I SA/Wa 1456/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. L., M. O. i R. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 620/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz M. L., M. O. i R. S. sumę pieniężną w kwocie po 2.000 (dwa tysiące) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz M. L., M. O. i R. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. L., M. O. i R. S. skargą z 22 czerwca 2020 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 620/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. D., M. O. i R. S. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] hip. "[...] nr [...] oznaczone nr [...] i [...]" dz. [...],[...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Prezydent został już dwukrotnie ukarany grzywną za niewykonanie ww. wyroku. Organ jednak nie wykonał wyroku, pomimo skierowania kolejnego wezwania do jego wykonania. W związku z powyższym skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie zakreślonym przez Sąd, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość. Pismem z 26 czerwca 2020 r. pełnomocnik skarżących został poinformowany o podjętych w sprawie czynnościach oraz wskazano nowy termin załatwienia do dnia 30 września 2020 r. Następnie pismem z 7 lipca 2020 r. wezwano pełnomocnika skarżących do złożenia do akt sprawy dokumentów potwierdzających, że M.O. i M. O. to jedna i ta sama osoba. Ponadto, opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem ww. dekretu. Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie ustalone w toku tych postępowań, nie pozwalają na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W przedmiotowej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 620/13, zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 10 kwietnia 2014 r. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, upłynął 10 czerwca 2014 r. Następnie na skutek skargi na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 31 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 941/15 oraz z 24 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 7/18 wymierzył organowi grzywnę w wysokości odpowiednio 2.000 zł i 5.000 zł. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez stronę skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 14 stycznia 2014 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już ukarany grzywnami w wysokości 2.000 zł i 5.000 zł, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 10.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu w dniu 5 września 2018 r. prawomocnego wyroku z 24 maja 2018 r. wymierzającego grzywnę w kwocie 5.000 zł, organ podjął czynności w sprawie dopiero 8 sierpnia 2019 r., a więc po prawie rocznej bezczynności. Kolejne czynności zostały podjęte przez organ dopiero 26 czerwca 2020 r. i 7 lipca 2020 r. Zastrzeżenia budzi sytuacja, w której organ przez tak długi okres czasu nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do wydania decyzji kończącej postępowanie. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał już dwukrotnie organ grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy gruntów [...] należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak w niniejszym przypadku wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu trudno uznać za nakierowane na rozpoznanie sprawy. Jednocześnie w ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Za zasadny Sąd uznał również zawarty w skardze wniosek skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej, co skutkowało przyznaniem im sumy w kwocie po 2.000 zł na rzecz każdego z nich. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności organu. Wskazać należy, że ten środek prawny nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Mając zatem na uwadze ową kompensacyjną, a nie odszkodowawczą, funkcję tego środka prawnego, Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w kwotach po 2.000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. W ocenie Sądu, wynikające z tytułu przyznanej sumy pieniężnej obciążenie finansowe organu (6.000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (10.000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...]. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a.