I SA/Wa 1584/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz A. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1967 r.nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. A. Z. pismem z dnia 13 sierpnia 2013 r. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1967 r. nr [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczony jako "Nieruchomość Nr [...] w W.". Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] grudnia 1967 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za grunt o pow. [...] m2 położony w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. W dniu 23 maja 2016 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa wpłynął wniosek A. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją organu z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że w przeprowadzonym postępowaniu nie stwierdzono, aby kwestionowana decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] przyznająca odszkodowanie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdził również, iż nie jest dotknięta inną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 §1 kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie których organ nadzoru stwierdza nieważność ostatecznej decyzji administracyjnej. Pismem z dnia 1 września 2017 r. (data prezentaty organu) A. Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. – wnosząc o jej uchylenie w całości. Zarzuciła jej nieważność, z uwagi na rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego polegające na skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej. Poinformowała, że uczestnik postępowania J. S. zmarła w dniu [...] lipca 2017 r. – a więc przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. Powołując się na wyroki sądów administracyjnych wskazała, iż skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych. Do skargi załączyła odpis skrócony aktu zgonu J. S. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w dacie orzekania, tj. w dniu [...] lipca 2017 r. nie był mu znany fakt śmierci J. S. W jego ocenie niezasadny jest więc zarzut rażącego naruszenia prawa wynikający z wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej - skoro w dacie jej wydania organ nie był poinformowany w żaden sposób o śmierci strony, a wiedzę taką uzyskał dopiero w dniu złożenia skargi na decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 369 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Jak zasadnie podniosła skarżąca A. Z., decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika bowiem z nadesłanego wraz ze skargą odpisu skróconego aktu zgonu uczestnika postępowania, J. S. zmarła w dniu [...] lipca 2017 r. - zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że rozstrzygnięcie to zostało skierowane do osoby zmarłej, a więc takiej, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 kpa. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy prawnej, która wprost reguluje kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej. Jednakże zarówno doktryna, jak i wypracowane już na tym gruncie orzecznictwo sądowe wskazuje, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06). Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Wynika to przede wszystkim z faktu, że aby można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 kpa, status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 kpa, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, która kończy się z chwilą śmierci. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości Sądu, że zmarła J. S. - jako osoba niemająca zdolności prawnej - nie mogła być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do niej nie można było prowadzić postępowania, ani skierować do niej podjętego rozstrzygnięcia. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, iż rozstrzygnięcie to obarczone jest od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa - co skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia - wbrew stanowisku organu zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę - okoliczność, czy prowadząc postępowanie administracyjne organ miał wiedzę na ten temat czy też nie. Jedynie ma marginesie wyjaśnić należy, że wobec stwierdzenia wystąpienia ww. wady prawnej zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa, Sąd nie oceniał tego orzeczenia merytorycznie. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 1 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.