I SA/Wa 1436/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-304/2018/GD w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister lub organ) decyzją z 13 kwietnia 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-304/2018 umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Lubelskiego nr 2003/18 z 6 sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Wojewoda Lubelski decyzją nr 2003/18 z 6 sierpnia 2018 r., odmówił C. M. , G. B. , K. G. oraz B. G., potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości P. , pow. [...] , woj. wileńskie (obecnie tereny Białorusi). Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosła C. M. . W treści odwołania C. M. zwróciła się o "uchylenie decyzji oraz zawieszenie terminu postępowania do czasu pozyskania wymaganej dokumentacji'’. Pismem z dnia 1 października 2018 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwał C. M. do sprecyzowania żądania zawartego w treści odwołania z dnia 23 sierpnia 2018 r. poprzez wskazanie czy stanowi ono wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego od decyzji nr 2003/18 Wojewody Lubelskiego z dnia 6 sierpnia 2018 r., w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma. Jednocześnie w ww. piśmie wskazano, że brak wymaganego sprecyzowania żądania we wskazanym terminie będzie skutkował potraktowaniem żądania strony jako wniosku o zawieszenie postępowania odwoławczego. Pismem z dnia 8 listopada 2018 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do pozostałych stron przedmiotowego postępowania, do wypowiedzenia w zakresie ewentualnego zgłoszenia sprzeciwu w sprawie zawieszenia ww. postępowania, wskazując jednocześnie, że nie otrzymanie odpowiedzi w ww. terminie będzie rozumiane jako brak sprzeciwu. W wyznaczonym terminie żadna ze stron nie udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2018 r., nr DAP-WOSR-7280-304/2018/GD, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiesił na wniosek strony postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Lubelskiego nr 2003/18 z dnia 6 sierpnia 2018 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia 28 września 2021 r., poinformował strony postępowania o zbliżającym się upływie terminu na złożenie wniosku o skuteczne podjęcie postępowania odwoławczego przed organem II instancji. Polskiej. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 19 października 2021 r. C. M. poinformowała, iż pomimo poszukiwań w archiwach nie odnaleziono dokumentów dotyczących przedmiotowej sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia 15 listopada 2021 r. wezwał skarżąca do sprecyzowania charakteru ww. pisma z dnia 19 października 2021r. poprzez wskazanie czy stanowi ono wniosek o podjęcie postępowania odwoławczego przed organem II instancji, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma. Jednocześnie wskazano, że brak wymaganego sprecyzowania żądania we wskazanym terminie będzie skutkował wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie jako bezprzedmiotowego, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. W piśmie z dnia 24 listopada 2021 r. C. M. wskazała "aby pismo z dnia 19 października 2021 r. potraktować jako wniosek odwoławczy przed organem II instancji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" Następnie Minister zaskarżoną decyzją z 13 kwietnia 2022 r., umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji od decyzji Wojewody Lubelskiego nr 2003/18 z dnia 6 sierpnia 2018 r., zawieszone na wniosek C. M. postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 grudnia 2018 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że nie ulega wątpliwości, że postępowanie odwoławcze zawieszone zostało w trybie art. 98 § 1 k.p.a. na wyraźny wniosek strony. W takim trybie organ administracji publicznej podejmuje zawieszone postępowanie wyłącznie wówczas, gdy wystąpi o to strona. Procedura ta wiąże się z konsekwencjami tego rodzaju, że o ile strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 grudnia 2018 r. strony zostały pouczone o treści art. 98 § 2 k.p.a. Pomimo tego w ciągu 3 lat nie wniosły o podjęcie zawieszonego postępowania. W związku z powyższym, ustawowy termin zakreślony na złożenie przez Stronę wniosku o podjęcie przedmiotowego postępowania - uwzględniając także zawieszenie biegu terminów w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wynikające z art. 15 zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CO\/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, 567, 568, 695) w związku art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 roku o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonnych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 i zgodnie z art. 68 ust. 2 ww. ustawy - upłynął. W związku z tym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązany był do umorzenia przedmiotowego postępowania (art. 98 § 2 k.p.a.). Bieg terminu materialnoprawnego, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. rozpoczął się w dniu wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, tj. w dniu 13 grudnia 2018 r. i normalnie powinien upłynąć po 3 latach, tj. w dniu 13 grudnia 2021 r. Niemniej jednak w związku z epidemią na skutek powołanych wyżej przepisów termin ten uległ wstrzymaniu od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. włącznie, tj. na okres 71 dni. Zatem w niniejszej sprawie upływał z dniem 22 lutego 2022 r. Wobec powyższego organ orzekł jak w sentencji. