I SA/Wa 1418/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Marek Maliński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi W. S. i I. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 maja 2024 r. nr DN.gn.625.325.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 maja 2024 r. nr DN.gn.625.325.2021 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również: "Minister" lub "Organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania V. S. i I. S. (dalej łącznie: "Strony" lub "Skarżące") od decyzji Wojewody Małopolskiego (dalej również: "Wojewoda") z dnia 3 grudnia 2021 r. nr WS-lll.7515.2.104.2019.MK, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco: Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. (dalej również: "PPRN w G.") - orzeczeniem z dnia 16 listopada 1959 r. nr R1.U-Vg/161/59 - przejęło na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone we wsi [...] (gm. [...], pow. [...], woj. [...]). Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2019 r. J. (I.) S. i W. S. (spadkobierczynie po J. S. - por. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2019 r. sygn. akt [...]), wystąpiły o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 16 listopada 1959 r., w części dotyczącej nieruchomości przejętej od P. S. Decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. Wojewoda Małopolski stwierdził, że z dniem 16 września 2021 r. postępowanie administracyjne z wniosku J. (I.) S. i W. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w G. z dnia 16 listopada 1959 r., w części dotyczącej nieruchomości P. S., zostało umorzone z mocy prawa. W wyniku rozpoznania odwołania Minister – decyzją z dnia 20 maja 2024 r.- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491; dalej również: "ustawa z 11 sierpnia 2021 r.") Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Zdaniem organu odwoławczego, z treści orzeczenia PPRN w G. z dnia 16 listopada 1959 r. nr R1.U-Vg/161/59 wynika, że stronom służyło prawo wniesienia odwołania do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie za pośrednictwem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. w terminie 14 dni po upływie 30 dni od ogłoszenia tego orzeczenia. Jak zaznaczył Minister nie udało się odnaleźć dokumentacji dotyczącej publikacji orzeczenia PPRN w G., jego ogłoszenia, czy też wyłożenia do wglądu. Określenie daty ogłoszenia napotyka więc trudności spowodowane obiektywną przeszkodą, jaką jest znaczny upływ czasu. Od wydania orzeczenia minęło kilkadziesiąt lat. W tym czasie zmieniały się: ustrój organów władzy publicznej, kompetencje i struktura organizacyjna urzędów, podział administracyjny kraju, a także sposób funkcjonowania i zakres działania archiwów państwowych. Wymienione okoliczności sprzyjały rozproszeniu lub zaginięciu dokumentacji. Ponadto tylko część dokumentów urzędowych ma wartość historyczną i jest przechowywana wieczyście, pozostałe materiały po upływie określonego czasu podlegają natomiast zniszczeniu (brakowaniu). To, że dziś nie można wykazać za pomocą dowodów bezpośrednich, że ogłoszenie nastąpiło i miało miejsce określonego dnia, nie pozwala – zdaniem Ministra - na zanegowanie faktu ogłoszenia orzeczenia, tym bardziej że orzeczenie to zostało wykonane. W ocenie Ministra sporne orzeczenie PPRN w G. stanowiło podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej nr [...]. Z danych zawartych w tej księdze wynika, że wniosek o dokonanie wpisu prawa własności Skarbu Państwa (na podstawie orzeczenia PPRN w G. z dnia 16 listopada 1959 r.) został złożony 5 września 1970 r., a wpisu do księgi wieczystej dokonano [...] grudnia 1970 r. Zdaniem Ministra okoliczność ta pośrednio wskazuje, że orzeczenie z dnia 16 listopada 1959 r. zostało doręczone (ogłoszone), ponieważ do sądu można było przekazać tylko orzeczenie ostateczne, a więc skutecznie ogłoszone/doręczone i od którego upłynął termin na jego zaskarżenie. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Minister uznał, że doręczenie (ogłoszenie) orzeczenia PPRN w G. z dnia 16 listopada 1959 r. nastąpiło przed 5 września 1970 r. (tj. przed złożeniem wniosku o wpis prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej). Następnie organ wskazał, że wniosek z dnia 2 czerwca 2019 r. inicjujący postępowanie w sprawie, wpłynął do Wojewody Małopolskiego w dniu 5 czerwca 2019 r. i ten dzień należy uznać za dzień wszczęcia postępowania. Skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 16 listopada 1959 r. nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia tego orzeczenia, to oznacza, że postępowanie to (jak słusznie stwierdził organ pierwszej instancji) podpada pod przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., a więc z dniem 16 września 2021 r. zostało umorzone z mocy prawa. Oznacza to brak możliwości załatwienia sprawy poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Dodatkowo Minister wskazał, że Wojewoda nie ustalił, czy J. (I.) S. i W. S. dysponują interesem prawnym w sprawie objętej wnioskiem. Strony załączyły wprawdzie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2019 r. sygn. akt [...] z którego wynika, że są spadkobierczyniami po J. S., nie wykazały jednak swojego następstwa prawnego po dawnym właścicielu (P. S.). Bez względu jednak na ewentualne ustalenia, które miałyby być poczynione w tym zakresie, okoliczność ta nie wywierałaby wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewodę w pierwszej instancji. W przypadku potwierdzenia, że osoby składające wniosek nie są następczyniami prawnymi byłego właściciela – zdaniem Ministra - przesądzałoby to bowiem jedynie o tym, że wnioskodawczynie nie posiadają interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w G. z dnia 16 listopada 1959 r. (w zakresie, w jakim dotyczy ono przejęcia nieruchomości P. S.). Sytuacja taka – zdaniem organu II instancji - skutkowałaby koniecznością umorzenia wszczętego postępowania, a więc wydania rozstrzygnięcia tożsamego z tym, które zostało obecnie zaskarżone. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 maja 2024 r. wniosły V. S. i I. S. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji: • art. 138 § 1 pkt k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku strony skarżącej w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy, która to norma jednakże nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej, • art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 16 listopada 1959 r. nr R1.U-Vg/161/59 w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych we wsi [...], upłynęło już ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty doręczenia tego orzeczenia poprzednikowi prawnemu strony skarżącej, co było wymagane na podstawie art. 80 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym lub też poprzez ogłoszenie tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiego Rady Narodowej w Rzeszowie, który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia (w przypadku gdy właściciel nieruchomości był nieznany) był przewidziany w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej. W związku z powyższym Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra w całości oraz zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej także jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 maja 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 3 grudnia 2021 r., którą Wojewoda Małopolski stwierdził, że z dniem 16 września 2021 r. zostało umorzone z mocy prawa postępowanie administracyjne z wniosku J. (I.) S. i W. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w G. z dnia 16 listopada 1959 r. nr R1.U-Vg/161/59, w części dotyczącej nieruchomości P. S. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491; zwanej "ustawą zmieniającą" lub "ustawą z 11 sierpnia 2021 r." ). Zgodnie z powołaną regulacją, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. dniem 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa następuje z kolei na mocy art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego, że zostało ono wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia kwestionowanego w tym trybie rozstrzygnięcia, stanowi obligatoryjną przesłankę do stwierdzenia, że zostało umorzone z mocy prawa. Po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. Kwestię wejścia do obrotu prawnego wydanego na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. orzeczenia PPRN w G. z dnia 19 maja 1959 r. regulował § 4 rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R., zgodnie z którym władza, która wydała orzeczenie o przejściu mienia na własność Państwa, ogłasza je w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywiesza równocześnie w swoim lokalu urzędowym i w lokalu zarządu gminy, w której mienie jest położone. Natomiast za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania wojewódzkiego dziennika urzędowego, w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia (§ 5 rozporządzenia). Z orzeczenia PPRN w G. z dnia 16 listopada 1959 r. wynika, że od orzeczenia przysługiwało stronom odwołanie do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w ciągu 2-ch tygodni licząc od dnia ogłoszenia orzeczenia w Rzeszowskim Dzienniku Wojewódzkim. Choć brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego w sposób bezpośredni fakt ogłoszenia ww. orzeczenia, to jednak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (dane wieczystoksięgowe) wskazuje pośrednio, że orzeczenie to zostało we wskazanym trybie ogłoszone i wykonane. Orzeczenie PPRN w G. z dnia 16 listopada 1959 r. weszło do obrotu prawnego i wywołało skutki prawne, stanowiło ponadto podstawę wpisu prawa własności Skarbu Państwa do ksiąg wieczystych (k-23 tom II akt administracyjnych), a to mogło nastąpić jedynie w oparciu o orzeczenie ostateczne, a więc takie, które zostało skutecznie doręczone/ogłoszone i od którego upłynął termin na jego zaskarżenie. Stąd, wątpliwości Sądu nie budzi kwestia upływu określonego w ustawie 30-letniego terminu determinującego umorzenie postępowania nadzorczego z mocy prawa. Niemniej trzeba podkreślić, że w okresie, w jakim było prowadzone kontrolowane w ramach nadzoru postępowanie, kwestia zaliczania akt do materiałów archiwalnym oraz kwestia okresu ich przechowywania uregulowana była w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U. Nr 12, poz. 66). Na mocy § 3 pkt 1 lit. a) wspomnianego rozporządzenia w skład państwowego zasobu archiwalnego zaliczone zostały m.in. materiały archiwalne powstałe w wyniku prowadzonej po dniu 22 lipca 1944 r. działalności organów władzy i administracji państwowej. Urzędy organów administracji były zobowiązane czasowo przechowywać wytworzone materiały archiwalne w swoich składnicach akt (§ 7 rozporządzenia), przy czym w przypadku urzędów na szczeblu centralnym okres przechowywania wynosił 15 lat (§ 10 