I SA/Wa 1515/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2024 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 23 maja 2024 r. nr SKO.4103.82.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 lutego 2024 r. nr DŚR.4014.000742.2024.

Zaskarżoną decyzją z 23 maja 2024 r., nr SKO.4103.82.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powoływane dalej jako: "Kolegium", "organ", po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 16 lutego 2024 r., Nr DŚR.4014.000742.2024 w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : Prezydent m. st. Warszawy decyzją z 16 lutego 2024 r., Nr DŚR.4014.000742.2024 odmówił przyznania [...] świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem - [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że Wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Organ wskazał, że [...] jako osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z wnioskodawczynią, a to, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) powoływanej dalej jako: " u.ś.r." stanowi przesłankę negatywną do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność [...] istnieje od 57-go roku życia. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł wprawdzie, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., uzależniający prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, jednak jest to wyrok zakresowy i nie stwierdził on utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest więc uchylenie art. 17 ust. 1b i jego brzmienie cały czas jest identyczne. Nadal zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest m.in. od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a ta w przypadku męża wnioskodawczym istnieje od 57 -go roku życia, co stanowi podstawową przeszkodę prawną do przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Reasumując organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie negatywną przesłankę przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem stanowi pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim oraz data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Od tej decyzji odwołała się [...]. Odwołująca zaskarżyła decyzję w całości zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Zaznaczyła, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy powinien być rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 tego artykułu, niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Odwołująca wskazuje, że nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, co wykluczałoby ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne na męża. Podniosła, iż obecnie sprawuje opiekę nad męże, której zakres wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, została więc spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podała, że jest jedyną osobą, która może i chce opiekować się mężem oraz pomaga mu we wszystkich czynnościach życiowych. Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. postanowiło z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające na okoliczność istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez odwołującą, a także rezygnacją z takich form aktywności, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W tym celu wezwało odwołującą do złożenia wyjaśnień na ww. okoliczność. Pouczona o treści art. 233 § 1 k.k. i o prawie odmowy udzielenia odpowiedzi na pytania (art. 86 w zw. z art. 83 § 2 k.p.a.) odwołująca zeznała, że "od 26 lat mieszka w lokalu socjalnym w [...] przy ul. [...] razem z mężem, natomiast ich córka obecnie przebywa w Zakładzie Karnym. Odwołująca prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe, a ich źródłem dochodu jest emerytura męża z ZUS w wysokości ok. 900 zł, łącznie z zasiłkiem pielęgnacyjnym. Odwołująca stwierdziła, że jest osobą zdrową, nie ma przeciwwskazań do podjęcia pracy z uwagi na swój stan zdrowia. Nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Podała, że w październiku 2022 r. przeszła operację bariatryczną z uwagi na otyłość, wykonaną w ramach NFZ w [...]