48 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności "datuje się" od 3 listopada 2009 r. Z jego treści wynika, że E.W. wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Opiekę tę - według oświadczenia wniosku z 30 października 2023 r. - sprawuje zamieszkujący z nim i prowadzący wspólne gospodarstwo domowe syn-R.W., który z racji sprawowanej opieki zrezygnował z zatrudnienia. Zamieszkują z nimi także - prowadzący odrębne gospodarstwo domowe - pozostali dwaj synowie oraz była żona. Kolegium zaznaczyło, że tytułem oceny zaistnienia w sprawie przesłanki określonej przepisem ust. 1b ustawy podkreślić należy, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 2. sentencji wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że przepis ten - w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - jest niezgodny z przepisem art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 październik 2014 r. pod nr 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Zważywszy zatem na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego jasno wynika, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego w odniesieniu do ojca Skarżącego należało dokonać oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium określonego w przepisie art. 17 ust. 1b ustawy. W obecnej sytuacji prawnej nie jest bowiem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części ww. przepisu, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku. Kolegium stwierdziło, że momentem powstania niepełnosprawności E.W. pozostawał bez wpływu na prawo R.W. do wnioskowanego świadczenia. Kolegium wyjaśniło, że rozpoznając wniosek Skarżącego zbadać należy, czy poza brakiem wystąpienia którejkolwiek z negatywnych przesłanek określonych przepisem art. 17 ust. 5 ustawy spełnia wszystkie pozostałe warunki do przyznania świadczenia określone w przepisie art. 17 ustawy, z wyłączeniem przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją. W ocenie Kolegium, nie zaistniała bowiem przesłanka podstawowa, określona zapisem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a jest nią: niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Zaznaczyło, że przedmiotowe świadczenie nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem osoby bliskiej, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu, można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby i jej stan zdrowia. Z przepisu art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że przesłanką przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie przez wnioskodawców opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. W ocenie Kolegium nie sposób mówić o istnieniu ww. związku w sytuacji, gdy Skarżący w dacie sporządzenia wniosku tj. 30 października 2023 r. pozostawał w zatrudnieniu, co wynika z treści oświadczenia E.K. z 2 kwietnia 2024 r. Wynika z niego, że R.W. - co pozostaje także w sprzeczności z treścią jego oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 kk - zatrudniony był na podstawie zlecenia w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. Kolegium stwierdziło, że skoro R.W. pozostawał w zatrudnieniu od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. to zakres jego opieki sprawowanej nad ojcem w tym okresie nie wymagał rezygnacji z pracy względnie Skarżący tej opieki nie sprawował wcale. Natomiast przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wymaga by Wnioskodawca z powodu sprawowanej opieki był zmuszony do rezygnacji z zatrudnienia względnie by tego zatrudnienia wyłącznie z tego powodu podjąć nie mógł. W stanie faktycznym sprawy ta przesłanka nie zaistniała. Skargę na decyzję SKO w Warszawie z 26 czerwca 2024 r., nr KOC/3357/Sr/24 wniósł R.W. Zaskarżonej decyzji zarzucił: I. Naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy; b) art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że każdy przypadek związania stosunkiem prawnym umowy zlecenia uznawać należy za podejmowanie zatrudnienia, podczas gdy stosunek ten, w odróżnieniu od stosunku pracy, różni się w istotny sposób w zakresie stałości świadczenia pracy, zakresu czasowego, stałości wynagrodzenia, zatem przy prawidłowym rozumieniu ww. przepisów brać pod uwagę należy również to, czy w ramach łączącej skarżącego ze zleceniodawcą umowy faktycznie były jakieś usługi świadczone, czy było z ich tytułu wypłacane wynagrodzenie, a więc czy faktycznie skarżący wykonywał pracę czy tylko był formalnie związany ze zleceniodawcą umową, która nie miała żadnego wpływu na to czy i w jakim zakresie sprawował on opiekę nad swoim niepełnosprawnym ojcem. II. Naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.: a). art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego i dowolną a nie swobodną jego ocenę, co doprowadziło do błędnego uznania, że skarżący w okresie trwania postępowania w niniejszej sprawie podejmował zatrudnienie, wobec czego nie spełniał przesłanek przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych praz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął zarzuty skargi i podał argumentację na ich poparcie. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Na wstępie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 t.j.) oraz art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 t.j.) dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 26 czerwca 2024 r., nr KOC/3357/Sr/24 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 24 kwietnia 2024 r., nr UD-VII-WSZ/000793/SP/04/2024 odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca E.W. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) dalej jako : "u.