I SA/Wa 1465/08

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O. na pismo Zastępcy Dyrektora Departamentu Kształcenia Ogólnego i Wychowania Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia olimpiady w wykazie olimpiad zwalniających z egzaminu maturalnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O. wniesioną na pismo Zastępcy Dyrektora Departamentu Kształcenia Ogólnego i Wychowania Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia olimpiady w wykazie olimpiad zwalniających z egzaminu maturalnego. Wskazując na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej skarżący nadesłał do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, że prowadzi działalność oświatową polegającą na prowadzeniu [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O. Uzasadniając wniosek wskazał, że placówka oświatowa jaką jest Liceum nie jest w stanie ponieść kosztów związanych ze złożeniem skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Skarżący dodał również, że przedmiotowa sprawa ma charakter precedensowy i wymaga pomocy prawnej ze strony adwokata zajmującego się prawem oświatowym. Poza tym szkoła nie prowadzi żadnej działalności oprócz statutowej, od 1 września jest szkołą bezpłatną, utrzymuje się z subwencji oświatowej. W rubryce dotyczącej majątku i dochodów wnioskodawca ujawnił, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, natomiast wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu to kwota [...] zł. Ponadto stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł [...] zł. We wniosku stwierdzone również zostało, że dochody przeznaczone są na cele statutowe szkoły, wykorzystane na budowę Sali gimnastycznej dla szkoły z funduszy europejskich (częściowa dotacja unijna). Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oceniając przedłożoną przez wnioskodawcę dokumentację uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku liceum i przyznania adwokata. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy skierowana jest do tych osób lub podmiotów, których sytuacja materialna jest na tyle trudna, że w sposób oczywisty nie pozwala im na samodzielne opłacenie kosztów związanych z np. ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie wniosek złożony został przez szkołę niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej – co wynika z treści zamieszczonego na stronie internetowej statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O., stanowiącego załącznik do Uchwały [...], uchwalonego na posiedzeniu Rady Pedagogicznej w dniu [...] sierpnia 2007 r. (tekst jednolity obowiązuje od [...] r.). Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w ostatnim roku obrotowym bilans placówki nie wykazał strat i zamknął się w kwocie [...] zł. Na koncie bankowym Szkoły znajdowały się środki w wysokości [...] zł. Reprezentujący liceum dyrektor oświadczył, że dochody przeznaczone są na cele statutowe szkoły oraz wykorzystane na budowę sali gimnastycznej. Stwierdzić jednakże należy, że w sytuacji, gdy określony podmiot decyduje się na wniesienie skargi do Sądu powinien liczyć się z koniecznością poniesienia określonych wydatków, jak również zabezpieczyć na ten cel określone środki. Wydaje się również, że podejmowanie takich czynności jak wniesienie skargi do sądu nie stoi w sprzeczności z realizowaniem celów statutowych szkoły, wręcz przeciwnie – szeroko rozumiane występowanie szkoły w obrocie publiczno – prawnym – jest również formą ich wypełniania. W związku z tym nie jest wykluczone, że z podanych wyżej środków byłoby możliwe sfinansowanie kosztów ustanowienia w sprawie adwokata. Zauważyć również należy, że w art. 8 ust. 2 statutu Liceum znalazł się zapis mówiący o tym, że w celu wspierania działalności statutowej szkoły lub placówki rada rodziców może na osobnym koncie bankowym gromadzić fundusze składek rodziców lub innych źródeł. Ze względu na nie pobieranie czesnego od rodziców uczniów składka na radę rodziców jest obowiązkowa i jest ustalana przez radę pedagogiczną. Natomiast w art. 8 ust. 7 statutu wpisano, że szkołę w razie potrzeby może wspomagać finansowo rada rodziców zgodnie z regulaminem jej działania. Powyższe zapisy oznaczają, że statut szkoły dopuszcza możliwość finansowego wsparcia szkoły przez rodziców czy też radę rodziców, co również poddaje w wątpliwość przedstawione przez dyrektora liceum argumenty o braku środków (czy mówiąc precyzyjniej braku możliwości ich pozyskania) na opłacenie kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Wobec powyższego uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał, iż pozostaje w sytuacji majątkowej, która uzasadniałby uwzględnienie złożonego wniosku i dlatego na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówiono przyznania prawa pomocy.