I SA/Wa 1382/16

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego M.B. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi P.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zażalenia postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

P.P. pismem z dnia [...] września 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zażalenia. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1382/16 przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W dniu [...] lutego 2017 r. do Sądu wpłynął wniosek ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Pełnomocnik oświadczył, że opłata z tego tytułu nie została uiszczona w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. odrzucił skargę. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu określa w rozpoznawanej sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1805), które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. Zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Stosownie do treści § 4 ust. 1 opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3). W myśl natomiast § 3 powołanego rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia opłata maksymalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 480 zł. Zdaniem referendarza sądowego w sprawie brak było podstaw do przyznania wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą i postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym została przez Sąd odrzucona. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji polegały zaś na zapoznaniu się w dniu [...] i [...] stycznia 2017 r. z aktami sprawy. Trudno zatem uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. W rozpoznawanej sprawie taka pomoc w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie została udzielona. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W świetle powyższego w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.