I SA/Wa 1409/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1409/21 wydanego w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2021 r. nr KO C/2335/Go/20 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1409/21; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. M.(dalej jako skarżąca) zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA) z dnia 4 lutego 2022 roku. sygn. akt: I SA/Wa 1490/21. Wyrokiem tym WSA oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (SKO) KOC/2335/Go/20 z dnia 28 kwietnia 2021 roku "umarzającą" postępowanie o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. oznaczonej dawniej jako "[...]" (w części). W zarzutach kasacyjnych wskazano na naruszenie przez WSA prawa procesowego, tj. 141 § 4 ppsa poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie dotyczy decyzji zaskarżonej w sprawie, co uniemożliwia kontrolę orzeczenia Sądu. Z ostrożności procesowej skarżąca podniosła też zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 214b § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez umorzenie postępowania, pomimo że ustalenie stron postępowania było możliwe. Wskazując na powyższe skarżąca na podstawie art. 176 §1 pkt 3 ppsa wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku WSA w ramach instytucji autokontroli przewidzianej w art. 179a ppsa. Istotnie uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA dotyczy zaskarżonej przez skarżącą K. M. decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 czerwca 2020 roku nr 1851/2020 o umorzeniu postępowania, a nie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2021 roku, KOC/2335/Go/20 – również o umorzeniu postępowania administracyjnego. Wyrok WSA w sprawie I SA/Wa 1409/21 zapadł na podstawie nadesłanych przez SKO akt dotyczących decyzji KOC/2335/Go/20, jednak już uzasadnienie ww. wyroku zostało sporządzone w oparciu o akta z innej sprawy ze skargi strony skarżącej (vide k 80). W ramach digitalizacji akt w bazie skanów akt pod sygnaturą I SA/Wa 1409/21 zostały zapisane skany akt sprawy I SA/Wa 1684/20 i na ich podstawie sporządzono w sprawie uzasadnienie wyroku WSA. Okoliczność ta stanowi oczywistą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i uchylenia własnego wyroku z 4 lutego 2022 roku oraz ponownego rozpoznania sprawy na tym samym posiedzeniu, w trybie autokontroli z art. 179a ppsa, bez konieczności inicjowania postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ustalił, że zaskarżoną decyzją KOC/2335/Go/20 z dnia 28 kwietnia 2021 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy Nr 38/SD/2020 z dnia 17 marca 2020 roku o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku z 13 października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. oznaczonej dawniej jako "[...]" (w części), stanowiących własność [...]. Nieruchomość stanowiła własność W. i J. małż. T. J. T. w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako dekret) złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do ww. nieruchomości. Poza tym wnioskiem do organu nie wpłynęło żadne inne pismo. W trybie art. 214 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021r., poz. 1899, dalej jako ugn) w dniu 24 listopada 2017 r. Prezydent m.st. Warszawy opublikował ogłoszenie o toczącym się postępowaniu administracyjnym z wniosku J. T. o ustanowienie prawa użytkowana wieczystego do ww. nieruchomości. Jednocześnie wezwano wnioskodawcę lub jego następców prawnych aby w terminie 6 miesięcy od dnia ukazania się ogłoszenia zgłosili się do Urzędu podając swój adres, a następnie w ciągu 3 miesięcy udowodnili swe prawa do nieruchomości, pod rygorem umorzenia postępowania dekretowego. Termin sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia upływał dnia 24 maja 2018 r. Jak podał organ, 19 marca 2018 r. K. M. (dalej jako skarżąca) zgłosiła swoje prawa do nieruchomości, nie przedstawiła jednak dokumentów świadczących o następstwie prawnym po byłych właścicielach nieruchomości. Dopiero pismem z dnia 15 lutego 2019 r., a więc po upływie terminu na udowodnienie praw do nieruchomości, pełnomocnik skarżącej dostarczył poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] grudnia 2018 r. o nabyciu spadku przez panią K. M. po J. O., a następnie kopię aktu zgonu W. T. oraz kopię aktu małżeństwa S. O. z J. T. W tym stanie rzeczy organ I instancji umorzył postępowanie "dekretowe", a SKO