. Operacja powiodła się. Odwołująca wskazała, że mąż choruje od około 13 lat. Wówczas miał zdiagnozowane migotanie przedsionków, zaś około 5-6 lat temu została zdiagnozowana cukrzyca, najpierw mąż brał tabletki, a od około trzech lat bierze insulinę 3 razy w ciągu dnia i długodziałającą na noc około godz. 21. Odwołująca podała, że mierzy mężowi ciśnienie i poziom cukru, podaje mu insulinę oraz dawkuje i podaje leki dwa razy dziennie. Odwołująca stwierdziła, że mąż przeważnie leży na kanapie, ogląda telewizję, nawet nie chce spróbować wstać z łóżka, nie ma motywacji, natomiast ona stara się zmieniać mu pozycję, żeby posiedział. Podała, że mąż przeważnie korzysta z kaczki i basenu, a gdy jej nie ma w domu, to używa pieluchomajtek. Odwołująca zeznała, że pomaga mężowi przy ubieraniu, myciu, kąpieli. Stwierdziła, że mąż sam spożywa śniadania, kolacje, przekąski, zaś obiady czasem zje samodzielnie, a czasem pomaga mu odwołująca. Odwołująca stwierdziła, że mąż pozostaje pod opieką lekarza kardiologa w [...] - wizyty odbywają się średnio dwa razy w roku, diabetologa - teleporady średnio dwa razy w roku oraz lekarza rodzinnego przy ul. [...] - odwołująca chodzi raz w miesiącu na wizytę i po recepty. Odwołująca podała, że 16 grudnia 2023 r. zawarła z mężem związek małżeński. Ślub odbył się w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...]. Stwierdziła, że przed Świętami Bożego Narodzenia mąż miał skierowanie do szpitala, ale na święta nie chciał iść do szpitala i poszedł do szpitala dopiero po świętach". Rozpoznając sprawę SKO w [...] wskazało, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), która znowelizowała m. in. ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852). Na mocy art. 43 pkt 4 lit. a przytoczonej ustawy z 7 lipca 2023 r., przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych otrzymał nowe brzmienie. Na mocy art. 43 pkt 4 lit. b ustawy o świadczeniu wspierającym, uchylone zostały przepisy art. 17 ust. 1a i ust. 1b u.ś.r. Natomiast zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Kolegium wyjaśniło, że wniosek odwołującej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem wpłyną do organu I instancji w dniu 19 grudnia 2023 r., a więc w poprzednim stanie prawnym. Zatem Kolegium ustaliło, czy odwołująca spełnia przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących w poprzednim stanie prawnym, tj. do 31 grudnia 2023 r. Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1, art. 17 ust.1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Podniosło, że z treści ww. przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej lub nie podejmują zatrudnienia. W niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona - żona [...]. Kolegium stwierdziło, że niezasadnie organu I instancji uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. W judykaturze przyjmuje się, iż powołany przepis znajduje zastosowanie w sytuacji, w której o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna osoba - niż właśnie współmałżonek - na której to ciąży obowiązek alimentacyjny (np. syn, córka, wnuk). W przepisie tym ustawodawca sankcjonuje właśnie wartość wynikającą z małżeństwa, zgodnie z którą obowiązek małżonka opieki i pielęgnacji względem niepełnosprawnego współmałżonka, wyprzedza obowiązek innych osób zobowiązanych do alimentacji niepełnosprawnego, chyba, że współmałżonek niepełnosprawnego sam nie jest w stanie zrealizować swego obowiązku opieki i pielęgnacji, ponieważ legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co oznacza że sam wymaga pomocy i opieki osób trzecich. Kolegium zaznaczyło, że poza sporem pozostaje także spełnienie przesłanki dotyczącej sytuacji osoby wymagającej opieki, bowiem [...] legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 11 sierpnia 2021 r., Nr PZO.25160.4411.5.2021. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 57 roku życia, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 lipca 2021 r. Orzeczenie to zostało wydane do 11 sierpnia 2022 r., lecz z mocy art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.), a następnie na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 852 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2023 r., poz. 2768) i w związku z tym, że mąż odwołującej nie złożył wniosku o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wydruk z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności), zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że niepełnosprawność męża Odwołującej nie powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Wbrew jednak stanowisku organu I instancji, Kolegium wskazało, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r,. sygn. akt K 38/13 niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności powoduje, że art. 17 ust. 1b ustawy od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału, tj. 23 października 2014 r., nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W ocenie Kolegium pomimo dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. zaskarżona decyzja ostatecznie odpowiada prawu, albowiem w niniejszej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez odwołującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad mężem, a co za tym idzie