I SA/Wa 1483/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant starszy referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 maja 2024 r. nr DSZ-V.4321.4.350.2024.MK w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z 26 sierpnia 2022 r. nr 000384/2022ŚW/UZ-N/ZW/947 – obie w częściach dotyczących zobowiązania A. P. do uiszczenia odsetek ustawowych; 2. oddala skargę w pozostałej części.

Zaskarżoną decyzją z 13 maja 2024 r., nr DSZ-V.4321.4.350.2024.MK Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z 26 sierpnia 2022 r., nr 000384/2022ŚW/UZ-N/ZW/947 w sprawie uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Świętokrzyski ostateczną decyzją z 23 marca 2021 r., nr 001598/2021/ŚW/OPŚ/947 odmówił A. P. prawa do świadczenia wychowawczego w postaci dodatku dyferencyjnego na dzieci K. P. i M. P. w okresie od 1 grudnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. oraz od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji. Wojewoda wskazał, że D. P. był osobą aktywną zawodowo na terytorium Republiki Federalnej Niemiec, a A. P. była osobą nieaktywną zawodowo na terytorium Polski, gdzie zamieszkiwała wraz z dziećmi. Organ stwierdził, że pierwszeństwo do wypłaty świadczeń za wskazany okres leżało po stronie instytucji niemieckiej, gdyż to w tym kraju była aktywność zawodowa. Wysokość świadczeń zagranicznych była wyższa, niż wysokość świadczeń o przyznanie których ubiegała się wnioskodawczyni, wobec czego organ odmówił prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego. W konsekwencji powyższego Wojewoda Świętokrzyski decyzją z 26 sierpnia 2022 r. uznał, że świadczenie wychowawcze w kwocie 6000 zł wypłacone na dzieci K. P. i M. P. w okresie od 1 grudnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. oraz od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. P. Rozpoznając sprawę Minister wskazał, że stosownie do przepisów art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421) prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje, m.in. obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Polski przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W myśl art. 16 ust. 2 i ust. 6 ustawy, w przypadku przebywania osoby, która złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku, gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa wyżej ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Minister wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu nie bada zasadności odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego, gdyż postępowanie w tym zakresie zostało zakończone przez Wojewodę Świętokrzyskiego decyzją z 23 marca 2021 r. Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wojewoda ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy art. 25 powołanej ustawy stosuje się odpowiednio. Ponadto, zgodnie z art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3 i ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Organ wyjaśnił, że za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się, m.in.: świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6 ustawy, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2, 3, 5 i 6 ustawy, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego. Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty. Minister wskazał, że jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z 8 sierpnia 2017 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż zarówno ona jak i żaden z członków rodziny nie przebywa poza granicami Polski, w kraju, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. We wniosku oraz w decyzji przyznającej świadczenie wnioskodawczyni została pouczona, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego w szczególności, zaistnienia okoliczności wymienionych w oświadczeniu, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenie. We wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego zostało również wskazane, że niepoinformowanie organu właściwego, prowadzącego postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianach, o których mowa powyższej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, a w konsekwencji koniecznością jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organ wskazał, że skuteczne pouczenie, to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia. W konsekwencji, ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd. W ocenie organu w niniejszej sprawie skuteczność pouczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Świadczenie wychowawcze zostało przyznane przez Wójta Gminy [...] na wniosek A. P. oraz oświadczenia, że żaden z członków rodziny nie przebywa poza granicami kraju. W ocenie Ministra organ I instancji prawidłowo wskazał, że w związku z odmową przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w formie dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 grudnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. i od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r., świadczenie wychowawczego pobrane na dzieci K. P. i M. P. za ww. okres jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca, następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że ze względu na zatrudnienie D. P. na terytorium Niemiec, ustawodawstwo niemieckie było właściwe do wypłaty świadczeń na zasadach pierwszeństwa. W sytuacji wykonywania pracy wyłącznie przez jednego z rodziców, krajem właściwym do wypłaty świadczeń jest kraj w którym występuje aktywność zawodowa. Ponadto, pojęcie "osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego" nie oznacza automatycznie, iż świadczenia takie musiały zostać wypłacone. Uprawnienie dotyczy sytuacji, gdy rodzic może starać się o prawo do świadczeń na dzieci w innym państwie członkowskim, a instytucja właściwa, w której złożony został wniosek bada, zgodnie z zasadami pierwszeństwa, które ustawodawstwo jest właściwe do wypłaty świadczeń. Minister powołał orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że okoliczność pobierania, czy niepobierania świadczeń w innym Państwie Członkowskim pozostaje bez wpływu na zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Ponadto ustawodawca nie uzależnił oceny wypłaconego w Polsce świadczenia rodzinnego (zatem również świadczenia wychowawczego), jako nienależnego, od kwestii złożenia stosownego wniosku realizującego uprawnienie do świadczenia w innym państwie członkowskim, gdzie członek rodziny pracuje, lecz od samego faktu nabycia tego uprawnienia w innym państwie członkowskim (por. wyrok WSA w Kielcach z 10 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 45/09, wyrok WSA w Opolu z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Op 301/17). Minister wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zastosowanie powyższych ulg odbywa się na wniosek osoby zobowiązanej. Skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej złożyła A.P. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: a) art. 6 kpa, art. 8 kpa, art. 10 § 1 kpa polegające na uznaniu, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz zagwarantował stronie prawo do czynnego udziału w postępowaniu, a organ odwoławczy ograniczył postępowanie jedynie do wydania decyzji bez przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego , bez wezwania skarżącej do uzupełnienia postępowania dowodowego, chociażby poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o ustalenia organu I instancji, bez poczynienia własnych ustaleń; b) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa polegające na uznaniu, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, podczas gdy organ ten nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wyjaśnił czy mąż skarżącej pozostaje w stosunku pracy, świadczy pracę na terytorium Polski lub Niemiec, od kiedy, w jakim charakterze, jaki jest rzeczywisty cel planowanego pobytu w Niemczech, a także niewyjaśnieniu dlaczego skarżąca została poinformowana o nienależnie pobranych świadczeniach po znacznym upływie terminu od poinformowania organu I Instancji o zmianach związanych z zatrudnieniem i aktywnością zawodową męża w Niemczech; c) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, ograniczenia się jedynie do ujawnienia faktu nienależnie pobranych świadczeń, bez analizy sytuacji zawodowej, rodzinnej i majątkowej skarżącej; d) art. 8 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwiło dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest w części zasadna. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z konstrukcji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika, że decyzja orzekająca w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i orzeczenia o jego zwrocie jest aktem ściśle związanym ze stanem faktycznym, na który składają się następujące elementy. Po pierwsze, przyznanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) świadczenia wychowawczego. Po drugie, stwierdzenie przez wojewodę, że w konkretnej sprawie po przyznaniu świadczenia wychowawczego znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po trzecie, uchylenie z tej przyczyny przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Zaistnienie drugiego i trzeciego elementu implikuje wydanie decyzji orzekającej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Zatem sam fakt, że świadczenie wychowawcze zostało wypłacone stronie w warunkach opisanych w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy (mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 20 ust. 3 ustawy z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1981), a zgodnie z którym sprawy o nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego za okres do 31 maja 2022 r. są rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych), stanowi podstawę uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane. Przy czym jest to sprawa administracyjna materialnie i procesowo odrębna od sprawy stwierdzenia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz sprawy uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. W niniejszej sprawie decyzją Wójta Gminy [...] z 11 lutego 2021 r. uchylona została decyzja tego organu z 17 października 2017 r. o przyznaniu świadczeń wychowawczych na M. P. i K. P. za okres od 1 grudnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. oraz od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. Od decyzji tej skarżąca nie złożyła odwołania. Następnie Wojewoda Świętokrzyski decyzją z 23 marca 2021 r. odmówił przyznania skarżącej tego świadczenia w postaci dodatku dyferencyjnego na ww. okres. Od decyzji tej skarżąca także nie złożyła odwołania. Wobec wydania wyżej wskazanych decyzji, które są ostateczne koniecznym stało się wydanie decyzji w przedmiocie uznania świadczeń wychowawczych za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu. Jak prawidłowo wskazał Minister w niniejszej sprawie przedmiotem oceny nie mogą być decyzje uchylające prawo do świadczenia wychowawczego i odmawiające przyznania dodatku dyferencyjnego. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące kwestii w jakim charakterze i z jakich przyczyn mąż skarżącej świadczył pracę w Niemczech, jaki był jego cel pobytu nie mają w niniejszej sprawie znaczenia. Organy orzekające w sprawie nienależnie pobranych świadczeń podały, że skarżąca została prawidłowo pouczona o konieczności poinformowania o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia. Pouczenie w tej kwestii wynika zarówno z wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego z 3 sierpnia 2017 r., jak i z decyzji Wójta Gminy [...] z 17 października 2017 r. o przyznaniu skarżącej świadczenia. Jednakże w stanie prawnym niniejszej sprawy, dla ustalenia spełnienia wymogów z art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy, nie zachodziła potrzeba badania, czy skarżąca była pouczona i zrozumiała wskazane pouczenia (wyroki NSA: z 1 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2232/17, z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1612/21, z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1612/21). Dla wydania przez Wojewodę decyzji w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego jedyną przesłanką jest sam fakt zaistnienia okoliczności określonych w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie jest kwestionowane, że świadczenia wychowawcze za wskazany okres zostały skarżącej wypłacone. Nie jest też sporne, że mąż skarżącej od 1 grudnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. i od 1 czerwca 2018 r. do 15 września 2018 r. przebywał i pracował w Niemczech (pisma skarżącej: z 14 grudnia 2017 r., z 14 czerwca 2018 r., z 18 września 2018 r. kierowane do Wójta Gminy [...]). W sprawie miał więc zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone za okres, o którym mowa w art. 16 ust. 6 (tj. gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji, a właściwy organ uchyli prawo do świadczenia), za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Z wyżej omówionych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego znacznego upływu czasu w jakim toczyło się postepowanie oraz nie zbadania ewentualnych zaniedbań organu wskazać należy, że zarzut ten jest o tyle zasadny, że ma wpływ na kwestię odsetek ustawowych do uiszczenia których skarżąca została zobowiązana. Zgodnie z art. 25 ust. 9 ustawy kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 3 ustawy od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, 3, 5 i 6, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczenia wychowawczego. W wyżej wskazanej sytuacji odsetki ustawowe za opóźnienie nie są naliczane, a organ powinien wydać decyzję administracyjną o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, nie orzekając o ustawowych odsetkach za opóźnienie. W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że skarżąca powinna zwrócić nienależne świadczenie wychowawcze wraz z odsetkami. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 8 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 1317/22 i sygn. akt I OSK 1319/22, a które to stanowisko Sąd w niniejszej sprawie podziela, orzeczenie o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie następuje w formie decyzji administracyjnej. Mając na uwadze, że zgodnie z art. 25 ust. 9 ustawy odsetki naliczane są od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego, a nie od daty wydania decyzji, istotnego znaczenia nabiera upływ czasu jaki minął od uzyskania informacji, że pobrane świadczenie jest nienależne a wydaniem decyzji, albowiem ma to bezpośredni wpływ na wysokość odsetek. Stąd też okoliczności, które spowodowały, że do wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnego świadczenia wraz z odsetkami za opóźnienie dochodzi po upływie znacznego okresu czasu, mają znaczenie prawne i wymagają ustalenia w każdym konkretnym przypadku. Przede wszystkim ustalenia wymaga, czy wydanie decyzji po upływie znacznego okresu czasu spowodowane zostało działaniem strony, która zaniedbała obowiązku niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia, czy też spowodowane jest działaniem organu, który posiadając stosowne informacje nie podejmuje działań i nie prowadzi postępowania administracyjnego stosownie do zasad i terminów określonych w kpa, czy też jest spowodowane w części działaniem strony, a w części działaniem organu. Wątpliwości prawne, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyrokach, powstają wówczas, gdy organ wydaje decyzję po upływie znacznego okresu czasu, a spowodowane to jest działaniem organu w tym nieprzestrzeganiem terminów do załatwienia sprawy. W takich okolicznościach obciążanie strony odsetkami za opóźnienie trudno pogodzić z zasadami państwa prawa. Stąd też, dokonując wykładni art. 25 ust. 3 ustawy, który stanowi, że od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznane świadczenie wychowawcze było następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń wychowawczych, należy zwrócić uwagę, że pojęcie błędu nie jest pojęciem dookreślonym, a zatem należy przyjąć szerokie rozumienie tego pojęcia, które obejmuje różne nieprawidłowe działania organu, a konsekwencje tego działania bezpośrednio dotyczą strony. Dlatego też jako błąd należy traktować zarówno nieprawidłowe działanie organu na etapie przyznania świadczenia wychowawczego, jak również nieprawidłowe działanie organu na etapie ustalania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie. Takim nieprawidłowym