ust. 1 lit a rozporządzenia). Po upływie okresu przechowywania materiały archiwalne podlegały przekazaniu do właściwych archiwów państwowych (§ 11 rozporządzenia), z tym że materiały nie posiadające historycznej wartości politycznej, społecznej, gospodarczej i naukowej, które utraciły znaczenie praktyczne - podlegały wybrakowaniu i przekazaniu na zniszczenie (§ 12 ust. 1 rozporządzenia). Stąd powoływanie się przez stronę skarżącą na brak odnalezienia dokumentów potwierdzających "publikację" ww. orzeczenia – w świetle ww. przepisów nie znajduje uzasadnienia. Wywodzenie z tej okoliczności pozytywnych dla strony skarżącej skutków prawnych jest zatem chybione. Sąd stwierdza zatem, że organ prawidłowo ocenił, że w sprawie istnieje podstawa do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanego orzeczenia z 16 listopada 1959 r. z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej. Zważyć bowiem należy, że z chwilą wejścia w życie powołanej ustawy (16 września 2021 r.), organy administracji utraciły możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, od wydania lub ogłoszenia której upłynęło dziesięć lat (art. 156 § 2 k.p.a.). Jeżeli zaś od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się w ogóle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 k.p.a.). Tym samym organ nie był uprawniony do zbadania czy kontrolowana decyzja w trybie nadzorczym zawierała kwalifikowane wady prawne. Ustalenia organu, co do zaistnienia wskazanych ww. przepisie okoliczności faktycznych, tj. wszczęcia postępowania nadzorczego mającego za przedmiot orzeczenie Prezydium po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji, Sąd podziela i przyjmuje jako własne. Idąc za organem uznać należy, że orzeczenie PPRN w G. zostało doręczone (ogłoszone) przed 5 września 1970 r. (tj. przed złożeniem wniosku o wpis prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej). Przedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium zostało zainicjowane wnioskiem Skarżących z dnia 2 czerwca 2019 r. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej – ww. wniosek wpłynął do Wojewody 5 czerwca 2019 r. (k-17 tom I akt administracyjnych). Ustawa zmieniająca przewiduje, że stosuje się ją bezpośrednio do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, zatem skoro wszczęcie postępowania nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia kwestionowanej decyzji, to organ prawidłowo orzekł w zaskarżonej decyzji o umorzeniu z mocy prawa. Powyższy pogląd organu Sąd w pełni podziela. Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zdołała również podważyć zawarta w skardze argumentacja dotycząca sprzeczności przyjętych w ustawie z 11 sierpnia 2021 r. rozwiązań prawnych z normami i zasadami wynikającymi z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów dostrzec trzeba, że czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, przewidziano również w systemie prawa cywilnego czy karnego. Przykładowo system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, co następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.) czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Z kolei w postępowaniu karnym ustawodawca przewidział ustanie karalności po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), zaś po 20 latach gdy czyn stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k.). Wszystkie powołane regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny termin przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na 30 lat. W tym miejscu podkreślić trzeba, że art. 31 ust. 3 Konstytucji przewiduje zasadę proporcjonalności. Zasada ta wymaga wyznaczenia granic ingerencji władzy publicznej w sferę wolności i praw konstytucyjnych poprzez ogólne określenie przesłanek, których spełnienie jest konieczne do wprowadzania ograniczeń praw i wolności jednostki. Wymagane jest, między innymi, aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny). Konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie może również naruszać istoty danej wolności lub prawa podmiotowego. Ponadto, ograniczenia prawa i wolności jednostki mogą być przewidziane tylko wówczas gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, 29 września 2008 r., SK 52/05 oraz 28 września 2006 r., K 45/04). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego trafnie podkreśla się również, że w takim kontekście należy rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba wprowadzenia danej ochrony. Z drugiej zaś strony należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów, których prawa regulacją ustawową zostają ograniczone. Jednocześnie omawiana zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (w omawianym przypadku czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, jest ona niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest połączona, a także czy jej efekty pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 82/24). W ocenie Sądu w składzie orzekającym sporna regulacja, ograniczająca w czasie możliwość skutecznego występowania o stwierdzenie nieważności decyzji/orzeczeń, była konieczna. Wprowadzenie jej jest skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Regulacja ta doprowadziła do zamierzonych i wprost wskazanych w powołanym orzeczeniu Trybunału rezultatów. Jej wynikiem jest ograniczenie w czasie możliwości eliminowania decyzji z obrotu prawnego. Służy ona również ochronie