utrzymało w mocy ww. decyzję. W skardze na ww. decyzję K. M. zarzuciła decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr 38/SD/2020 z dnia 17 marca 2020 roku naruszenie przepisów: aj prawa materialnego tj. art. 214b § 1 ugn poprzez umorzenie postępowania, pomimo że ustalenie stron postępowania było możliwe; b) prawa procesowego, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 kpa oraz art 80 kpa w związku z art. 28 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało dowolną, a nie swobodną oceną materiału dowodowego i w konsekwencji błędnym ustaleniem stanu faktycznego poprzez nieuprawnione przyjęcie, że niemożliwym jest ustalenie stron niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr 38/SD/2020 i przekazanie sprawy organowi I instancji do rozpoznania; a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 214b ust. 1 i 2 ugn w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów. Podstawa umorzenia zachodzi gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku. Jak wynika z ww. przepisu organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu. Ww. regulacja dotycząca przesłanek warunkujących przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości objętej działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st Warszawy oznacza, że prócz zbadania przesłanek zawartych w obowiązującym art. 7 ust. 2 dekretu, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie czy podmiot zgłaszający swoje prawa wykazał je stosownymi dokumentami w określonym ustawą terminie. Osoba wywodząca swoje uprawnienia (interes prawny) z następstwa prawnego powinna legitymować się dokumentem potwierdzającym jej status, w szczególności postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, które stwarza domniemanie, że wymienione w nim osoby stały się spadkobiercami (art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego). Powyższe oznacza, że jakkolwiek skarżąca zgłosiła się w ustawowym terminie sześciu miesięcy, zawartym w art. 214b ugn, to jednak nie udowodniła w tym okresie ani w okresie kolejnych trzech miesięcy praw spadkowych do dawnej właścicielce nieruchomości. Powyższe nastąpiło dopiero przy piśmie z 15 lutego 2019 r., a więc już po upływie kolejnego, trzymiesięcznego terminu do udowodnienia praw spadkowych. Trzeba podkreślić, że celem dodania art. 214b do przepisów ugn (nowelizacją z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1271)), było umożliwienie zakończenia postępowań administracyjnych, wszczętych wnioskami złożonymi na podstawie przepisów dekretu, w których wnioskodawcy od czasu złożenia wniosku nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. W uzasadnieniu projektu ww. ustawy wskazano na przypadki niemożności ustalenia stron postępowania wraz z ich adresami. Art. 214b ugn miał na celu ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości objętych dekretem wobec braku zainteresowania wynikiem sprawy stron bądź ich następców prawnych, przy czym termin w nim wskazany jest terminem prawa materialnego nie podlegającym przedłużeniu czy przywróceniu. Przepisów dotyczących zawieszenia postępowania na wniosek nie stosuje się, gdyż prowadziłoby to do obejścia definitywnego uregulowania ww. kwestii przez ustawodawcę (por. wyrok WSA z 15 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 252/19). Wymaga też podkreślenia, że przepis będący podstawą prawną zaskarżonej decyzji podlegał badaniu przez Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z 19 lipca 2016 r. Kp 3/15 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "art. 1 pkt 3 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodawanego do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 214b, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji." W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ nie naruszył przepisów przywołanych w skardze. Treść art. 214b ugn jest jednoznaczna i obligowała organ do umorzenia postępowania w przypadku nieudowodnienia następstwa praw do nieruchomości dekretowej w określonym w tym przepisie terminie. Ponieważ w terminie określonym ustawą nowelizującą skarżąca nie wykazała praw do spadku po właścicielach dekretowych, to nie można przyjąć, iż wykazała że jest stroną postępowania. Organ nie naruszył zatem art. 28 kpa, gdyż prawa do spadku zostały wykazane dopiero w późniejszym terminie. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).