nie został spełniony podstawowy wymóg przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zaznaczyło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że rezygnacja zatrudnienia lub jego niepodejmowanie muszą być spowodowane tylko i wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Opieka sprawowana nad bliską osobą musi w sposób oczywisty stanowić wyłączną przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, albowiem świadczenie to ma zrekompensować osobie sprawującej opiekę utratę dotychczas uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu. Świadczenie to nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W ocenie Kolegium, nie może budzić wątpliwości, że to nie w związku z chorobą męża odwołująca zaprzestała zatrudnienia. Odwołująca w oświadczeniu z dnia 19 grudnia 2023 r. podała, że stan zdrowia jej męża pogorszył się od 2020 r. Oświadczyła również, że ostatnio pracowała od 4 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. jako opiekunka osób starszych, jednak musiała zrezygnować z pracy, aby opiekować się mężem. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 10 stycznia 2024 r. odwołująca podała, że sprawuje opiekę nad mężem od 2022 r., bowiem od tego czasu stan zdrowia męża uległ drastycznie pogorszeniu. Natomiast pracownik socjalny w części IV wywiadu wskazał, że odwołująca od wielu lat zamieszkiwała i nadal zamieszkuje z mężem, mają córkę [...], która aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym w [...]. Mąż odwołującej przez wiele lat korzystał ze świadczeń pomocy społecznej i zamieszkując wspólnie z odwołującą i córką [...] utrzymywał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, odrębne w stosunku do córki i jej matki. Pracownik socjalny podał, że ostatni wywiad środowiskowy przeprowadzony był z mężem odwołującej w dniu 4 października 2022 r. i wtedy mąż odwołującej również twierdził, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Pracownik socjalny stwierdził, że stan zdrowia męża odwołującej wówczas uległ pogorszeniu, ale nie wymagał pielęgnacji osób trzecich, był osobą chodzącą. Z kolei w postępowaniu odwoławczym (protokół z dnia 3 kwietnia 2024 r.) odwołująca - pouczona o treści art. 233 § 1 k.k. i o prawie odmowy udzielenia odpowiedzi na pytania (art. 86 w zw. z art. 83 § 2 k.p.a.) - zeznała, że po ukończeniu szkoły zawodowej w 1992 r. została zatrudniona w firmie [...], gdzie pracowała przez 4 lata. Następnie pracowała jako sprzątaczka w innej firmie na umowę o pracę. W 2000 r. urodziła córkę. Potem przebywała na urlopie macierzyńskim i wychowawczym. Następnie otworzyła w 2005 r. albo 2006 r. własną działalność gospodarczą - sklep, który prowadziła chyba do 2012 r., ale dokładnie nie pamięta. Następnie podjęła pracę jako opiekunka osób starszych i niepełnosprawnych w [...], gdzie pracowała do grudnia 2017 r. W styczniu 2018 r. wyjechała do Londynu, gdzie pracowała na kontrakcie jako opiekunka osób starszych i niepełnosprawnych i dodatkowo dorabiała w barze. W lutym 2020 r. wróciła do Polski, a 21 marca 2020 r. podjęła pracę w [...], gdzie pracowała do 31 grudnia 2020 r. Następnie pracowała dorywczo przez rok. W dniu 4 stycznia 2022 r. została zatrudniona w [...] na czas określony do 31 marca 2022 r. Odwołująca stwierdziła, że na początku 2022 r. przyjęła trzecią dawkę szczepionki przeciwko COVID-19, a kilka dni później pojawiły się dolegliwości bólowe w stawach kolanowych, kolana bardzo spuchły, co spowodowało znaczne utrudnienia w poruszaniu się. Odwołująca zeznała, że w kwietniu i maju 2022 r. praktycznie nie wychodziła z domu, nie mogła wtedy pracować z uwagi na swój stan zdrowia. Była poddana leczeniu, stan kolan uległ na tyle poprawie, że mogła poruszać się przy pomocy kul i oczekiwać na operację bariatryczną, na którą odwołująca zgłosiła się w sierpniu 2022 r., a przeszła ją w październiku 2022 r. Potem pracowała jeszcze dorywczo do końca czerwca 2023 r. W ocenie Kolegium ustalony stan faktyczny niniejszej sprawy jednoznacznie wskazuje, że w sytuacji odwołującej nie zachodzi przypadek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 11 sierpnia 2021 r. niepełnosprawność męża odwołującej istnieje od 57 roku jego życia, a więc od 2012 r., a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 15 lipca 2021 r. i pomimo tego, że zgodnie z treścią tego dokumentu osoba niepełnosprawna wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, odwołująca - co potwierdza materiał dowodowy - pozostawała w zatrudnieniu (z przerwami) do 31 marca 2022 r., zaś umowa zlecenie, na podstawie której odwołująca ostatni raz była zatrudniona, wygasła z upływem czasu na jaki