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję, C. M. opisała przebieg postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem M. B. i zarzuciła organowi długotrawałe i niezgodne z interesem stron prowadzenie postępowania administracyjnego. W efekcie doprowadziło to do niemożności uzyskania przez strony dokumentów z archiwów polskich i zagranicznych, umożliwiających uzyskanie prawa do rekompensaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie bezspornym jest, że postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Lubelskiego z 6 sierpnia 2018 r. zawieszone zostało na wniosek skarżącej postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 grudnia 2018 r., na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. W treści postanowienia organ zawarł informację, że jeżeli w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.). Zatem jeżeli strona w trzyletnim terminie wniosku o podjęcie postępowania nie złoży, to następuje skutek w postaci uznania żądania wszczęcia postępowania za wycofane. W orzecznictwie i literaturze dominuje pogląd, że oznacza to konieczność umorzenia postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2008 r., s. 462 oraz Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, LexisNexis, Warszawa 2011 r., s. 204; M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2011 r., s. 488 i 489; wyroki NSA: z 14 lipca 2011 r. sygn. I OSK 1180/11, z 13 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 2718/15, z 12 listopada 2015 r. sygn. I OSK 491/14, z 21 listopada 2014 r. sygn. II GSK 1785/13). Odnośnie zaś do określenia początku biegu terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a., w orzecznictwie dominuje stanowisko, że od daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania należy liczyć bieg 3-letniego terminu do złożenia wniosku o jego podjęcie (por. wyroki: WSA w Warszawie z 17 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 597/12, WSA w Warszawie z 9 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 147/15, WSA w Warszawie z 15 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1649/15, NSA z 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1041/14). Stanowisko to podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w rozpoznawanej sprawie. W przedmiotowej sprawie nastąpiło jednak zawieszenie biegu terminów spowodowanych obowiązywaniem stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, wynikające z art. 15 zzr ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CO\/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, 567, 568, 695). Biegł terminów uległ wstrzymaniu od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 23 maja 2020 r. włącznie, tj. na okres 71 dni, na co słusznie zwrócił uwagę organ. Termin trzyletni uległ zatem wydłużeniu w przedmiotowej sprawie do 22 lutego 2022 r. i do tego terminu winien zostać złożony wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Jak wynika z akt sprawy, do tego terminu wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania nie został złożony ani przez skarżącą, ani przez pozostałe strony postepowania, mimo wystosowania do nich przez organ pisma informującego o zbliżającej się dacie upływu powyższego okresu. A jak wskazano wyżej, niezłożenie przez stronę w terminie 3 lat (w tym przypadku wydłużonego dodatkowo o 71 dni) od zawieszenia postępowania wniosku o jego podjęcie, skutkuje uznaniem żądania wszczęcia tego postępowania za wycofane. Termin określony w ww. przepisie ma przy tym charakter prekluzyjny, bowiem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie staje się bezskuteczna (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 56/13, czy wyrok NSA z 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1041/14). Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, to należy je uznać za całkowicie bezzasadne. Okoliczności podniesione przez skarżącą w skardze, koncentrujące się na długotrwałości prowadzonego postępowania oraz opisujące trudności w uzyskaniu dokumentów potwierdzających posiadanie przez poprzednika skarżącej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej polskiej, nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem decyzja procesowa, umarzająca postępowanie administracyjne ponieważ w terminie 3 lat od daty zawieszenia strona nie złożyła wniosku o jego podjęcie. Zatem poza oceną sądu pozostaje zasadność, prawidłowość i terminowość czynności podejmowanych przez organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów wszelkie zarzuty skargi dotyczące tych kwestii nie mogły zostać uwzględnione. Na ocenę prawidłowości przedmiotowej decyzji nie mogą również wpłynąć twierdzenie skarżącej, że organ nie zaznajomił ją z przepisami prawa i potraktował jak intruza. Otóż postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone na wniosek skarżącej postanowieniem z 13 grudnia 2018 r. W tym postanowieniu zawarta była informacja o treści art. 98 § 2 k.p.a., dodatkowo skarżąca została poinformowana, że zbliża się upływ 3-letniego terminu, o jakim mowa w art. 98 § 2 k.p.a. Nie można zatem postawić organowi zarzutu braku udzielenia stronie informacji o jej sytuacji prawnej. Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia opublikowane na stronie www.nsa.orzeczenia.gov.pl. ----------------------- 3