I SA/Wa 1498/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata P. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia odmówić adwokatowi P. B. przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu.

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. starszy referendarz sądowy przyznał J. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] na pełnomocnika skarżącego został wyznaczony adwokat – P. B. W dniu 25 maja 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna sporządzona przez pełnomocnika z urzędu. W skardze pełnomocnik zawarł wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych w maksymalnej wysokości. Pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na wniesienie jej z przekroczeniem terminu. Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącego nie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 23 września 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło zażalenie pełnomocnika na powyższe postanowienie. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 3 października 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I OZ 1895/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 3 października 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt I OZ 482/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 2 czerwca 2016 r. odrzucające skargę kasacyjną J. P. W tym stanie sprawy zważono, co następuje : Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r. W § 22 ww. rozporządzenia wskazano, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wcześniej obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W niniejszej sprawie, skarga kasacyjna wpłynęła do Sądu w dniu 25 maja 2016 r. (data stempla biura podawczego), a zatem zastosowanie w sprawie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Stosownie do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia, przyznając adwokatowi wynagrodzenie należy wziąć pod uwagę między innymi kryteria wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia, w tym nakład pracy oraz wkład jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z utrwalonym w piśmiennictwie i w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, postanowienie o przyznaniu prawa pomocy oznacza, iż Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadności i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Faktyczne udzielenie pomocy prawnej ma natomiast miejsce dopiero wówczas, gdy sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika środek prawny zapewnia dostęp do sądu. To zaś następuje wtedy, gdy środek ten został sporządzony w sposób umożliwiający jego merytoryczne rozpoznanie (por. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis (Wydanie 3), s. 599, komentarz do art. 250 P.p.s.a., ISNB 978-83-7334-848-6 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt I FSK 1648/08, Lex nr 593654, zamieszczony także w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie orzekającego, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna złożona przez pełnomocnika w imieniu skarżącego nie została skutecznie wniesiona, gdyż nie spowodowała merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd. Przeciwnie została odrzucona z uwagi na wniesienie jej po terminie. Przyczyną tego było niezłożenie przez pełnomocnika wraz ze skargą kasacyjną wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zarówno zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 2 czerwca 2016 r. odrzucające skargę kasacyjną, jak i na postanowienie Sądu z dnia 3 października 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostały przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalone postanowieniami z dnia 15 grudnia 2016 r. oraz z dnia 1 marca 2017 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że w sytuacji, gdy pełnomocnik z urzędu, zostanie ustanowiony po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej to zobligowany jest w razie podjęcia decyzji o wniesieniu takiej skargi, złożyć w terminie 30 dni od dnia w którym dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie, pełnomocnik z urzędu, dokonując czynności procesowej po terminie, nie złożył wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania, a czyniąc to później nie zachował warunków koniecznych dla jej skuteczności. Samo więc nieskuteczne złożenie skargi kasacyjnej w ocenie orzekającego nie zasługuje, na opłacenie. Skarga nie została bowiem merytorycznie rozpoznana przez Sąd i tym samym czynności pełnomocnika nie przyczyniły się do rozstrzygnięcia sprawy skarżącego. Zgodnie z orzecznictwem sądów adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu nie przysługuje wynagrodzenie za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, jeżeli pomoc prawna została udzielona stronie z uchybieniem podstawowym zasadom staranności i profesjonalizmu (por. post. SN z 12.2.1999r., II CKN 341/98, OSNC 1999, Nr 6, poz. 123, oraz post. SN z 18.3.1999 r., I CKN 1046/97, OSNC 1999, Nr 10, poz. 178, a także post. SN z 10.12.2001r., I PKN 248/01, OSNAPiUS 2002, Nr 9, poz. 5; por. też wyrok NSA z 8.1.2010 r. I FSK 1648/08, Legalis, oraz post. NSA z 16.6.2010 r., II FZ 143/10, CBOSA, a także uwagi zawarte w uzasadnieniu uchw. SN z 8.3.2012 r., III CZP 2/12, OSNC 2012, Nr 10, poz. 115). Jeżeli natomiast pismo z przyczyn wad formalnych nie wywołało żadnych skutków (np. pismo zostało zwrócone, skarga kasacyjna została odrzucona), to nie można przyjąć, że ta czynność została w istocie zrealizowana (pismo nie wywołało żadnych skutków, skarga kasacyjna nie została rozpoznana). Ponadto trzeba pamiętać o funkcjach, jakie powinna spełniać instytucja nieopłaconej pomocy prawnej. Przede wszystkim chodzi o funkcje dyscyplinującą, która w stosunku do pełnomocnika powinna przejawiać się koniecznością dołożenia maksymalnej staranności w realizacji nałożonych obowiązków, zapłata bowiem za nie pochodzi ze środków Skarbu Państwa. Nie bez znaczenia pozostaje funkcja społeczna, gdyż uprawniony do pomocy prawnej z urzędu nie może pozostawać w przeświadczeniu, że udzielona mu pomoc jest pomocą iluzoryczną. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.