I SA/Wa 1393/14

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. M. i S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. przyznać T. M. i S. M. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...], 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

T. M. i S. M., wnioskiem z dnia 25 lutego 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem ich utrzymania są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości [...]zł miesięcznie. Wnioskodawcy zaznaczyli, że są osobami w podeszłym wieku ([...] i [...] lat), bardzo schorowanymi i większą część uzyskiwanego dochodu przeznaczają na utrzymanie, zakup żywności ([...] zł miesięcznie), zakup lekarstw ([...] zł miesięcznie), dojazd do lekarzy ([...] zł miesięcznie), środki opatrunkowe i higieniczne ([...] zł miesięcznie) oraz na rehabilitację ([...] zł miesięcznie). W codziennych czynnościach zmuszeni są do korzystania z pomocy sąsiadów, za którą płacą około [...] - [...] zł miesięcznie. Wnioskodawcy wskazali ponadto, że mieszkają w domu syna, w związku z czym dokładają się do zakupu węgla około [...] zł miesięcznie. Oświadczyli ponadto, że nie zatrudniają i nie pozostają w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Do wniosku załączone zostały liczne dokumenty potwierdzające podnoszone okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawców. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawcy nie wykazali, iż znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zauważyć trzeba, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, iż wnioskodawcy uzyskują stały dochód w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie, który przeznaczają na potrzeby własne. Nie można zatem uznać, że są oni osobami pozbawionymi zupełnie środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że wnioskodawcy są w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego – ponieść koszty sądowe w sprawie. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób znajdujących się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym, w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na poniesienie kosztów sądowych jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Zdaniem referendarza sądowego, nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem, wnioskodawcy są w stanie z posiadanych środków pieniężnych wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania sprowadzają się one w istocie do ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Mając zaś na uwadze, że w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy wskazali, iż wnoszą o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, wybór pozostawiając uznaniu referendarza sądowego, postanowiono przyznać im adwokata. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.