I SA/Wa 1591/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18 oddala skargę.

Pismem z [...] czerwca 2022 r. M. J. wniosła skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18, ewentualnie skargę na przewlekanie postępowania. Wyrokiem z 14 grudnia 2018 r. Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2018 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. hip. [...], działka nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Prezydentowi stosownej grzywny oraz o przyznanie sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości. Skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podała, że wyrokiem z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18 Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] w terminie 4 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Wskazała, że do dnia wniesienia skargi Prezydent nie rozpoznał wniosku. Pismem z [...] czerwca 2022 r. skarżąca wezwała Prezydenta do wykonania wyroku. Skarżąca zaznaczyła, że pomimo wezwań organ nie wydał decyzji w sprawie. Uzasadniając wniosek o wymierzenie organowi grzywny podniosła, że pobłażliwe traktowanie spraw, w których Prezydent wielokrotnie nie wykonuje wyroków tutejszego Sądu ma wpływ na ilość wnoszonych skarg na niewykonanie wyroków wydanych w sprawach o symbolu 6076, co świadczy o narastającym problemie związanym z wykonywaniem wyroków przez organ i braku podejmowania rozwiązań tej sytuacji. Zaznaczyła, że od czterech lat oczekuje na rozstrzygnięcie sprawy. Brak jest logicznego uzasadnienia tak długotrwałego stanu bezczynności. W związku z tym zasadnym jest wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej, a więc odczuwalnej wysokości. Uzasadniając wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że poniosła istotną szkodę niemajątkową. Zaznaczyła, że przyznanie wnioskowanej kwoty jest uzasadnione krzywdą wynikającą z naruszenia jej dóbr osobistych w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa do poszanowania dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ lub sąd. Wyrazem i skutkiem takiego naruszenia jest, m.in. notoryczne poczucie bezsilności i pokrzywdzenia związane z poczuciem braku możliwości korzystania z rodzinnych składników majątkowych, w tym poczucie krzywdy i szkoda związane z brakiem możliwości zagospodarowaniem tych środków, notoryczne poczucie bezsilności i krzywdy związane z ignorowaniem prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy. Zdaniem skarżącej istnieje obawa, że bez wymierzenia tej sankcji organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postanowieniem z [...] czerwca 2022 r., nr [...] podjął z urzędu postępowanie w sprawie o odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Podniósł, że skarga wpłynęła do organu [...] czerwca 2022 r., a więc w momencie, gdy postępowanie było jeszcze zawieszone. Pismem z [...] sierpnia 2022 r. skarżąca złożyła kolejną skargę na niewykonanie wyroku tutejszego Sądu z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18. W skardze wniosła o połączenie tej sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą prowadzoną pod sygn. akt I SA/Wa 1591/22. Skarżąca podała, że skarga z [...] czerwca 2022 r. może zostać uznana za przedwczesną, a zatem ponownie wnosi skargę na niewykonanie wyroku. Sąd nie połączył przedmiotowych skarg. Skarga z [...] sierpnia 2022 r. została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2412/22. Wskazać należy, że zgodnie z art. 51 ppsa kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei stosownie do art. 111 § 1 ppsa sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Z zestawienia art. 51 ppsa i art. 111 § 1 ppsa wynika, że w każdej sytuacji, w której kliku skarżących nie skorzystało z przysługującej im formy współuczestnictwa przewidzianej w art. 51 ppsa, sąd zobowiązany jest z urzędu do połączenia spraw, które mogły być objęte jedną skargą (postanowienia NSA: z 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 255/08; z 19 lipca 2012 r., sygn. akt: I OZ 508/12). Jak podkreśla się w doktrynie obligatoryjne połączenie spraw będzie miało miejsce w przypadkach, gdy tożsamy przedmiot działania lub bezczynności organu zaskarżyło kilku uprawnionych do wniesienia skargi. Przepis art. 111 § 1 ppsa ustanawia przesłankę materialną obligatoryjnego połączenia spraw, które mogą być objęte jedną skargą (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, Warszawa 2009, s. 172; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie V, Komentarz do art. 111, teza 3). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, gdyż skargę w tożsamej przedmiotowo sprawie wniosła ta sama skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 ppsa wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Skarżąca przed wniesieniem niniejszej skargi, pismem z [...] czerwca 2022 r., wezwała Prezydenta [...] do wykonania wyroku. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie niewykonania wyroku ze skargi na bezczynność jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie. Zastosowanie grzywny może mieć zatem miejsce, gdy po wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność, organ administracji pozostaje w bezczynności z przyczyn od niego zależnych. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć zaniechanie podjęcia lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Z kolei ocena zasadności skargi wniesionej na podstawie art. 154 § 1 ppsa dokonywana jest według stanu postępowania administracyjnego istniejącego w dacie jej wniesienia. Co istotne, wymierzenie grzywny jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy organ administracji publicznej, dysponując pełnymi aktami umożliwiającymi mu rozstrzygnięcie sprawy, sprawy tej nie załatwia. W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 ppsa należy zatem przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu oraz dokonać jego oceny pod kątem, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Jak wyżej zaznaczono ustalenia powyższe powinny przy tym uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi na niewykonanie wyroku. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 298/18 zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi na bezczynność organu wraz z aktami administracyjnymi został doręczony organowi 27 marca 2019 r. Termin do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania upłynął 27 lipca 2019 r. Jednakże postanowieniem z 7 maja 2019 r. Prezydent [...] zawiesił postępowanie o odszkodowania do czasu zakończenia postępowania z wniosków z [...] października 1991 r., z [...] sierpnia 1995 r. i z [...] grudnia 1999 r. o zwrot nieruchomości. Przedmiotowe postępowanie w dacie złożenia skargi ([...] czerwca 2022 r.) było zawieszone. Zawieszenie postępowania administracyjnego nie jest stanem bezczynności, gdyż zgodnie z art. 103 kpa wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Okresu zawieszenia postępowania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy (art. 35 § 5 kpa). Do czasu podjęcia zawieszonego postępowania organ może podejmować tylko czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego, co wynika z art. 102 kpa. W sytuacji zatem zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie, której dotyczył wyrok wydany ze skargi na bezczynność, nie można organowi postawić zarzutu, że owego wyroku nie wykonuje. Niezależnie bowiem od czasu zwłoki w załatwieniu tej sprawy, podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania oznacza, że bezczynność organu ustaje, a sam okres zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności. Zawieszenie postępowania to stan, w którym trwa nadal zawisłość sprawy i jakkolwiek nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, to tok postępowania ulega wstrzymaniu, a sprawa spoczywa bez nadawania jej biegu. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje zatem także możność powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy. Zarówno w orzecznictwie, jak też w piśmiennictwie przyjmuje się, że w razie zawieszenia postępowania nie można skutecznie zarzucić organowi administracji publicznej bezczynności w sprawie (por. wyrok NSA z 29 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1380/07, postanowienie NSA z 29 grudnia 1992 r., sygn. akt II SA 697/92; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005, s. 458). Skarżąca ma tego świadomość, gdyż w skardze z [...] sierpnia 2022 r. wskazała, że skarga z [...] czerwca 2022 r. może zostać uznana za przedwczesną. Skoro w rozpoznawanej sprawie w dacie wniesienia przez M. J. skargi, stan bezczynności w wykonaniu wyroku nie występował (wobec zawieszenia postępowania administracyjnego), to skarga jest niezasadna. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.