interesu publicznego, w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły prawa, przy uwzględnieniu także i tego, że przedmiotowe nabycie, z uwagi na upływ terminów zasiedzenia, i tak by nastąpiło. Ponadto, sporna instytucja nie stanowi nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez okres trzydziestu lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji lub postanowienia. Ten okres czasu uznać trzeba za wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania aktu administracyjnego z obrotu prawnego. Jeżeli zatem obywatel przez wiele lat nie korzysta z przysługujących mu praw, to musi liczyć się z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiony. Trzydziestoletni okres przedawnienia w odniesieniu do orzekania o wadach nieważności decyzji gwarantował obywatelom odpowiednią ilość czasu na zakwestionowanie decyzji wydanych wiele lat temu. Jak już przy tym wyżej podkreślono, jest to termin zbieżny z maksymalnym terminem nabycia prawa własności nieruchomości przez jej posiadacza uzyskującego posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 kodeksu cywilnego). W ocenie Sądu, zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnych przeważa nad eksponowaną w skardze zasadą rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności skargi pozostaje fakt, że co najmniej od daty wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 12 maja 2015 r. każdy, a więc również Skarżące, powinni liczyć się z tym, że ustawodawca to orzeczenie wykona i uchwali regulacje ograniczające w czasie możliwość wzruszania decyzji w trybie nadzwyczajnym. Na tym polega, między innymi, zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. W niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie w części nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 16 listopada 1959 r. Skarżące złożyli dopiero po 4 latach od daty wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (tj. 12 maja 2015 r.) i jednocześnie po 60 latach od daty wydania kwestionowanego orzeczenia. Skarżące musiały zatem (a przynajmniej powinni) liczyć się z tym, że efektywność takiego działania może być zagrożona. Stwierdzić zatem należy, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. nie narusza konstytucyjnie chronionej własności. W szczególności nie pozbawia on jednostki przynależnego jej prawa majątkowego (w ujęciu materialnym), a wyłącznie uprawnienia procesowego (prawa do uzyskania decyzji ostatecznej rozstrzygającej o zasadności wniosku jednostki). To, że Skarżące domagają się stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 16 listopada 1959 r. nie oznacza jeszcze, że w świetle zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a. organy administracji państwowej wydałyby rozstrzygnięcie zgodne z ich wnioskiem. Zwrócić należy uwagę na surowe wymagania, jakie formułuje orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a także zasadę domniemania legalności decyzji ostatecznej (art. 16 k.p.a.). Z podanych wyżej przyczyn niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Dodatkowo w odniesieniu do wywodzonej w skardze sprzeczności art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej z Konstytucją RP, Sąd podkreśla, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. W sytuacji zatem, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona będzie uprawniona do wystąpienia o wznowienie postępowania administracyjnego. Niezależnie od powyższego Sąd podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji co do braku ustalenia przez organ I instancji czy strony skarżące dysponują interesem prawnym (art. 28 k.p.a.) w sprawie objętej wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2019 r. Skarżące załączyły wprawdzie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 1 kwietnia 2019 r. sygn. akt [...] (k-12 tom I akt administracyjnych) z którego wynika, że są spadkobierczyniami po J. S. (spadkobiercy P. S.), nie wykazały jednak – jak prawidłowo wskazał swojego następstwa prawnego po dawnym właścicielu (P. S.). Niezależnie od tego uznać należy, że brak wystarczających działań po stronie Wojewody w celu weryfikacji interesu prawnego Skarżących pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Jak prawidłowo zaznaczył Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenie przez organ, że osoby składające wniosek nie są następczyniami prawnymi byłego właściciela nieruchomości, skutkowałaby koniecznością umorzenia wszczętego postępowania, a więc wydania rozstrzygnięcia tożsamego z tym, które jest przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Sąd nie stwierdził ponadto, aby w rozpatrywanej sprawie miało miejsce istotne naruszenie art. 7 czy też art. 77 § 1 k.p.a., to jest takie, które miałoby wpływ na odmienny wynik sprawy. Ocena niniejszej sprawy, była swobodna, a nie dowolna, i nie doszło w tym przypadku do naruszenia także przepisu art. 80 k.p.a. Należy też podkreślić, że "słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co w realiach niniejszej sprawy miało miejsce. Końcowo Sąd wskazuje, że w analogicznych sprawach dotyczących wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w G. z dnia 19 maja 1959 r. nr R1.U-Vg/161/59 sądy administracyjne uznawały za prawidłowe stanowisko organów w kwestii zasadności umorzenia postępowań w trybie określonym w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 795/24). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.