została zawarta. Kolegium zaznaczyło, że nie ma również w okolicznościach niniejszej sprawy wątpliwości, że odwołująca po zakończeniu umowy zlecenie, czyli po 31 marca 2022 r. nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem, lecz z uwagi na swój stan zdrowia. Jak wyżej wskazano, odwołująca miała trudności w poruszaniu się, a w kwietniu i maju praktycznie nie wychodziła z domu, natomiast w październiku 2022 r. przeszła operację bariatryczną, a gdy stan jej zdrowia uległ poprawie podejmowała prace dorywcze do końca czerwca 2023 r. Kolegium podniosło, że twierdzenie odwołującej zawarte w oświadczeniu z 19 grudnia 2023 r., iż w marcu 2022 r. zrezygnowała z zatrudnienia, aby opiekować się mężem jest całkowicie niewiarygodne. Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie nie można także uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym mężem zajmowały odwołującej taką ilość czasu w ciągu dnia, aby zmuszona była do całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż w żadnej mierze nie kwestionuje ani zdiagnozowanych u męża odwołującej chorób, ani nie podważa tego, że mąż odwołującej wymaga współudziału innych osób w zaspokajaniu swoich potrzeb życiowych, ani faktu zaangażowania się odwołującej w opiekę nad mężem, jednakże, opieka przez nią sprawowana nie spełnia wymogów opieki o jakiej mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Kolegium znaczna część z opisanych przez odwołującą czynności jakie wykonuje w związku z opieką nad mężem wpisuje się w normalne działania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Są one charakterystyczne dla większości osób, które są aktywne zawodowo, prowadzą gospodarstwo domowe i mają pod opieką osoby wymagające wsparcia, a nie legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Przygotowywanie posiłków, realizacja recept, umawianie wizyt lekarskich, przygotowywanie i podawanie leków, mierzenie ciśnienia i poziomu cukru, pomaganie przy ubieraniu, czynnościach higienicznych (mycie, kąpiel, toaleta), są czynnościami, które mogą być przy odpowiedniej organizacji wykonywane przed lub po pracy. Kolegium wskazało, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że mąż odwołującej nie jest osobą leżącą, która w sposób zupełny nie może samodzielnie funkcjonować. Wprawdzie odwołująca w czasie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 10 stycznia 2024 r. podała, że jej mąż jest osobą leżącą, nie jest w stanie samodzielnie przesiąść się na wózek inwalidzki, jednak męża odwołującej wówczas nie było w domu, gdyż przebywał od 27.12.2023 r., godz. 17:05 do 18.01.2024 r., godz. 12:30 w [...]. Z karty informacyjnej pobytu w szpitalu z 18 stycznia 2024 r. wynika, że odwołujący przyjęty do Oddziału Wewnętrznego z powodu nasilenia duszności spoczynkowej oraz wodobrzusza, w początkowym okresie hospitalizacji pobudzony, wulgarny, w ograniczonym kontakcie, sprawiający problemy organizacyjne i utrudniający prace jednostki, został wypisany do domu w stanie dość dobrym, w optymalnej stabilizacji objawów choroby podstawowej, z zaleceniami regularnego przyjmowania leków, całkowitej abstynencji od alkoholu, regularnej, umiarkowanej aktywności fizycznej, np. niewielkich spacerów. Ponadto, z materiału dowodowego sprawy (odpis skrócony aktu małżeństwa z 16 grudnia 2023 r., Nr [...]) wynika, że odwołująca w dniu 16 grudnia 2023 r. zawarła z osobą wymagającą opieki, [...] związek małżeński, zaś - jak zeznała odwołująca podczas przesłuchania w charakterze strony (protokół z dnia 3 kwietnia 2024 r.) - ślub odbył się w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...]. Zatem zawarte w wywiadzie środowiskowym z 10 stycznia 2024 r. stwierdzenie odwołującej, że mąż jest osobą leżącą, którą można przenieść na wózek inwalidzki, lecz sam tej czynności nie dokona, pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym treścią znajdującej się w aktach sprawy kartą informacyjną ze szpitala [...] z dnia 18 stycznia 2024 r., w której zalecono mężowi odwołującej regularną aktywność fizyczną w postaci, np. niewielkich spacerów i podważa wiarygodność oświadczeń odwołującej. Zdaniem Kolegium, kłopoty zdrowotne męża odwołującej niewątpliwie wymagają uważności ze strony odwołującej, niemniej jednak, całokształt ustaleń faktycznych odnoszących się do zakresu czynności opiekuńczych nie uzasadnia uznania, że sprawowana przez odwołującą opieka przy mężu jest na tyle intensywna, że stanowi obiektywną przeszkodę dla podjęcia przez nią zatrudnienia lub innych form zarobkowania choćby w części wymiaru czasu pracy, bez szkody dla opieki, której wymaga niepełnosprawny mąż. Kolegium zaznaczyło, że ustawodawca