ś.r." , a w szczególności art. 17 ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać należy, że w dniu 1 stycznia 2024 r. wszedł w życie zapis art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023.1429 z dnia 2023.07.26), który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nadto, mając na względzie zapis art. 24 ust. 2 ustawy stanowiący, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami - a w niniejszej sprawie jest to październik 2023 r., prawidłowo organ stwierdził, że w sprawie znajdą zastosowanie zapisy ustawy w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że ojciec skarżącego – E.W., w związku z opieką nad którym skarżący ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 24 listopada 2009 r.). Opieka nad E.W. sprawowana przez skarżącego stanowi zatem podstawę do ubiegania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym uzyskanie tego uprawnienia zależne jest dodatkowo od wykazania, że z powodu sprawowanej opieki skarżący zmuszony była zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przedmiotem sporu zawisłego przed Sądem w niniejszej sprawie jest właśnie ocena zachowania przez skarżącego warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, istnieć musi bezpośredni związek, co oznacza, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi być właśnie sprawowana opieką nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta bowiem musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, tj. musi powodować faktyczny brak możliwości zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że związek między rezygnacją z pracy bądź niepodejmowaniem zatrudnienia (lub zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego) przez wnioskodawcę, a sprawowaną przez niego opieką nad osobą niepełnosprawną, musi być bezpośredni i ścisły (vide: wyrok NSA z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 940/19). Jak wynika z akt sprawy Skarżący złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 kodeksu karnego - o treści: "Ja obecnie nie pracuję (...)". Natomiast ze złożonego 10 kwietnia 2024 r. oświadczenie E.K. z 2 kwietnia 2024 r., w imieniu [...] sp. z o. o. z siedzibą w W., wynika, że R.W. był zatrudniony w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. na umowę zlecenia. W ocenie Sądu, prawidłowo Kolegium uznało, że nie sposób mówić o istnieniu ww. związku w sytuacji, gdy Skarżący w dacie sporządzenia wniosku tj. 30 października 2023 r. pozostawał w zatrudnieniu, co wynika z treści ww. oświadczenia. Skoro R.W. i pozostawał w zatrudnieniu od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. to trafnie organ stwierdził, że zakres jego opieki sprawowanej nad ojcem w tym okresie nie wymagał rezygnacji z pracy. Dodatkowo wskazać należy, że razem ze skarżącym oraz ojcem wymagającym opieki zamieszkują pozostali dwaj synowie oraz była żona prowadzący odrębne gospodarstwo. Natomiast przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wymaga by wnioskodawca z powodu sprawowanej opieki był zmuszony do rezygnacji z zatrudnienia względnie by tego zatrudnienia nie mógł podjąć z powodu sprawowanej opieki. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Skarżący w dacie złożenia wniosku (30 październik 2023 r.) był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia (od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.). Ponadto, ocena przedstawionych czynności opiekuńczych prowadzi do wniosku, iż znaczna ich część odnosi się do szeroko rozumianego prowadzenia gospodarstwa domowego (przygotowywanie posiłków, pomoc w higienie osobistej, podawanie leków, umawianie wizyt lekarskich, chodzenie do lekarzy i na spacery). Opisana wyżej aktywność wykonywana jest zasadniczo w każdym gospodarstwie domowym, bez względu na to, czy członkiem tego gospodarstwa jest osoba niepełnosprawna, czy też gospodarstwo to tworzą wyłącznie osoby niedysponujące takim przymiotem (por. wyroki NSA z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 351/21 i z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23), tym bardziej, że czynności te skarżący wykonuje w ramach gospodarstwa domowego, którego sam jest członkiem (por. też wyroki WSA w Gdańsku z 15 kwietnia 2021 r. sygn. III SA/Gd 71/21 oraz WSA we Wrocławiu z 18 marca 2021 r. sygn. IV SA/Wr 39/21). Przedstawiona wyżej aktywność skarżącego, z uwagi na jej powszechność i nieodzowność występowania w każdym gospodarstwie domowym, realizowana jest także przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, a zatem czynności te nie mogą być postrzegane jako stanowiące przeszkodę w podejmowaniu zatrudnienia lub świadczeniu pracy. Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie czynności te nie stanowiły przeszkody w podjęciu zatrudnienia przez Skarżącego i wykonywaniu pracy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga także i to, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020r., sygn. I OSK 1049/19). Świadczenie pielęgnacyjne, jako tego rodzaju forma wsparcia rodziny, nie jest jednak kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2019 r ., sygn. III SA/Gd 135/19). W niniejszej sprawie, jak słusznie stwierdziło Kolegium taka sytuacja nie miała miejsca. Stosownie do treści art. 3 pkt 22 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie skarżący był zatrudniony w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. na podstawie umowy zlecenia, która została wskazana jako jedna z form zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z powyższych względów, zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia przez organ art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy nie mógł zostać uwzględniony. Reasumując, w ocenie Sądu, prawidłowo Kolegium stwierdziło, że przesłanka wynikająca z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy nie została w niniejszej sprawie spełniona. Z akt sprawy nie wynika by skarżący z powodu sprawowanej opieki nad ojcem zrezygnował z pracy bądź też nie mógł podjąć zatrudnienia. Ponadto, okoliczność zatrudnienia skarżącego w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na ojca potwierdza, że zakres sprawowanej opieki nad ojcem umożliwia Skarżącemu podjęcie i wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się także w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa procesowego w tym art. 7, 77 i 80 k.p.a. ani też innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Prawidłowo także Kolegium wskazało na błędne stanowisko organu I instancji dotyczące badania przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, iż w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16, LEX nr 2169778). W konsekwencji tego, jak zasadnie Kolegium wskazało, że przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla grupy osób których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Końcowo wskazać należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez skarżącego.

Informacje o sprawie

Data wpływu
8 sierpnia 2024
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Bożena Marciniak Justyna Wtulich-Gruszczyńska /sprawozdawca/ Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny