I SA/Wa 1466/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), Protokolant starszy referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. w sprawie ze skargi H. K. i S. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 5 czerwca 2024 r., znak : DNI.gn.625.61.2023 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania H.K. i S.D. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 17 marca 2023 r. znak WS-III.7515.2.34.2019.RM. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : Orzeczeniem z 15 września 1951 r. znak L: R.lI/4/14/13/51 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] (dalej zwane PPRN) przejęło na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w gromadzie W. (gm. U., pow. g., woj. M.). Wnioskiem z 24 maja 2019 r. H.K. i S.D. (spadkobiercy po H./G. D.- por. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I Ns [...]), wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w [...] z 15 września 1951 r., w części dotyczącej nieruchomości przejętej od H./G. D. (pkt 88 orzeczenia). Decyzją z 18 października 2021 r., znak : WS-III.7515.2.34,2019.MK Wojewoda [...] stwierdził, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie w sprawie objętej wnioskiem zostało umorzone z mocy prawa. W wyniku rozpoznania odwołania H.K. i S.D. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 12 grudnia 2022 r., znak : DN.gn.625.184.2021 uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] z 18 października 2021 r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że skoro organ nie przeprowadził postepowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie, czy od dnia doręczenia (ogłoszenia) orzeczenia PPRN w [...] z 15 września 1951 r., do dnia złożenia wniosku o stwierdzenie jego nieważności (w zaskarżonej części) upłynęło trzydzieści lat, to nie mógł stwierdzić, że postępowanie z wniosku skarżących rzeczywiście zostało umorzone z mocy prawa. W ocenie organu odwoławczego, wyrażone w tym zakresie stanowisko Wojewody jest więc przedwczesne. Rozpoznając sprawę ponownie, decyzją z 17 marca 2023 r., znak WS-III.7515.2.34.2019.RM Wojewoda [...] stwierdził, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie w sprawie objętej wnioskiem zostało umorzone z mocy prawa. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z 17 marca 2023 r. złożyli H.K. i S.D. W odwołaniu zarzucili: (1) naruszenie art. 105 § 1 Kpa poprzez stwierdzenie umorzenia z mocy prawa postępowania nieważnościowego w trakcie jego trwania oraz (2) że art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego jest sprzeczny z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (ponieważ narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, zasadę ochrony własności, prawo dziedziczenia własności i prawo do wynagrodzenia szkody) oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36 poz. 175), zmienionej Protokołem nr 11 do tej Konwencji, dotyczącym przekształcenia mechanizmu kontrolnego ustanowionego przez Konwencję, z dnia 11 maja 1994 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 147, poz. 962) (ponieważ narusza zasadę ochrony własności). Rozpatrując sprawę Minister wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Organ zaznaczył, że wystąpienie przyczyny umorzenia postępowania z mocy samego prawa powinno zatem znaleźć odzwierciedlenie w formalnej czynności decyzyjnej organu, jaką jest decyzja administracyjna. Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego Minister stwierdził, że postępowanie w sprawie objętej odwołaniem należy do kategorii spraw, do których odnosi się ustawa z 11 sierpnia 2021 r. Z treści orzeczenia PPRN w [...] z 15 września 1951 r. wynika, że miało ono zostać podane do wiadomości przez wyłożenie do publicznego wglądu w PPRN w [...], w Prezydium Gminnej Rady Narodowej w U. oraz u sołtysa gromady W. w ciągu 7 dni od dnia powiadomienia zainteresowanych o terminie wyłożenia przez ogłoszenie na tablicy urzędowej w PPRN w [...], PGRN w U. oraz przez publiczne ogłoszenie w gromadzie. W orzeczeniu czytamy, że w ciągu 14 dni od dnia następnego po ukończeniu terminu wyłożenia orzeczenia do wglądu służyło stronom prawo wniesienia odwołania do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] za pośrednictwem PPRN w [...]. Minister wyjaśnił, że wśród zachowanych akt archiwalnych brak jest dokumentacji potwierdzającej w jakim konkretnie okresie orzeczenie PPRN w [...] z 15 września 1951 r. było podane do publicznego wglądu oraz kiedy było publicznie ogłoszone w gromadzie. Pomimo tego, że nie udało się odnaleźć dokumentu potwierdzającego w sposób bezpośredni okoliczność doręczenia/ogłoszenia orzeczenia z 15 września 1951 r., to równocześnie nie można zanegować faktu takiego doręczenia/ogłoszenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje bowiem, że ogłoszenie to musiało być doręczone (ogłoszone). Otóż decyzją z 9 lipca 1969 r. znak PZR.19.Vg/238,239,324/57 PPRN [...] uchyliło orzeczenie PPRN w [...] z 15 września 1951 r., znak R.L.II/4/14/13/51 w części dotyczącej przejęcia nieruchomości od kilku ówczesnych właścicieli, którzy w latach 1956/57 powrócili do wsi W. i na podstawie decyzji tymczasowych objęli w użytkowanie grunty i zabudowania będące ich własnością przed przejęciem na Skarb Państwa. Jak wskazał organ, z sygnatury decyzji PPRN w [...] z 9 lipca 1969 r. wynika, że postępowanie zostało wszczęte w 1957 r. Z tego wynika, że wówczas osoby, których dotyczyła decyzja musiały się zapoznać z jej treścią. Z lektury tej decyzji wynika, że wymienione w niej osoby objęły w użytkowanie grunty na podstawie decyzji tymczasowych do dnia 5 kwietnia 1958 r. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy organ uznał, że doręczenie (ogłoszenie) orzeczenia PPRN w [...] z 15 września 1951 r. musiało nastąpić przed zakończeniem wydawania decyzji tymczasowych, a więc przed 5 kwietnia 1958 r. Minister wyjaśnił, że ustalając datę wszczęcia postępowania, należy mieć na uwadze art. 61 § 3 Kpa, zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wniosek z 24 maja 2019 r. inicjujący postępowanie w sprawie, wpłynął do Wojewody [...] w dniu 4 czerwca 2019 r. (por. prezentatę wpływu na wniosku) i ten dzień należy uznać za dzień wszczęcia postępowania. Skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności części orzeczenia PPRN w [...] z 15 września 1951 r. nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia tego orzeczenia, to oznacza, że postępowanie to (jak słusznie stwierdził organ pierwszej instancji) podpada pod przepis art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., a więc z dniem 16 września 2021 r. zostało umorzone z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Odnosząc się do zarzutów: (1) naruszenia art. 105 § 1 Kpa, poprzez stwierdzenie umorzenia z mocy prawa postępowania nieważnościowego w trakcie jego trwania, (2) sprzeczności art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zasadą demokratycznego państwa prawnego, zasadą ochrony własności, prawem dziedziczenia własności i prawem do wynagrodzenia szkody) oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zasadą ochrony własności) należy wskazać, że przepis art. 2 ust 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest obecnie obowiązującym przepisem prawa. Wojewoda, jak i Minister, jako organy administracji publicznej, mają zaś bezwzględny obowiązek działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 Kpa). Ani Wojewoda, ani Minister, nie zostali wyposażeni w kompetencje do dokonywania samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów rangi podstawowej i kwestionowania ich ważności. Wobec tego nie mogą w sposób wybiórczy uznawać, czy zastosują czy też nie, przepis prawa obowiązujący w chwili dokonywania czynności. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 czerwca 2024 r., znak: DNI.gn.625.61.2023 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli H.K. i S.D. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji. 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 21 i ar. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku Skarżących z dnia 4 czerwca 2019 r. w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej, 2) naruszenie art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ustalenie, iż od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 15 września 1951 r., znak: L.R/II/4/14/13/51 o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w gromadzie W., upłynęło już ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w [...], który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej, a w szczególności opierać daty doręczenie orzeczenia na orzeczeniu wydanym w okresie późniejszym przez zupełnie inny organ i w odniesieniu do innych osób. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika reprezentującego Skarżących. Ponadto, wnieśli o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oświadczając, że zrzekają się rozprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli zarzuty skargi i podali argumentację na ich poparcie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej także jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 czerwca 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z 17 marca 2023 r., którą Wojewoda [...] stwierdził, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie administracyjne z wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 15 września 1951 r., w części dotyczącej nieruchomości przejętej od H./G. D. (pkt 88 orzeczenia), zostało umorzone z mocy prawa. Decyzja Wojewody [...] została wydana na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 11 sierpnia 2021 r." Zgodnie z powołaną regulacją, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. dniem 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa następuje z kolei na mocy art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, że zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia, stanowi obligatoryjną przesłankę do stwierdzenia, że zostało umorzone z mocy prawa. Po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. Jak wynika z zebranej w sprawie dokumentacji, orzeczenie z 15 września 1951 r., znak : L:R.II/4/14/13/51 zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318) oraz przepisów dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339). Sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.(Dz. U. z 1948 r., nr 37 poz. 271). Zgodnie z § 4 tego rozporządzenia "Władza, która wydała orzeczenie o przejściu mienia na własność Państwa, ogłasza je w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywiesza równocześnie w swoim lokalu urzędowym i w lokalu zarządu gminy, w której mienie jest położone". Natomiast stosownie do § 5 rozporządzenia "za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia". Jak wynika z akt sprawy, orzeczenie PPRN w [...] z 15 września 1951 r., miało zostać podane do wiadomości poprzez wyłożenie do publicznego wglądu w PPRN w [...], w Prezydium Gminnej Rady Narodowej w [...] oraz u sołtysa gromady W. w ciągu 7 dni od dnia powiadomienia zainteresowanych o terminie wyłożenia przez ogłoszenie na tablicy urzędowej w PPRN w [...], PGRN w [...] oraz przez publiczne ogłoszenie w gromadzie. W ciągu 14 dni od dnia następnego po ukończeniu terminu wyłożenia orzeczenia do wglądu służyło stronom prawo wniesienia odwołania do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] za pośrednictwem PPRN w [...]. W zachowanych aktach archiwalnych brak jest jednak dokumentacji potwierdzającej w jakim konkretnie okresie orzeczenie PPRN w [...] z 15 września 1951 r. było podane do publicznego wglądu oraz kiedy było publicznie ogłoszone w gromadzie. Jak trafnie stwierdził organ, pomimo tego, że nie udało się odnaleźć dokumentu potwierdzającego w sposób bezpośredni okoliczności doręczenia/ogłoszenia orzeczenia to równocześnie nie można zanegować faktu takiego doręczenia/ogłoszenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje bowiem, że orzeczenie to musiało być doręczone/ogłoszone. Decyzją z 9 lipca 1969 r., znak PZR.19.Vg/238,239,324/57 PPRN w [...] uchyliło orzeczenie własne z 15 września 1951 r. znak R.L.II/4/14/13/51 w części dotyczącej przejęcia nieruchomości od kilku ówczesnych właścicieli, którzy w latach 1956/57 powrócili do wsi W. i na podstawie decyzji tymczasowych objęli w użytkowanie grunty i zabudowania będące ich własnością przed przejęciem na Skarb Państwa. Z sygnatury decyzji PPRN w [...]z 9 lipca 1969 r. wynika, że postępowanie zostało wszczęte w 1957 r. Z tego wynika, że wówczas osoby, których dotyczyła decyzja musiały się zapoznać z jej treścią. Z decyzji tej wynika, że wymienione w niej osoby objęły w użytkowanie grunty na podstawie decyzji tymczasowych do dnia 5 kwietnia 1958 r. W ocenie Sądu, prawidłowo zatem Minister stwierdził, że doręczenie/ogłoszenie orzeczenia PPRN w [...] z 15 września 1951 r. musiało nastąpić przed zakończeniem wydawania decyzji tymczasowych, a więc przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wniosek skarżących z 24 maja 2019r. o stwierdzenie nieważności części orzeczenia PPRN w [...] z 15 września 1951 r., w części dotyczącej H.(G.) D. (poz. 88) wpłynął do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 4 czerwca 2019 r. (data prezentaty wpływu wniosku). Prawidłowo zatem ten dzień organ uznał za dzień wszczęcia postępowania. Ustalając datę wszczęcia postępowania, należy mieć na uwadze art. 61 § 3 kpa, zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skoro więc orzeczenie PPRN w [...] z 15 września 1951 r. zostało doręczone/ogłoszone przed dniem 5 kwietnia 1958 r. zaś wniosek z 24 maja 2019 r. o stwierdzenie nieważności części tego orzeczenia nie doprowadził do zakończenia postępowania przed dniem 16 września 2021 r., prawidłowo organy uznały, że ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. do umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Z tego względu, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia ogłoszenia decyzji postępowanie niezakończone przed dniem wejścia w życie ww. ustawy ostateczną decyzją umarza się z mocy prawa. Z brzmienia art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. wynika, że umorzeniu podlega postępowanie "w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji", które nie zostało zakończone "ostateczną decyzją" (a więc całe postępowanie przed organami obu instancji). Tym samym bezprzedmiotowe jest zarówno postępowanie pierwszej instancji, jak i postępowanie odwoławcze. Zasadnie organy stwierdziły, że jakkolwiek umorzenie postępowania nastąpiło z mocy samego prawa, to słusznie organy uznały za konieczne potwierdzenie zaistniałego stanu rzeczy aktem stosowania prawa poprzez wydanie decyzji. Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zdołała również podważyć zawarta w skardze argumentacja dotycząca sprzeczności przyjętych w ustawie z 11 sierpnia 2021 r. rozwiązań prawnych z normami i zasadami wynikającymi z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów dostrzec trzeba, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, przewidziano również w systemie prawa cywilnego czy karnego. Przykładowo system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, co następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.), czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Z kolei w postępowaniu karnym ustawodawca przewidział ustanie karalności po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), zaś po 20 latach gdy czyn stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k.). Wszystkie powołane regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny termin przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na 30 lat. W ocenie Sądu w składzie orzekającym sporna regulacja, ograniczająca w czasie możliwość skutecznego występowania o stwierdzenie nieważności decyzji/orzeczeń, była konieczna. Wprowadzenie jej jest skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Regulacja ta doprowadziła do zamierzonych i wprost wskazanych w powołanym orzeczeniu Trybunału rezultatów. Jej wynikiem jest ograniczenie w czasie możliwości eliminowania decyzji z obrotu prawnego. Służy ona również ochronie interesu publicznego, w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły prawa, przy uwzględnieniu także i tego, że przedmiotowe nabycie, z uwagi na upływ terminów zasiedzenia, i tak by nastąpiło. Ponadto, sporna instytucja nie stanowi nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez okres trzydziestu lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji lub postanowienia. Ten okres czasu uznać trzeba za wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania aktu administracyjnego z obrotu prawnego. Jeżeli zatem obywatel przez wiele lat nie korzysta z przysługujących mu praw, to musi liczyć się z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiony. Trzydziestoletni okres przedawnienia w odniesieniu do orzekania o wadach nieważności decyzji gwarantował obywatelom odpowiednią ilość czasu na zakwestionowanie decyzji wydanych wiele lat temu. Jak już przy tym wyżej podkreślono, jest to termin zbieżny z maksymalnym terminem nabycia prawa własności nieruchomości przez jej posiadacza uzyskującego posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 kodeksu cywilnego). W ocenie Sądu, zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważa nad eksponowaną w skardze zasadą rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności skargi pozostaje fakt, że co najmniej od daty wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 maja 2015 r. każdy, a więc również skarżący, powinni liczyć się z tym, że ustawodawca to orzeczenie wykona i uchwali regulacje ograniczające w czasie możliwość wzruszania decyzji w trybie nadzwyczajnym. Na tym polega, między innymi, zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. W niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie w części nieważności orzeczenia PPRN w [...] z 15 września 1951 r., skarżący złożyli dopiero po 4 latach od daty wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (tj. 12 maja 2015 r.) i jednocześnie po 68 latach od daty wydania kwestionowanego orzeczenia. Skarżący musieli zatem (a przynajmniej powinni) liczyć się z tym, że efektywność takiego działania może być zagrożona. Stwierdzić zatem należy, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. nie narusza konstytucyjnie chronionej własności. W szczególności nie pozbawia on jednostki przynależnego jej prawa majątkowego (w ujęciu materialnym), a wyłącznie uprawnienia procesowego (prawa do uzyskania decyzji ostatecznej rozstrzygającej o zasadności wniosku jednostki). To, że skarżący domagają się stwierdzenia nieważności orzeczenia z 15 września 1951 r. nie oznacza jeszcze, że w świetle zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. organy administracji państwowej wydałyby rozstrzygnięcie zgodne z ich wnioskiem. Zwrócić należy uwagę na surowe wymagania, jakie formułuje orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a także zasadę domniemania legalności decyzji ostatecznej (art. 16 k.p.a.). Z podanych wyżej przyczyn niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Reasumując, zdaniem Sądu wobec upływu ponad 30 lat od daty doręczenia/ogłoszenia kwestionowanego orzeczenia do dnia złożenia wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie nieważnościowe zaistniała podstawa do obligatoryjnego umorzenia postępowania. Z chwilą bowiem wejścia w życie ustawy z 11 września 2021 r., co nastąpiło 16 września 2021 r., organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiego rozstrzygnięcia, a prowadzone w tym przedmiocie postępowanie podlegało umorzeniu z mocy prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący zrzekli się rozprawy i wnieśli o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.