nie wymaga, aby możliwość zatrudnienia odnosiła się tylko do pracy w pełnym wymiarze. W tym zakresie istnieje zatem możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że odwołująca nie spełniła przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym mężem nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a samo świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Podkreśliło, że mąż odwołującej wymaga opieki, która jednak nie uniemożliwiała podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu. Tak więc, zdaniem Kolegium Odwoławczego, nie ma przeszkód w łączeniu przez odwołującą opieki nad mężem z aktywnością zawodową. Wszystkie wymienione przez odwołującą czynności opiekuńcze można bowiem świadczyć albo przed pójściem do pracy, albo po powrocie do domu. Są to bowiem wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia i nie skutkują obowiązkiem notorycznego czuwania nad mężem. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 23 maja 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła wniosła [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła : 1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust.1a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na : - pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy, - przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez żonę opieki nad niepełnosprawnym mężem w stopniu znacznym nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25 roku życia, - nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.ś.r. pozwalają organowi na ustalenie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego poprzez osobę zobowiązaną, a przez to wkroczenie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego. 2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: - art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez żonę i realnych możliwości sprawowania przez żonę opieki nad niepełnosprawnym mężem w zakresie wymaganym stanem zdrowia męża. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Skarząca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że Kolegium zarzuciło, iż prowadzi z mężem osobne gospodarstwo domowe i tak było, ale wcześniej. Oświadczyła, że teraz kiedy stan zdrowia męża się pogorszył jest jedyną osobą, która chce i może opiekować się mężem, który wymaga wsparcia i opieki. Skarżąca podała, że od marca 2022 r. nie pracuje, gdyż zrezygnowała z pracy, aby opiekować się mężem, którego stan zdrowia zaczął się bardzo pogarszać. Podała, że od października 2023 r. stan zdrowia męża pogorszył się na tyle, że jest osobą leżącą. Oświadczyła, że mąż ma bezdechy i dlatego nie może sam zostawać w domu. Wskazała, że aktualnie mąż ma zaburzenia pamięci. Oznajmiła, że zakres opieki sprawowanej nad mężem uniemożliwia jej prowadzenie aktywności zawodowej i wyklucza podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zaznaczyła, że mąż jest osobą niesamodzielną dlatego wykonuje sama przy nim wszystkie czynności higieniczne (mycie, ubieranie, golenie, obcinanie paznokci). Dodała, że mąż wymaga także wsparcia w czynnościach dnia codziennego, które wykonuje i są nimi : przygotowanie i podanie posiłków, karmienie, podawanie leków, mierzenie poziomu cukru oraz ciśnienia, rehabilitacja zgodnie z zaleceniami lekarza specjalisty. Dodała, że sama prowadzi gospodarstwo domowe i wykonuje wszystkie czynności domowe jak pranie, sprzątanie czy robienie zakupów. Zaznaczyła, że z zakresu czynności sprawowanych przy mężu nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne. Podkreśliła, że Kolegium nie wzięło pod uwagę obecnego stanu tylko uwzględniło to co było kiedyś. Wyjaśniła, że w październiku 2022 r. przeszła operację bariatyczną, jednak aktualnie jej stan zdrowia nie stanowi przeszkody w sprawowaniu opieki nad mężem. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że SKO w decyzji trafnie zweryfikowało błędny pogląd organu I instancji przyjmujący, jako przeszkodę do przyznania skarżącej żądanego świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 r., poz. 390) powoływanej dalej jako: "u.