działaniem jest niewątpliwie opieszałość, długotrwałość prowadzonego postępowania, a więc prowadzenie postępowania z naruszeniem zasad i terminów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, tym bardziej, że skutki takiego nieprawidłowego działania obciążają stronę, gdyż wydłużają okres za który będą należne odsetki ustawowe. Dokonując wykładni art. 25 ust. 3 ustawy, w okolicznościach sprawy należało zatem przyjąć szersze pojęcie błędu i zwrócić uwagę na datę wydania decyzji dotyczącej ustalenia kwot świadczenia nienależnie pobranego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, jak też na to, czy było to skutkiem prawnym bezczynności lub przewlekłości postępowania i jaki ma to wpływ na zakres obowiązku jaki obciąża stronę, tj. wydłużenie okresu za który są należne odsetki ustawowe. Organ nie powinien bowiem przerzucać na stronę ciężaru konsekwencji swojego nieprawidłowego działania (bezczynności lub przewlekłości). Oczywiście dokonując wykładni art. 25 ust. 3 ustawy należy mieć również na uwadze, nie tylko prawidłowość procedowania organu, ale również prawidłowość postępowania strony. Na stronie spoczywają, bowiem określone ustawowo obowiązki zarówno na etapie składania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, jak również w trakcie jego pobierania, a w szczególności obowiązek informowania organu o każdej zmianie sytuacji materialnej i osobistej mającej wpływ na przyznane prawo do świadczenia wychowawczego. Może bowiem mieć miejsce taki przypadek, że niedopełnienie obowiązku przez stronę, czy też wykonanie go z opóźnieniem może być powodem, że decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie zostanie wydana po upływie znacznego okresu czasu od zaistnienia podstaw do jej wydania. Możliwa jest jednak również taka sytuacja, w której zarówno strona jak i organ naruszyły obowiązujące ich zasady, strona z opóźnieniem zawiadomiła organ o zmianie sytuacji materialnej i osobistej, a organ licząc od daty powzięcia informacji postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi prowadził z naruszeniem zasad i terminów określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Stąd też dokonując wykładni art. 25 ust. 3 ustawy należy uwzględniać, by jej rezultaty były do pogodzenia z różnymi ww. stanami faktycznymi. Chodzi o to, aby skutki nieprawidłowego postępowania obciążały ten podmiot, który postępuje z naruszeniem prawa, czyli organ lub stronę, a w przypadku gdy nieprawidłowości postępowania dotyczą zarówno organu jak i strony oba te podmioty. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika, że skarżąca już 14 grudnia 2017 r. poinformowała Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], że mąż od 1 grudnia 2017 r. rozpoczął pracę w Niemczech. W kolejnym piśmie - z 14 czerwca 2018 r. poinformowała Ośrodek, że mąż od 1 czerwca 2018 r. przebywa w Niemczech, gdzie pracuje. W piśmie z 18 września 2018 r. podała, że mąż pracował w Niemczech do 15 września 2018 r. Wójt wystąpił do Wojewody pismami: z 14 listopada 2017 r., z 7 lutego 2018 r. (przesyłając zaświadczenie o zatrudnieniu męża skarżącej) oraz z 15 czerwca 2019 r. i z 18 września 2018 r. o udzielenie informacji, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Wojewoda udzielił odpowiedzi pismem z 10 grudnia 2018 r. Następnie przy piśmie z 14 grudnia 2018 r. Wójt przesłał Wojewodzie dokumenty celem uzupełnienia akt. Decyzją Wójta Gminy [...] z 11 lutego 2021 r. uchylone zostało prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 grudnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. i od 1 czerwca 2018 r. do 30 sierpnia 2018 r. Wojewoda decyzją z 23 marca 2021 r. odmówił przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego w postaci dodatku dyferencyjnego za wyżej wskazany okres. Decyzja o uznaniu świadczeń wychowawczych za nienależnie pobrane i ich zwrocie wraz z odsetkami zapadła 26 sierpnia 2022 r., a więc po upływie 4 lat i 7 miesięcy od daty pierwszego zawiadomienia przez skarżącą o podjęciu zatrudnienia przez męża w Niemczech. Decyzja organu odwoławczego zapadła 13 maja 2024 r. Zważyć należy, że skarżąca współpracowała z organami pomocowymi. Reagowała na kierowane do niej pisma i udzielała odpowiedzi. Działała więc w zaufaniu do organów administracji. Postępowanie toczyło się kilka lat, na co skarżąca nie miała wpływu. Konieczne jest więc zbadanie czy w sprawie doszło do znacznego nieprawidłowego działania organu, polegającego na zbyt długim procedowaniu, na co zwróciła uwagę w skardze skarżąca, wskazując na opieszałość organu i długotrwałość postępowania. Opieszałość organu w procedowaniu sprawy nie może obciążać skarżącej. Organ nie powinien bowiem przerzucać na skarżącą ciężaru konsekwencji swojego działania. Odsetki powinny obciążać stronę jedynie za okres, który wynikał z jej zaniechań, nie zaś z braku działań bądź przewlekłości postępowania prowadzonego przez organy. Wobec powyższego organy przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, o których mowa powyżej, nakazały skarżącej zwrot odsetek ustawowych za opóźnienie - jak w decyzji, co narusza przepis art. 25 ust. 3 i ust. 9 ustawy. Ze wszystkich wyżej wskazanych przyczyn Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pozostałej części, działając na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił (pkt 2 sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę we wskazanej części organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.