I SA/Wa 1687/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...][...], [...], [...] [...] i [...][...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących [...][...], [....][...], [...][...] i [...][...] solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z [...] czerwca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Kolegium decyzją z [...] marca 2017 r. stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] lutego 1953 r. nr [...] odmawiającej przyznania [...][...], [...][...] i [...][...] prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...][...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ dekretowy nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z jego przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Następnie decyzją z [...] czerwca 2019 r. Kolegium, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało powyższą decyzję w mocy. Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli w dniu [...] lipca 2019 r. [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...], [...][...], [...][...], [...] i [...][...], żądając uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prawomocnym postanowieniem z 23 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1687/19 Sąd odrzucił skargę [...][...], [...][...], [...][...], [...][...] i [...][...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja Kolegium z [...] czerwca 2019 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Sąd ustalił bowiem, że kwestionowana decyzja skierowana została do osoby, która w dniu jej wydania nie żyła. Z nadesłanego do Sądu w dniu [...] marca 2020 r., a sporządzonego przez Urząd Stanu Cywilnego [...], odpisu skróconego aktu zgonu wynika bowiem, że przed wydaniem decyzji zmarła [...][...] (zmarła w dniu [...] września 2017 r.), będąca uczestnikiem niniejszego postępowania. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r. sygn. akt I SA 2422/03, LEX nr 190564; wyrok NSA z 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że [...][...] (zmarła w dniu [...] września 2017 r.) nie mogła być stroną postępowania zakończonego decyzją Kolegium z [...] czerwca 2019 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwie wszystkie strony postępowania (ustali aktualnych właścicieli lokali znajdujących się w budynku posadowionym na przedmiotowej nieruchomości), do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ww. ustawy, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.