ś.r.". Kolegium wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 prawidłowo wywiodło, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, co skutkować powinno aktualnie tym, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium trafnie zweryfikowało także błędny pogląd organu I instancji, że skarżąca nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zapis art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. ponieważ pozostaje w związku małżeńskim z osobą niepełnosprawną. Przepis ten należy odczytywać w ten sposób, że możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w pierwszej kolejności, co do zasady małżonkowi, chyba że legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r., który w ust. 1 pkt 4 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane są z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej lub długotrwałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie tylko z racji sprawowania opieki. Pod pojęciem opieki stałej oraz długoterminowej należy z kolei rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, a także gotowość i możliwość udzielenia pomocy w sytuacji, gdy tylko taka potrzeba w danym momencie zaistnieje (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2243/23). Określenia te wskazują więc, że nie może to być opieka świadczona sporadycznie czy też przez osoby, które zważywszy na własne predyspozycje psychofizyczne nie są jej w stanie świadczyć i same wymagają pomocy. Innymi słowy aby uzyskać świadczenie wnioskujący musi sprawować i pozostawać w gotowości do sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz mieć realną możliwość jej sprawowania w tak znacznym wymiarze, że z tego powodu rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Analiza akt sprawy wykazała - wbrew temu co przyjęło Kolegium - że wszystkie ww. przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zostały spełnione. Mąż skarżącej, nad którym sprawuje opiekę legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 11 sierpnia 2021 r., nr PZO.25160.4411.5.2021 o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność istnieje od 57-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 lipca 2021 r. Z ustaleń poczynionych w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 10 stycznia 2024 r. - których prawdziwości organy nie podważyły - wynika, że mąż skarżącej jest osobą leżącą, pampersowaną, wymagającą pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, karmieniu, dawkowaniu i podawaniu leków. Mąż skarżącej nie jest osobą samodzielną, nie jest w stanie samodzielnie przenieść się z łóżka na wózek inwalidzki, sam nie zje zupy. Skarżąca zapewnia mężowi kilka razy dziennie pielęgnację przeciwodleżynową. Mąż skarżącej pozostaje pod opieka lekarza kardiologa, diabetologa oraz lekarza rodzinnego. Na skarżącej, z uwagi na stan zdrowia męża, spoczywa także obowiązek prowadzenia gospodarstwa domowego w tym robienia zakupów, prania, sprzątania. Z ustaleń poczynionych przez pracownika socjalnego wynika, że opieka sprawowana jest przez skarżącą całodobowo- 24 godziny. Jak trafnie podniosła skarżąca z zakresu czynności sprawowanych przez osoby opiekujące się osobami legitymującymi się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie można wykluczyć także zwykłych czynności życia codziennego, których osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może samodzielnie wykonywać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne, a które wykonuje osoba sprawująca nad nią opiekę przeznaczając swój czas. Zauważyć przy tym należy, że skarżącą jest jedyną osobą mogącą i faktycznie opiekującą się chorym mężem. Jak wynika z protokołu przesłuchania skarżącej z 3 kwietnia 2023 r. córka obecnie przebywa w Zakładzie Karnym, więc nie jest w stanie zaopiekować się niepełnosprawnym ojcem. Z uwagi zatem na aktualną sytuację życiową córka nie jest w stanie wspierać matki w opiece nad ojcem. Skarżąca jest zatem jedyną osobą, która może i sprawuje opiekę nad mężem. Podkreślić należy, że nie ma znaczenia, iż mąż skarżącej przez wiele lat korzystał ze świadczeń pomocy społecznej i zamieszkując wspólnie ze skarżącą i córką [...] utrzymywał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, odrębne w stosunku do córki i jej matki. Obecnie jak wynika z załączonego do akt sprawy odpisu skróconego aktu małżeństwa mąż skarżącej i skarżąca od 16 grudnia 2023 r. są małżeństwem. Jak wynika z protokołu przesłuchania skarżącej z 3 kwietnia 2024 r. skarżąca mieszka w [...] razem z mężem od 26 lat. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Zaznaczyć należy, że w pierwszej kolejności zobowiązanym do alimentacji niepełnosprawnego – jest małżonek (skarżąca) - por. art. 23, art. 130 k.r.o. Jak zauważa się w piśmiennictwie "Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa (odpowiednio art. 60 § 1-3, art. 21 i 61[4] § 4 k.r.o.), to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 k.r.o." (zob. M. Andrzejewski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, uwaga 2 do art. 130, Lex 2010). Zdaniem Sądu, niewątpliwie to na żonie ciąży obowiązek alimentacyjny względem męża. Z tego względu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego żonie w związku z opieką nad mężem. Z przepisu tego wynika, że to małżonek w pierwszej kolejności może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad drugim małżonkiem. W związku z powyższym należy uznać, że pozostawanie skarżącej w związku małżeńskim nie jest przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, że skarżąca nie jest osobą niepełnosprawną. Wskazana powyżej wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. została zaaprobowana w jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19.05.2023 r., IV SA/Po 252/23, LEX nr 3565672, wyrok NSA z 10.12.2021 r., I OSK 817/21, LEX nr 3349845, wyrok NSA z 4.07.2014 r., I OSK 917/13, LEX nr 1518115). Jak wynika ze złożonego przez skarżącą w dniu 19 grudnia 2023 r. oświadczenia oraz przeprowadzonego w dniu 10 stycznia 2024 r. wywiadu stan męża pogorszył się od 2020 r. Mąż skarżącej był coraz słabszy, a od października 2023 r. stan zdrowia uległ na tyle pogorszeniu, że przeszedł w stan leżący. Z protokołu przesłuchania skarżącej wynika, że gdy w 2020 r. stan zdrowia męża pogorszył się w lutym 2020 r. wrócił do Polski. W październiku 2022 r. skarżąca przeszła operacje bariatryczną, która udała się i dlatego skarżąca pracowała jeszcze dorywczo do końca czerwca 2023 r. Jednak od lipca 2023 r. skarżącą nigdzie już nie pracowała, bo stan męża się pogorszył, a od października 2023 r. stan zdrowia męża uległ na tyle pogorszeniu, że przeszedł w stan leżący. Wbrew zatem twierdzeniom Kolegium, skarżąca jako osoba na co dzień zajmująca się opieką nad mężem, która to opieka ze względu na dysfunkcje organizmu niepełnosprawnego miała charakter stały, w sposób oczywisty pozbawiona była realnej możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie sposób zatem uznać, że fakt niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia nie pozostaje w związku ze sprawowaną opieką. Skarżąca przestała pracować od lipca 2023 r., a stan zdrowia męża pogorszył się drastycznie od października 2023 r. Przypomnieć należy, że przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko rezygnacja z zatrudnienia, ale również brak jego podejmowania. Ocena zaś "niepodejmowania zatrudnienia" powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma więc znaczenia wcześniejszy brak aktywności zawodowej. Brak aktywności zawodowej sam w sobie nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Gdańsku z 27 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 145/21 i w Szczecinie z 12 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 130/22, https://cbois.nsa.gov.pl). Nie może być zatem przeszkodą w przyznaniu skarżącej świadczenia. Zaznaczyć należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wprowadza żadnych ram czasowych co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 kwietnia 2023 r., I SA/Wa 2583/22, Lex nr 3581258). Stąd także, bez znaczenia pozostaje to, czy skarżąca po 31 marca 2022 r. nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem, czy z uwagi na swój stan zdrowia. Niewątpliwie skarżąca miała trudności w poruszaniu się, a w kwietniu i maju 2022 r., praktycznie nie wychodziła z domu. Nie ma to jednak znaczenia dla sprawy, gdyż ocena niepodejmowania zatrudnienia powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 19 grudnia 2023 r., a zatem ocena niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą powinna być dokonana na tę datę, a nie na daty wcześniejsze. Jak wynika z protokołu przesłuchania skarżącej od lipca 2023 r. nigdzie już nie pracowała, bo stan zdrowia męża się pogorszył. Z powyższego wynika zatem, że sprawowanie opieki nad mężem stanowi przeszkodę w podjęciu zatrudnienia przez skarżącą. Wymaganie zaś od osoby występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wcześniejszego zatrudnienia i rezygnacji z niego właśnie celem sprawowania opieki, doprowadziłoby do sytuacji, że takie osoby podejmowałyby miesięczne zatrudnienie, tylko po to, aby zaraz wypowiedzieć umowę o pracę z uwagi na niemożność pogodzenia zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 953/23, LEX nr 3620219). Nie jest także przesłanką uzasadniającą odmowę przyznanie świadczenia okoliczność podniesiona przez organ, że zalecenia z karty informacyjnej ze szpitala [...] z 18 stycznia 2024 r., w której zalecono mężowi skarżącej regularną, umiarkowaną, aktywność fizyczną w postaci, np. niewielkich spacerów podważają wiarygodność oświadczeń skarżącej, że mąż jest osobą leżącą, która nie może samodzielnie funkcjonować. Zaznaczyć należy, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że "maż skarżącej jest osobą leżącą, którą można przenieść na wózek inwalidzki. Samodzielnie nie jest w stanie dokonać tej czynności". Wbrew zatem twierdzeniom Kolegium z treści powyższego oświadczenia jednoznacznie wynika, że istnieje możliwość przeniesienia męża skarżącej z łóżka na wózek inwalidzki, jednak mąż skarżącej nie jest w stanie dokonać tego sam. Nie oznacza to jednak, że przy pomocy innej osoby np. żony, sąsiada, nie jest w stanie tego uczynić. Z tego względu, zalecenia zawarte w karcie informacyjnej ze szpitala dotyczące niewielkich spacerów nie są sprzeczne z oświadczeniami skarżącej, że mąż jest osobą leżącą, którą można przenieść na wózek inwalidzki. Zaznaczyć należy, że skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazała wprost, że mąż porusza się tylko na wózku inwalidzkim. Z tego też względu, nie można uznać za niewiarygodne oświadczenia skarżącej, że mąż jest osobą leżącą, z tego tylko względu, że ślub skarżącej i jej męża odbył się w Urzędzie Stanu Cywilnego w [...]. Sąd nie podziela także stanowiska organu, że sprawowana przez skarżącą opieka przy mężu nie jest na tyle intensywna i absorbująca, że stanowi obiektywna przeszkodę dla podjęcia przez skarżąca zatrudnienia lub innych form zarobkowania choćby w części wymiaru czasu pracy. W ocenie Sądu, zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem oraz czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wykazują takie zaabsorbowanie czasu skarżącej, że nie jest możliwe podjęcie przez nią jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Skarżąca wykonuje przy mężu wszystkie czynności higienicznie takie jak mycie, czesanie, obcinanie paznokci, smarowanie kremem przeciwodleżynowym oraz ubieranie. Podaje i dawkuje leki, kontroluje ciśnienie tętnicze (pomiary co najmniej 2 razy dziennie), systematycznie robi pomiary glikemii (5 razy dziennie). Przygotowuje posiłki zgodnie z dietą zaleconą przez lekarza oraz karmi męża. Ponadto, prowadzi gospodarstwo domowe sprząta, pierze, prasuje, zmienia pościel, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, realizuje recepty oraz umawia wizyty lekarskie. Mąż skarżącej jest osobą leżącą, pampersowaną. Choruje na niewydolność serca w klasie IV – III wg. NYHA, przewlekły zespół wieńcowy, zaburzenia gospodarki lipidowej, marskość wątroby, zakażenie gronkowcowe, zapalenie błony śluzowej żołądka, cukrzycę typu 2. Aktualnie jak podała skarżąca mąż ma zaburzenia pamięci. W tym stanie rzeczy konkluzje organu – co do braku zaistnienia związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem ocenić należy jako dowolne, co świadczy o naruszeniu ustanowionej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Ta bowiem, jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki (vide: przywoływany w uzasadnieniu skargi wyrok NSA z 23 lutego 2018 r. II OSK 1903/17, lex nr 2458235). W ocenie Sądu, tych wszystkich zasad Kolegium nie dopełniło, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz przywołany powyżej art. 80 k.p.a., które to naruszenie nie tylko mogło, ale miało istotny wpływ na wynik sprawy. Doprowadziło bowiem do nieuzasadnionego i pozostającego w sprzeczności ze stanem faktycznym wyłaniającym się ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wniosku o niespełnieniu przez skarżącą przesłanek warunkujących przyznanie żądanego świadczenia i naruszenie przez to art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. To zaś prowadzić musi do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak też uchylenia obarczonej wadami decyzji organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oceną prawną oraz wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając przy tym na względzie, że jakkolwiek z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy art. 43 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) uległy zmianie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczając obecnie możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna osoby dorosłej - to jednak w niniejszej sprawie wniosek skarżącej winien być rozpoznany na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tej nowelizacji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi bowiem na stanowisku, że art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym stanowiący, że: "w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe" - należy interpretować w ten sposób, że skoro opiekun spełniał przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dacie złożenia wniosku, a ten złożony został przed ww. datą, to należy przyjąć, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia owego wniosku, zatem "do dnia 31 grudnia 2023 r." Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w sentencji wyroku.